Ngày 4/2/2026, tại họp báo thường kỳ ở trụ sở LHQ, người phát ngôn Stephane Dujarric cho biết, Tổng thư ký LHQ bày tỏ lo ngại tình hình nhân đạo tại Cuba có thể xấu đi nếu các nhu cầu thiết yếu, trong đó có nhiên liệu, không được đáp ứng. LHQ tái khẳng định Đại hội đồng nhiều thập kỷ qua đã kêu gọi chấm dứt lệnh cấm vận của Mỹ đối với Cuba, đồng thời kêu gọi các bên thúc đẩy đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và cho biết đang theo dõi sát tình hình.
Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia bán hoặc cung cấp dầu mỏ cho Cuba, đồng thời tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia liên quan đến các quan ngại về an ninh.
Chính phủ Cuba cho rằng động thái đe dọa phong tỏa nguồn cung dầu mỏ của Mỹ sẽ làm gia tăng khó khăn cho nền kinh tế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân trên đảo quốc Caribe này.
Cùng ngày 4/2, Bộ Ngoại giao Nga cho biết Thứ trưởng Ngoại giao Alexander Pankin đã có cuộc gặp với Đại sứ Cuba tại Moscow, ông Enrique Orta Gonzalez, để trao đổi về tình hình hiện nay, bao gồm các sức ép kinh tế và quân sự mà La Habana đang phải đối mặt.
Theo phía Nga, Moscow bày tỏ sự ủng hộ và đoàn kết với Cuba, đồng thời tái khẳng định coi trọng quan hệ đối tác chiến lược song phương. Cuộc trao đổi diễn ra trong không khí hiểu biết lẫn nhau, với việc hai bên thảo luận các vấn đề thời sự nhằm thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực như văn hóa, nhân đạo và phối hợp tại các diễn đàn quốc tế.
Trong diễn biến liên quan, ngày 4/2, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết chính phủ nước này đang xem xét các kênh ngoại giao phù hợp với Mỹ liên quan đến việc tiếp tục cung cấp dầu mỏ cho Cuba, trong bối cảnh Washington ban hành sắc lệnh áp thuế đối với các quốc gia giao thương dầu mỏ với La Habana.
Phát biểu tại họp báo cùng ngày, bà Sheinbaum nhấn mạnh Mexico là quốc gia có chủ quyền và cho rằng những thách thức hiện nay xuất phát từ tuyên bố của Mỹ về khả năng áp thuế. Theo bà, Chính phủ Mexico đang tìm kiếm các giải pháp ngoại giao nhằm xử lý vấn đề, tránh tác động tiêu cực đến lợi ích quốc gia.
Tổng thống Mexico cho biết lượng dầu xuất khẩu sang Cuba theo các hợp đồng thương mại với Tập đoàn Dầu khí quốc gia Pemex lớn hơn đáng kể so với phần viện trợ nhân đạo, với tổng giá trị vượt 400 triệu USD. Tuy nhiên, trong tuần này, Mexico vẫn sẽ tiếp tục chuyển các lô hàng viện trợ nhân đạo gồm các mặt hàng thiết yếu tới Cuba, đồng thời duy trì đối thoại với Washington về vấn đề dầu mỏ.
Bên cạnh đó, Mexico còn hỗ trợ Cuba thông qua các hợp đồng cung cấp thuốc men và vaccine. Theo bà Sheinbaum, đây là các thỏa thuận tương tự những chương trình viện trợ nhân đạo mà Mexico đang triển khai với nhiều quốc gia khác, bao gồm hỗ trợ ứng phó cháy rừng tại các bang California và Texas của Mỹ, Chile, cũng như hỗ trợ Haiti.
Nhà lãnh đạo Mexico tái khẳng định tinh thần đoàn kết là một phần trong chính sách đối ngoại mang tính lịch sử của nước này, đồng thời nhấn mạnh Mexico luôn duy trì hợp tác và ủng hộ Cuba, kể cả trong những giai đoạn khó khăn nhất. Bà cũng cho biết lượng dầu Pemex xuất khẩu sang Cuba chỉ chiếm chưa đến 1% tổng sản lượng của tập đoàn.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mexico đã ngừng cung cấp dầu cho Cuba sau cuộc trao đổi với người đồng cấp Claudia Sheinbaum. Theo báo Financial Times (Anh), sản lượng dầu mỏ của Mexico hiện đạt khoảng 1,6 triệu thùng/ngày, trong đó Tập đoàn Dầu khí quốc gia Pemex xuất khẩu sang Cuba trung bình gần 12.300 thùng/ngày trong năm 2025.
Cùng ngày, Chính phủ Canada đã cập nhật khuyến cáo du lịch đối với Cuba, kêu gọi công dân hết sức thận trọng trong bối cảnh quốc gia Caribe này đang đối mặt với tình trạng thiếu điện, nhiên liệu và các nhu yếu phẩm cơ bản.
Theo thông báo, tình hình có thể diễn biến khó lường, gây gián đoạn các chuyến bay trong thời gian ngắn. Để giảm tải cho hệ thống điện, Cuba đang áp dụng biện pháp cắt điện luân phiên. Tuy nhiên, phía Canada lưu ý nguy cơ mất điện đột xuất trên diện rộng, có thể kéo dài hơn 24 giờ.
Chính phủ Canada khuyến nghị công dân đang ở Cuba theo dõi sát thông tin, tuân thủ hướng dẫn của chính quyền sở tại và đăng ký với Dịch vụ đăng ký người Canada ở nước ngoài để thuận tiện liên lạc khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Ottawa cũng đề nghị công dân kiểm tra kỹ bảo hiểm du lịch, bao gồm sơ tán y tế, đăng ký với Chính phủ Canada trước hoặc trong chuyến đi, đồng thời nắm rõ các kênh hỗ trợ lãnh sự khi cần thiết.
Những động thái mới từ Mỹ liên quan đến dầu mỏ và thuế quan đang tạo thêm sức ép đối với Cuba, làm trầm trọng hơn những khó khăn kinh tế – xã hội mà quốc gia Caribe này đang phải đối mặt. Trong bối cảnh đó, phản ứng và tính toán ngoại giao của các nước như Mexico, Nga và Canada cho thấy vấn đề Cuba không chỉ mang tính song phương mà đã trở thành mối quan tâm quốc tế, đặt ra yêu cầu tăng cường đối thoại, hợp tác và các giải pháp nhân đạo nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đối với đời sống người dân Cuba.
Thế Nguyễn