Sáng 26/1/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ và Thường vụ Đảng ủy Chính phủ để xem xét, thông qua các dự thảo báo cáo, tờ trình xin ý kiến cấp có thẩm quyền về các dự án điện hạt nhân. Tại cuộc họp, Chính phủ cho biết Việt Nam đã cơ bản hoàn tất đàm phán với đối tác Nga về việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan và các tập đoàn kinh tế xây dựng, trình dự thảo Hiệp định giữa Việt Nam và Liên bang Nga về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, đồng thời đề xuất các kiến nghị để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cơ bản hoàn thành đàm phán với Nga về Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1
Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, tham dự cuộc họp có các Phó Thủ tướng Chính phủ; các Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; lãnh đạo các bộ, cơ quan Trung ương và đại diện các tập đoàn kinh tế liên quan.
Trước yêu cầu mới của giai đoạn phát triển đất nước, cuối năm 2024, Ban Chấp hành Trung ương và Quốc hội đã xem xét kỹ lưỡng, thống nhất chủ trương tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Tiếp đó, ngày 20/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó yêu cầu khẩn trương triển khai các dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.
Thực hiện các chủ trương, quyết sách nêu trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân, trực tiếp chỉ đạo xử lý các vấn đề quan trọng, liên ngành trong quá trình triển khai Nghị quyết của Quốc hội về tiếp tục thực hiện chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Tại cuộc họp, các đại biểu đánh giá thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, các bộ, ngành, cơ quan liên quan chủ động, tích cực triển khai nhiệm vụ được giao và đạt nhiều kết quả cụ thể trong xúc tiến dự án điện hạt nhân tại Việt Nam. Trong đó, công tác xây dựng thể chế cơ bản hoàn thành; một số nội dung về giải phóng mặt bằng và đào tạo nguồn nhân lực đã được triển khai.
Đáng chú ý, sau nhiều vòng đàm phán, Việt Nam và Liên bang Nga đã cơ bản thống nhất toàn bộ dự thảo Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
Đối với dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, theo thông tin từ VOV, phía đối tác Nhật Bản cho biết sẵn sàng hợp tác xây dựng nhà máy với công nghệ hiện đại, dự kiến đưa vào vận hành sau năm 2040.
Các đại biểu cũng đã trao đổi, thống nhất nhiều nội dung quan trọng làm cơ sở hoàn thiện các báo cáo, tờ trình để xin ý kiến cấp có thẩm quyền trong thời gian tới.
Trình dự thảo Hiệp định giữa Việt Nam và Nga
Kết luận cuộc họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính hoan nghênh và đánh giá cao các bộ, ngành, cơ quan đã bám sát chủ trương, chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, tích cực triển khai các nhiệm vụ được giao; trong đó đã cơ bản hoàn tất đàm phán với đối tác Nga về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
Nhấn mạnh đây là dự án lớn, mang tính chiến lược, có tầm nhìn trăm năm, thuộc lĩnh vực công nghệ cao, nhạy cảm, đặc biệt liên quan đến an toàn hạt nhân, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan và tập đoàn kinh tế liên quan hoàn thiện dự thảo các báo cáo, tờ trình của Đảng ủy Chính phủ về dự án.
Thủ tướng nêu rõ, Bộ Công Thương cần đồng thời trình dự thảo Hiệp định giữa Việt Nam và Liên bang Nga, kèm theo các đề xuất, kiến nghị để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét; cùng với đó là xây dựng dự thảo các nghị quyết và văn bản chỉ đạo của các cấp, các cơ quan có thẩm quyền liên quan đến dự án.
Thủ tướng yêu cầu nội dung các báo cáo, tờ trình phải ngắn gọn, đầy đủ, tập trung làm rõ quá trình triển khai dự án; tình hình, kết quả đàm phán với đối tác; các nội dung cơ bản đã đạt được nhằm bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc, thu hút công nghệ cao, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.
Các nội dung cốt lõi của dự thảo Hiệp định hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đã được hai bên đặc biệt quan tâm, trao đổi kỹ lưỡng; đồng thời thảo luận các vấn đề liên quan đến việc thúc đẩy triển khai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2.
Thủ tướng Chính phủ giao Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn trực tiếp chỉ đạo; Bộ Công Thương chủ trì, Bộ trưởng Bộ Công Thương trực tiếp chỉ đạo và ký các văn bản liên quan, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Thường trực Chính phủ, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan hoàn thiện các báo cáo, dự thảo trong ngày 27/1/2026 để trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Chuyên gia đánh giá rủi ro an toàn điện hạt nhân ở Việt Nam là thấp
Trong một diễn biến liên quan, mới đây tại Trường Đại học Thái Bình Dương (tỉnh Khánh Hòa) đã diễn ra hội thảo khoa học với chủ đề “Tác động môi trường của nhà máy điện hạt nhân ven biển Ninh Thuận, thực tế và giải pháp”. Hội thảo do Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng quốc gia Việt Nam (PetroVietnam – PVN), Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), Mạng lưới Chuyên gia năng lượng hạt nhân Việt Nam ở nước ngoài (VietNuc), Công ty cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời đại (TIMES), Nhà xuất bản Khoa học – Công nghệ – Truyền thông và Trường Đại học Thái Bình Dương phối hợp tổ chức.
Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng vấn đề xã hội quan tâm nhiều nhất hiện nay đối với điện hạt nhân là mức độ an toàn, đặc biệt là an toàn bức xạ và tác động môi trường.
Tiến sĩ Phạm Tuấn Hiệp, chuyên viên cơ học vật liệu tại Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF), đồng thời là một trong hai dịch giả cuốn sách “Năng lượng hạt nhân, vì sao?”, dẫn các nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn tại Pháp, nhận định việc Việt Nam lựa chọn khu vực ven biển Ninh Thuận để xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân là phù hợp. Theo ông, nước làm mát được xử lý để tuần hoàn, khi thải ra biển không chứa chất phóng xạ, nhiệt độ được kiểm soát theo tiêu chuẩn quốc tế nên không gây ảnh hưởng đáng kể đến môi trường và hệ sinh thái. Các công trình điện hạt nhân hiện nay đều ứng dụng công nghệ hiện đại, giúp giảm thiểu rủi ro và bảo đảm an toàn vận hành.
“Việc minh bạch thông tin và cung cấp thông tin kịp thời về dự án điện hạt nhân là yếu tố đặc biệt quan trọng để tạo sự đồng thuận và ủng hộ của người dân”, ông Hiệp nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, chuyên gia kinh tế Trần Sĩ Chương cho rằng cần tăng cường công tác truyền thông để người dân hiểu rõ mức độ an toàn rất cao của các nhà máy điện hạt nhân. Đồng thời, chính quyền cần có các cam kết xã hội rõ ràng đối với người dân vùng dự án, bao gồm giải pháp an cư, lạc nghiệp, học bổng đào tạo cho con em địa phương và quỹ bảo hiểm sức khỏe.
Ở góc độ chuyên môn hạt nhân, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Nhị Điền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt, Chủ tịch Hội Năng lượng nguyên tử Việt Nam, cho rằng việc bảo đảm an toàn vận hành nhà máy điện hạt nhân phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ thiết kế, xây dựng, nguồn nhân lực, đơn vị quản lý đến vai trò của chính quyền địa phương. Về tác động môi trường, ông khẳng định nếu vận hành đúng quy trình, đúng tiêu chuẩn thì tác động là không đáng lo ngại, yếu tố cốt lõi vẫn là an toàn vận hành.
Trước băn khoăn về thời gian xây dựng nhà máy điện hạt nhân có thể kéo dài tới 10 năm, dẫn đến nguy cơ lạc hậu công nghệ, ông Trần Sĩ Chương cho rằng trên thực tế, nhiều nhà máy điện hạt nhân trên thế giới đã được xây dựng và vận hành hàng chục năm mà không gặp vấn đề lỗi thời công nghệ.
Từ góc độ pháp lý, thạc sĩ Lê Anh Vân, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thái Bình Dương, nhấn mạnh nhà máy điện hạt nhân cần có “giấy phép xã hội” dựa trên một hành lang pháp lý an toàn, đầy đủ và minh bạch. Ông cho biết Việt Nam đã tham gia nhiều công ước quốc tế về an toàn điện hạt nhân, song cần làm rõ cơ chế tích hợp pháp luật giữa Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 và Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
Bên cạnh đó, ông kiến nghị Việt Nam nên gia nhập Công ước về bồi thường bổ sung (CSC) nhằm hoàn thiện cơ chế trách nhiệm dân sự. Theo ông, việc gia nhập CSC không chỉ tạo điều kiện thu hút chuyển giao công nghệ từ các đối tác chiến lược như Hoa Kỳ, Nhật Bản và Pháp, mà còn góp phần bảo đảm an toàn tài chính ở tầm vĩ mô, giúp ứng phó với các rủi ro tiềm ẩn.
Có thể thấy, qua đánh giá của các chuyên gia trong và ngoài nước, rủi ro an toàn và tác động môi trường của các dự án điện hạt nhân tại Việt Nam, nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng và vận hành đúng tiêu chuẩn quốc tế, được nhận định ở mức thấp và có thể kiểm soát. Việc bảo đảm an toàn không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn phụ thuộc vào thể chế, nguồn nhân lực, quản lý vận hành và sự minh bạch thông tin. Trong bối cảnh Việt Nam tái khởi động các dự án điện hạt nhân nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững, việc tăng cường truyền thông, hoàn thiện khung pháp lý và xây dựng sự đồng thuận xã hội được xem là những yếu tố then chốt quyết định thành công của các dự án trong dài hạn.
Quang Nhật