Ngày 23/1 hằng năm là thời khắc thiêng liêng để cả dân tộc cúi đầu tưởng nhớ ngày hy sinh của liệt nữ Võ Thị Sáu, người con gái đất đỏ tuổi đời mười bảy, đã hiến trọn tuổi xuân cho lý tưởng độc lập, tự do của Tổ quốc. Từ một thiếu nữ bình dị, chị đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, niềm tin cách mạng và khí phách kiên cường của con người Việt Nam trước mọi bạo tàn. Cuộc đời ngắn ngủi của chị, nhưng tinh thần sống, hành động dũng cảm và sự hy sinh anh dũng đã để lại dấu ấn sâu đậm trong dòng chảy lịch sử dân tộc, một ánh sáng không bao giờ lụi tắt trong trái tim các thế hệ hôm nay và mai sau.
Võ Thị Sáu, tên khai sinh là Nguyễn Thị Sáu, sinh năm 1933 (một số tài liệu ghi năm 1935) tại xã Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Chị là con gái thứ năm trong một gia đình lao động nghèo, cha làm nghề đánh xe ngựa, mẹ bán bún bò nuôi con. Lớn lên giữa cảnh nước mất, dân nô lệ, chị sớm chứng kiến những nỗi đau của quê hương dưới ách đô hộ thực dân, từ đó hình thành trong tâm hồn thiếu nữ một tình yêu nước sâu sắc, ý thức chính trị sớm và niềm tin vững chắc vào con đường cách mạng.
Đầu năm 1946, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai. Trước cảnh quê hương bị tàn phá, nhân dân bị áp bức, Võ Thị Sáu đã lựa chọn con đường dấn thân vào con đường cách mạng, chiến đấu cho độc lập, tự do của tổ quốc. Nhờ trí thông minh, dáng người nhỏ nhắn và sự nhanh nhẹn, chị được giao nhiệm vụ liên lạc, cảnh giới, đưa thư, chuyển tài liệu và hỗ trợ các đội du kích trong vai trò thành viên Đội Công an xung phong Đất Đỏ khi mới 14 tuổi. Trong môi trường chiến đấu cam go, chị sớm bộc lộ tinh thần dũng cảm, mưu trí và ý thức kỷ luật cao, trở thành một trong những chiến sĩ trẻ tiêu biểu của phong trào cách mạng Nam Bộ.
Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn ác liệt, Võ Thị Sáu được giao trực tiếp tham gia các hoạt động vũ trang chống lại kẻ thù. Tháng 7/1948, chị anh dũng mai phục và ném lựu đạn vào khán đài cuộc mít-tinh kỷ niệm Quốc khánh Pháp do tỉnh trưởng tay sai Lê Thành Tường tổ chức tại Đất Đỏ. Vụ tấn công gây tiếng vang lớn, làm rung chuyển tinh thần quân địch và cổ vũ mạnh mẽ tinh thần quần chúng. Không dừng lại ở đó, chị còn tham gia nhiều trận “trừ gian diệt ác”, tiêu biểu là cuộc tập kích tiêu diệt tên tổng Tòng, một Việt gian khét tiếng chuyên đàn áp cách mạng. Những hoạt động kiên cường, quả cảm ấy đã góp phần làm suy yếu hệ thống tay sai của địch, tiếp thêm lửa cho phong trào kháng chiến ở địa phương.
Tháng 2/1950, trong một lần thực hiện nhiệm vụ, chị bị địch bắt khi mới 17 tuổi. Từ đây, Võ Thị Sáu bước vào chuỗi ngày bị giam cầm và tra tấn dã man trong các nhà tù thực dân tại Bà Rịa, Chí Hòa, và sau đó bị đày ra Côn Đảo. Chốn lao tù khắc nghiệt không chỉ hành hạ thể xác, mà còn là nơi kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tàn bạo để bẻ gãy ý chí chiến đấu. Nhưng chính trong hoàn cảnh tăm tối ấy, khí phách của người nữ chiến sĩ lại tỏa sáng rực rỡ. Trước mọi lời dụ dỗ, mua chuộc hay đòn roi tra tấn, Võ Thị Sáu vẫn giữ vững khí tiết: không khai báo, không đầu hàng, không phản bội lý tưởng và đồng đội.
Ngày 21/1/1952, Võ Thị Sáu bị đày ra Côn Đảo, trở thành nữ tù nhân trẻ tuổi nhất tại “địa ngục trần gian” này. Ngay trong đêm trước khi bị đưa ra pháp trường, chị được Chi bộ nhà tù Côn Đảo kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, một dấu mốc thiêng liêng trong cuộc đời cách mạng tuy ngắn ngủi nhưng rực rỡ khí phách và niềm tin.
Sáng 23/1/1952, tại pháp trường Côn Đảo, Võ Thị Sáu bước vào giờ phút sinh tử bằng tư thế hiên ngang của một người chiến sĩ cách mạng chân chính. Khi bị yêu cầu rửa tội, chị dõng dạc đáp: “Tao là người yêu nước! Tao không có tội gì cả. Chỉ có chúng mày, quân giết người mới có tội!”.
Khi được hỏi về nguyện vọng cuối cùng, chị bình thản trả lời: “Không cần bịt mắt tôi. Hãy để cho đôi mắt tôi được nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng và tôi có đủ can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người!”. Và rồi, trong khoảnh khắc cận kề cái chết, chị cất cao tiếng hát Tiến quân ca. Giữa pháp trường, tiếng hát của chị vang lên đầy khí phách, vượt lên trên nòng súng và sự bạo tàn, trở thành âm vang bất tử của lòng yêu nước và tinh thần cách mạng Việt Nam.
Sự hy sinh anh dũng của chị là sự khẳng định đầy khí phách của một chân lý lịch sử: bạo lực không thể khuất phục được lý tưởng, nhà tù không thể giam cầm được niềm tin, và cái chết không thể dập tắt được tinh thần cách mạng. Tên tuổi và tinh thần của chị, người nữ anh hùng tuổi mười bảy mãi mãi là biểu tượng bất tử trong trái tim nhân dân và non sông đất nước.
Sự hy sinh của nữ anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu không khép lại một cuộc đời, mà mở ra một giá trị tinh thần lớn lao, biểu tượng sống động của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Máu của chị hòa vào dòng chảy bất tận của hàng triệu người con ưu tú, tạo nên nguồn sức mạnh tinh thần đưa cách mạng đến thắng lợi. Từ đó, hình ảnh người thiếu nữ đất Đỏ trở thành biểu tượng rực sáng của tuổi trẻ Việt Nam, những con người dám sống, dám chiến đấu và dám hy sinh vì lý tưởng độc lập, tự do. Ngày 02/8/1993, Chủ tịch Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký Quyết định 149/KT/CTN truy tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam” cho chị Võ Thị Sáu.
Không chỉ là một nhân vật lịch sử, chị Sáu còn là hiện thân của chuẩn mực đạo đức và lòng yêu nước sâu sắc. Ở chị, khí phách kiên cường hòa quyện cùng nhân cách thuần hậu; ý chí chiến đấu mãnh liệt đi đôi với tình yêu thương chân thành dành cho nhân dân, đất nước. Sự kết hợp hài hòa giữa lý tưởng cách mạng và vẻ đẹp nhân văn nơi chị đã chạm đến chiều sâu văn hóa và tâm thức dân tộc.
Hơn bảy thập niên đã trôi qua, nhưng hình ảnh chị vẫn sống mãi trong lòng dân. Mộ chị tại nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo không chỉ là nơi yên nghỉ, mà là địa chỉ đỏ, nơi triệu trái tim Việt tìm về, gửi gắm niềm tri ân, niềm tin và lòng tự hào dân tộc.
Ngày nay, khi đất nước bước vào thời kỳ phát triển và hội nhập, chị Sáu vẫn hiện diện như một lời nhắc nhở thiết tha: độc lập, tự do là thành quả của máu xương, không phải điều tự nhiên mà có. Tưởng nhớ chị không chỉ là hành động tri ân, mà còn là lời tự nhắc về trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị thiêng liêng mà thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng cả cuộc đời.
Tinh thần Võ Thị Sáu không dừng lại ở quá khứ. Đó là ngọn lửa soi đường cho hôm nay và mai sau là dấn thân vì lợi ích chung, là bản lĩnh vững vàng trước biến động thời cuộc, là ý thức sâu sắc về vai trò và trách nhiệm công dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Từ lịch sử đến hiện tại, từ chiến khu đến trường học, từ trang sách đến trái tim người Việt, nữ anh hùng Võ Thị Sáu mãi mãi là tượng đài tinh thần bất tử. Hình ảnh ấy nhắc nhở mỗi chúng ta rằng: độc lập, tự do không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho hành trình dựng xây một đất nước hùng cường, văn minh và giàu lòng nhân ái.
Thế nhưng, thật đáng tiếc và đáng lên án, hiện nay vẫn tồn tại những luận điệu xuyên tạc lịch sử, đi ngược lại với truyền thống yêu nước và lòng biết ơn các anh hùng liệt sĩ. Một nhóm 72 cá nhân lợi dụng danh nghĩa đòi “đổi mới hiến pháp” đã phát tán những lời lẽ xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự của nữ anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu, người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Những phát ngôn sai trái và đầy ác ý ấy không chỉ bóp méo sự thật lịch sử, mà còn xúc phạm đến biểu tượng thiêng liêng của tinh thần yêu nước, xúc phạm đến tình cảm, niềm tin của hàng triệu người dân Việt Nam. Trong khi toàn dân tộc hướng về chị với lòng tri ân sâu sắc, thì những lời lẽ vô ơn ấy càng cho thấy rõ bộ mặt của những kẻ rời xa cội nguồn dân tộc, phản bội lại những giá trị thiêng liêng mà bao thế hệ đã hy sinh để bảo vệ.
Việc bảo vệ danh dự và giá trị tinh thần của các anh hùng liệt sĩ như Võ Thị Sáu không chỉ là trách nhiệm của riêng ai, mà là nghĩa vụ thiêng liêng của toàn xã hội. Sự im lặng trước những hành vi xúc phạm lịch sử chính là một sự tiếp tay nguy hiểm. Vì thế, cần kiên quyết đấu tranh, phản bác những luận điệu sai trái, bảo vệ sự thật lịch sử, bảo vệ biểu tượng của lòng yêu nước và khí phách Việt Nam.
Thế Nguyễn – Minh Văn