Ngày 27/1/2026, Ngoại trưởng Hungary và Ngoại trưởng Slovakia cho rằng kế hoạch REPowerEU của Liên minh châu Âu (EU) nhằm từng bước loại bỏ việc nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt từ Liên bang Nga gây phương hại đến lợi ích quốc gia của hai nước. Trên cơ sở đó, Hungary và Slovakia dự kiến khởi kiện EU liên quan đến kế hoạch này.
Trong bài viết đăng trên mạng xã hội X ngày 26/1, Ngoại trưởng Hungary Peter Szijjarto tuyên bố Budapest sẽ tiến hành các hành động pháp lý tại Tòa án Công lý của Liên minh châu Âu (EU) ngay sau khi quyết định liên quan đến kế hoạch REPowerEU được công bố chính thức. Theo ông, Hungary sẽ sử dụng “mọi biện pháp pháp lý” để yêu cầu hủy bỏ quyết định này.
Ngoại trưởng Szijjarto cho rằng REPowerEU thực chất là “một thủ thuật pháp lý”, trong đó các biện pháp trừng phạt được trình bày dưới dạng quyết định chính sách thương mại nhằm né tránh yêu cầu đồng thuận của các quốc gia thành viên. Ông cảnh báo việc ngăn Hungary nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt từ Liên bang Nga sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích quốc gia, đồng thời đẩy chi phí năng lượng đối với các hộ gia đình Hungary lên cao.
Cùng quan điểm, Bộ Ngoại giao Slovakia thông báo sẽ kháng cáo quyết định này lên Tòa án EU. Ngoại trưởng Slovakia Juraj Blanar nhấn mạnh EU cần bảo đảm một quá trình chuyển đổi năng lượng “công bằng, thực tế và bền vững về mặt xã hội” cho tất cả các quốc gia thành viên, đồng thời không thể áp đặt các chính sách phớt lờ “những khả năng thực tế và hoàn cảnh cụ thể của từng nước”. Là các quốc gia không giáp biển và có chung đường biên giới với Ukraine, Slovakia và Hungary từ lâu phụ thuộc lớn vào nguồn dầu mỏ và khí đốt từ Liên bang Nga.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban và Thủ tướng Slovakia Robert Fico được xem là những tiếng nói phản đối mạnh mẽ nhất trong EU đối với việc cắt đứt các mối liên kết năng lượng với Liên bang Nga.
Ngày 26/1, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) thông báo khối đã chính thức thông qua quy định nhằm từng bước loại bỏ việc nhập khẩu khí đốt từ Liên bang Nga, bao gồm cả khí đốt vận chuyển qua đường ống và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Theo Hội đồng EU, đây là cột mốc quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu REPowerEU, hướng tới chấm dứt sự phụ thuộc của EU vào nguồn năng lượng từ Liên bang Nga.
Theo quy định mới, toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU đã phê chuẩn lộ trình chấm dứt dần việc nhập khẩu khí đốt của Liên bang Nga. Các biện pháp đi kèm bao gồm tăng cường giám sát việc thực thi và thúc đẩy đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Lệnh cấm sẽ bắt đầu được áp dụng sau 6 tuần kể từ khi quy định có hiệu lực, trong khi các hợp đồng hiện hành sẽ được hưởng một giai đoạn chuyển tiếp nhằm hạn chế tác động đối với giá cả và thị trường. Theo lộ trình, EU sẽ cấm hoàn toàn nhập khẩu LNG từ Liên bang Nga từ đầu năm 2027 và khí đốt qua đường ống từ mùa Thu năm 2027.
Quy định cũng đưa ra các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm, với mức phạt tối thiểu 2,5 triệu euro đối với cá nhân và ít nhất 40 triệu euro đối với doanh nghiệp, tương đương tối thiểu 3,5% tổng doanh thu hằng năm toàn cầu hoặc 300% doanh thu giao dịch ước tính.
Trước ngày 1/3/2026, các quốc gia thành viên EU phải xây dựng kế hoạch quốc gia nhằm đa dạng hóa nguồn cung khí đốt và xác định những thách thức tiềm tàng trong việc thay thế khí đốt của Liên bang Nga. Các doanh nghiệp được yêu cầu thông báo cho cơ quan chức năng và Ủy ban châu Âu (EC) về mọi hợp đồng khí đốt còn hiệu lực với Liên bang Nga. Những quốc gia vẫn nhập khẩu dầu mỏ từ Liên bang Nga cũng sẽ phải đệ trình kế hoạch đa dạng hóa nguồn cung tương ứng.
Trong trường hợp khẩn cấp, khi an ninh nguồn cung bị đe dọa nghiêm trọng tại một hoặc nhiều quốc gia thành viên, EC có thể tạm đình chỉ lệnh cấm nhập khẩu trong thời gian tối đa 4 tuần. Quy định sẽ có hiệu lực một ngày sau khi được công bố trên Công báo của EU và được áp dụng trực tiếp tại tất cả các quốc gia thành viên. EC cũng dự kiến đề xuất luật nhằm loại bỏ dần việc nhập khẩu dầu mỏ từ Liên bang Nga vào cuối năm 2027.
Việc EU thúc đẩy lệnh cấm nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt từ Liên bang Nga theo định hướng và sức ép chính sách từ Mỹ không chỉ làm rung lắc thị trường năng lượng châu Âu, đẩy giá cả và chi phí sinh hoạt lên cao, mà còn khoét sâu những mâu thuẫn vốn âm ỉ trong nội bộ khối. Những phản ứng gay gắt và động thái khởi kiện từ Hungary và Slovakia cho thấy REPowerEU đang vượt ra ngoài khuôn khổ một chính sách năng lượng, trở thành biểu hiện của sự đánh đổi giữa mục tiêu địa chính trị và lợi ích thiết thân của các quốc gia thành viên. Trong bối cảnh đó, tham vọng thể hiện sự đoàn kết với các ưu tiên chiến lược của Washington đang đặt EU trước nguy cơ tự làm suy yếu sự đồng thuận nội khối và quyền tự chủ chiến lược mà chính khối này luôn theo đuổi.
Thế Nguyễn