Ngày 10/1/2026, ba lãnh đạo cao nhất của Slovakia: Tổng thống Peter Pellegrini, Thủ tướng Robert Fico và Chủ tịch Quốc hội Richard Raši tuyên bố chấm dứt mọi hình thức hỗ trợ quân sự cho Ukraine, không triển khai binh sĩ và không tham gia bảo lãnh các khoản vay của Ủy ban châu Âu dành cho Kiev. Động thái này phản ánh sự rạn nứt ngày càng rõ trong EU về chính sách đối với Ukraine, khi Slovakia và Hungary cùng thể hiện lập trường cứng rắn, thách thức nỗ lực duy trì tiếng nói chung của khối trước cuộc xung đột Nga – Ukraine.
Phát biểu sau cuộc họp tại Lâu đài Bratislava, Tổng thống Peter Pellegrini khẳng định Slovakia sẽ không cung cấp thêm vũ khí hay nhân lực cho Ukraine, đồng thời từ chối tham gia các cơ chế tài chính mới của EU nếu các khoản tiền này phục vụ mục đích quân sự. Thủ tướng Robert Fico cảnh báo EU đang trải qua “một cuộc khủng hoảng chưa từng có”, nhấn mạnh Slovakia cần hành động thận trọng để không trở thành “nạn nhân của những biến động lớn đang hình thành tại châu Âu”.
Lập trường này đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với giai đoạn đầu xung đột. Trong các năm 2022–2023, Slovakia từng là một trong những nước viện trợ quân sự tích cực nhất cho Ukraine, với việc chuyển giao hệ thống phòng không S-300, máy bay MiG-29, pháo tự hành Zuzana 2, trực thăng và nhiều loại đạn dược. Tuy nhiên, sau khi chính phủ của Thủ tướng Fico lên nắm quyền, Bratislava đã chặn gói viện trợ quân sự cuối cùng trị giá 40 triệu euro và tuyên bố không ủng hộ các quyết định của EU liên quan đến tài trợ dài hạn cho chi tiêu quân sự của Ukraine.
Đáng chú ý, Slovakia cũng không tham gia kế hoạch vay chung của EU nhằm hỗ trợ Kiev, sau khi khối này không đạt đồng thuận về việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa, một phương án mà Bratislava đánh giá có rủi ro pháp lý cao. Dù khẳng định EU vẫn là “không gian sinh tồn” của Slovakia, Thủ tướng Fico nhấn mạnh Bratislava sẽ theo đuổi chính sách “táo bạo và có chủ quyền”, ưu tiên lợi ích quốc gia, an ninh năng lượng và ổn định kinh tế trong nước.
Hungary cảnh báo nguy cơ châu Âu bị cuốn vào chiến tranh
Quan điểm của Slovakia đang nhận được sự đồng điệu rõ rệt từ Hungary, quốc gia thành viên EU lâu nay phản đối việc mở rộng can dự quân sự vào Ukraine. Ngoại trưởng Peter Szijjarto mới đây đã chỉ trích gay gắt các kế hoạch của Anh và Pháp về khả năng triển khai binh sĩ tới Ukraine sau một thỏa thuận hòa bình, cho rằng động thái này có thể kéo cả châu Âu vào một cuộc xung đột toàn diện với Nga.
Phát biểu tại hội nghị của đảng cầm quyền Fidesz, ông Szijjarto cảnh báo rằng việc hai cường quốc hạt nhân châu Âu thảo luận về khả năng triển khai lực lượng “chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa”, làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa NATO và Nga. Ông khẳng định Budapest kiên định lập trường kêu gọi giải pháp ngoại giao, đồng thời phản đối mọi hành động leo thang quân sự.
Ngoại trưởng Hungary cũng cho rằng Brussels đang coi Thủ tướng Viktor Orbán là “trở ngại lớn nhất” đối với kế hoạch ủng hộ Ukraine, và đang gây sức ép chính trị nhằm buộc Budapest thay đổi lập trường. Ông Szijjarto nhấn mạnh, nếu chính phủ hiện tại tiếp tục cầm quyền, Hungary sẽ đứng ngoài cuộc xung đột Nga – Ukraine; còn nếu không, “các kế hoạch Brussels – Kiev” có thể được thúc đẩy.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh EU ngày càng chia rẽ về cách thức hỗ trợ Ukraine, từ viện trợ quân sự, tài chính cho tới các đề xuất triển khai lực lượng nước ngoài. Lập trường trung lập của Slovakia và Hungary phản ánh tâm lý mệt mỏi và lo ngại gia tăng trong một bộ phận EU trước chi phí kinh tế, rủi ro an ninh và nguy cơ leo thang xung đột, qua đó đặt ra thách thức lớn đối với sự thống nhất nội khối trong vấn đề Ukraine thời gian tới.
Lập trường cứng rắn của Slovakia và Hungary đang cho thấy sự chuyển dịch trong nhận thức chiến lược của một bộ phận các nước EU sau gần ba năm xung đột Nga – Ukraine. Khi mâu thuẫn lợi ích và áp lực nội khối ngày càng gia tăng, Liên minh châu Âu đối mặt bài toán khó về sự thống nhất và định hướng chính sách đối ngoại, đặc biệt là trong việc cân bằng giữa an ninh khu vực và ổn định kinh tế – chính trị nội khối trong giai đoạn tới.
Daisy N.