Vào lúc 11giờ ngày 3/1/2025 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến tổ chức họp báo tại dinh thự Mar-a-Lago, bang Florida, về chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Venezuela diễn ra rạng sáng cùng ngày. Ông Trump tuyên bố lực lượng hành pháp và quân đội Mỹ đã phối hợp bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cùng phu nhân Cilia Flores. Bộ Tư pháp Mỹ cho biết ông Maduro bị truy tố tại Manhattan với các tội danh liên quan đến khủng bố ma túy, buôn lậu cocaine, tàng trữ vũ khí hạng nặng và âm mưu chống lại nước Mỹ.
Ngày 3/1, một quan chức Mỹ giấu tên xác nhận Washington đang tiến hành các cuộc tấn công trên lãnh thổ Venezuela, song từ chối tiết lộ chi tiết. Trên mạng xã hội X, một phóng viên của CBS cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trực tiếp ra lệnh tấn công nhiều địa điểm, bao gồm cả các cơ sở quân sự tại Venezuela.
Cùng thời điểm, người dân thủ đô Caracas nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn. Chính phủ Venezuela ngay sau đó ra tuyên bố chính thức, gọi đây là “hành động xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng” do Mỹ tiến hành. Tổng thống Nicolás Maduro đã ký sắc lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, chuẩn bị cho tình huống chiến tranh.
Từ nhiều tháng qua, Mỹ đã triển khai lực lượng hải quân quy mô lớn nhất kể từ thời Chiến tranh Lạnh tại vùng Caribe và Tây Đại Tây Dương, kết hợp sức ép kinh tế với sức mạnh quân sự nhằm gia tăng áp lực lên chính quyền Maduro. Động thái mới nhất này càng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng tại Mỹ Latinh.
Chiến dịch quân sự của Mỹ và việc bắt giữ Tổng thống Maduro đã vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Trong khi Washington tuyên bố có lý do chính đáng để can thiệp, nhiều quốc gia cảnh báo hành động này có thể tạo ra “tiền lệ nguy hiểm” trong quan hệ quốc tế.
CIA có thể đã cài nội gián trong nội bộ Venezuela
CBS News dẫn nguồn tin giấu tên tiết lộ, một đặc tình của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã hoạt động bên trong chính phủ Venezuela và cung cấp thông tin quan trọng giúp Mỹ truy vết vị trí của Tổng thống Maduro trong giai đoạn chuẩn bị chiến dịch đột kích.
Đặc tình này là một mắt xích trong mạng lưới tình báo rộng lớn, bao gồm trinh sát từ không trung và tình báo tín hiệu, hỗ trợ chiến dịch sau nhiều tháng chuẩn bị và phối hợp chặt chẽ giữa CIA với Bộ Quốc phòng Mỹ. Trước đó, Giám đốc CIA John Ratcliffe từng tuyên bố sẽ đẩy mạnh hoạt động tuyển mộ đặc tình tại Venezuela, trong bối cảnh Mỹ treo thưởng 50 triệu USD cho người cung cấp thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông Maduro.
Cộng đồng quốc tế phản ứng gay gắt trước chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela
Ngày 3/1/2025, Tổng thống Colombia Gustavo Petro cho biết Caracas đã bị tấn công bằng tên lửa và kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc tổ chức họp khẩn. Nhiều quốc gia đã đồng loạt lên tiếng phản đối, cảnh báo về ảnh hưởng tiêu cực tới hòa bình và ổn định trong khu vực.
Cùng ngày 3/1, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tiếp tục lên án cuộc tấn công mà ông gọi là “phi pháp” do Mỹ phát động nhằm vào Venezuela, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng ngay lập tức. Theo hãng tin Prensa Latina, làn sóng chỉ trích Mỹ đang gia tăng mạnh mẽ trên trường quốc tế.
Iran mô tả hành động của Mỹ là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ của Venezuela. Tehran nhấn mạnh đây là minh chứng cho các cáo buộc lâu nay của Caracas rằng Washington muốn kiểm soát các nguồn tài nguyên dầu mỏ và khoáng sản của Venezuela.
Phát ngôn viên của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres bày tỏ “báo động sâu sắc” trước nguy cơ leo thang xung đột, đồng thời cảnh báo đây có thể trở thành “tiền lệ nguy hiểm” đe dọa ổn định khu vực. Trong khi đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố London không liên quan đến chiến dịch này và khẳng định nghĩa vụ của các quốc gia trong việc tuân thủ luật pháp quốc tế. Một số nghị sĩ Anh cảnh báo hành động đơn phương của Mỹ có thể khuyến khích các cường quốc khác làm điều tương tự.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot chỉ trích Mỹ vi phạm nguyên tắc không sử dụng vũ lực – nền tảng quan trọng của trật tự quốc tế, đồng thời nhấn mạnh rằng giải pháp chính trị cho Venezuela không thể bị áp đặt từ bên ngoài. Tại Tây Ban Nha, Phó Thủ tướng Yolanda Díaz lên án đây là “cuộc tấn công mang tính đế quốc”, còn Thủ tướng Pedro Sánchez kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng và tôn trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Nga khẳng định đoàn kết với Venezuela
Ngày 3/1, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã có cuộc điện đàm với Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez, bày tỏ “tinh thần đoàn kết vững chắc” trước cuộc tấn công quân sự từ Mỹ. Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Nga, Moskva ủng hộ đối thoại hòa bình, ngăn chặn leo thang và cam kết tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Venezuela.
Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga Konstantin Kosachev một lần nữa nhấn mạnh cuộc tấn công của Mỹ là “vô căn cứ” và vi phạm luật pháp quốc tế. Hãng tin TASS dẫn thông cáo của Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ quan ngại sâu sắc trước thông tin Tổng thống Maduro và phu nhân bị đưa khỏi Venezuela. Moskva coi đây là “hành vi xâm phạm không thể chấp nhận đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết cơ quan này sẽ sớm ra tuyên bố chính thức và kêu gọi Washington “xem xét lại lập trường, đồng thời trả tự do cho tổng thống được bầu hợp pháp cùng phu nhân”.
Phản ứng của Việt Nam trước diễn biến quân sự tại Venezuela
Ngày 3/1, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam liên quan đến tình hình Venezuela hiện nay, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ: “Việt Nam quan ngại sâu sắc về thông tin liên quan đến tình hình hiện nay ở Venezuela. Việt Nam kêu gọi các bên liên quan tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, trong đó có nguyên tắc tôn trọng chủ quyền các quốc gia, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, đối thoại, giải quyết các tranh chấp, bất đồng trên cơ sở luật pháp quốc tế, góp phần bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, hợp tác ở khu vực và trên toàn thế giới”.
Hành động quân sự đơn phương của Mỹ nhằm vào Venezuela không chỉ là sự vi phạm trắng trợn chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia độc lập, mà còn là đòn giáng trực diện vào các nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế. Nếu cộng đồng quốc tế không lên án và ngăn chặn kịp thời, tiền lệ nguy hiểm này sẽ trở thành con dao hai lưỡi, mở đường cho các cường quốc khác sử dụng vũ lực để áp đặt ý chí lên các quốc gia nhỏ yếu không đủ khả năng tự vệ. Đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng khu vực, mà là lời cảnh tỉnh nghiêm trọng đối với trật tự thế giới dựa trên luật lệ.
Daisy N.