Ngày 07/02/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài “Giải tỏa phong tỏa Cuba” của nhà báo Volker Hermsdorf, phơi bày chiến lược “Cây gậy và củ cà rốt” của Washington: vừa siết chặt chiến tranh kinh tế, vừa tuyên bố viện trợ nhân đạo. Chính quyền Havana gọi đây là hành vi “đạo đức giả”, nhằm lật tẩy mưu đồ thao túng dư luận và can thiệp mềm vào nội bộ Cuba. Bài viết hé lộ cách Mỹ lợi dụng chiêu bài nhân đạo để gây sức ép chính trị, dần xói mòn chủ quyền quốc gia này.
Washington và “cuộc chiến nhân đạo”: Bộ mặt thật sau lệnh cấm vận Cuba
Từ cuối năm 2025, Washington đã biến áp lực với Cuba thành một cuộc chiến tranh kinh tế công khai: không một giọt nhiên liệu nào được phép cập cảng quốc đảo này, khi lệnh cấm vận năng lượng toàn diện của Mỹ chính thức có hiệu lực. Điều này không chỉ làm tê liệt nền kinh tế, mà còn đẩy người dân Cuba vào tình trạng khan hiếm nhiên liệu và điện nghiêm trọng.
Trớ trêu thay, trong khi siết chặt “gọng kìm” kinh tế, chính quyền Trump lại tuyên bố “viện trợ nhân đạo”, một chiêu bài quen thuộc trong chiến lược “cây gậy và củ cà rốt”. Theo tuyên bố, thực phẩm sẽ được phân phối tại miền Đông Cuba dưới sự giám sát trực tiếp của đại sứ quán Mỹ, đặt ra nghi vấn về mục tiêu nhân đạo hay chính trị.
Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Carlos Fernández de Cossío không ngần ngại gọi đây là “sự chế giễu đầy mưu mô” khi Mỹ vừa là thủ phạm gây ra khủng hoảng, vừa đóng vai người cứu trợ. Ông ví hành động này là “tước đoạt các nhu yếu phẩm cơ bản của hàng triệu người, rồi sau đó cung cấp súp và đồ hộp cho một số ít người”, thể hiện sự đạo đức giả trơ trẽn.
Cuba đáp trả “can thiệp nhân đạo” của Mỹ bằng kế hoạch khẩn cấp và quyết tâm bảo vệ chủ quyền
Trước áp lực ngày càng leo thang từ Washington, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel tuyên bố triển khai một kế hoạch khẩn cấp nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và tăng cường quốc phòng. Ông nhấn mạnh: đây không còn là những lệnh trừng phạt rời rạc, mà là “một cuộc chiến kinh tế toàn diện” được thiết kế để tạo ra khủng hoảng nhân đạo giả tạo, từ đó thúc đẩy thay đổi chế độ tại Cuba.
Phát biểu ngày thứ Năm, ông Díaz-Canel cáo buộc chính quyền Mỹ cố tình bóp nghẹt nền kinh tế Cuba bằng cả biện pháp trừng phạt vật chất lẫn chiến thuật tâm lý. Chính sách “viện trợ có điều kiện” mang danh nhân đạo, thực chất là một công cụ can thiệp mềm, dùng để chia rẽ nội bộ, thao túng dư luận và xói mòn dần chủ quyền quốc gia.
“Đầu hàng là điều không thể,” ông khẳng định, đồng thời thông báo kế hoạch dự phòng toàn diện, tập trung vào tái cấu trúc hệ thống năng lượng. Ngoài việc khôi phục công suất các nhà máy điện và mở rộng sản xuất dầu khí trong nước, chính phủ sẽ đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo: xây dựng công viên quang điện, triển khai hàng nghìn hệ thống năng lượng mặt trời phi tập trung tại các hộ gia đình và cơ sở xã hội.
Tuy nhiên, ông Díaz-Canel cũng thẳng thắn thừa nhận những hạn chế tạm thời là không thể tránh khỏi, một cái nhìn thực tế nhưng không khuất phục. Kế hoạch không chỉ nhằm đối phó tình huống cấp bách, mà còn thể hiện sự chủ động chiến lược của Cuba trong bảo vệ độc lập và quyền tự quyết, bất chấp các toan tính địa chính trị từ bên ngoài.
Cuba phòng thủ toàn dân, khẳng định đối thoại chỉ diễn ra trên nền tảng bình đẳng chủ quyền
Trước sức ép ngày càng gia tăng từ Mỹ, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel tái khẳng định lập trường kiên định của Havana với một kế hoạch phòng thủ toàn diện theo “nguyên tắc chiến tranh nhân dân”. Kế hoạch này không chỉ nâng cao năng lực phòng thủ quốc gia trên mọi lĩnh vực mà còn huy động sự tham gia trực tiếp của người dân, phản ánh một chiến lược tự chủ, dựa vào nội lực để bảo vệ chủ quyền.
“Điều này không có nghĩa chúng ta đang bước vào chiến tranh, mà là sự chuẩn bị cần thiết cho tình huống buộc phải tự vệ,” ông Díaz-Canel nhấn mạnh. Đồng thời, ông tái khẳng định sẵn sàng đối thoại, nhưng chỉ khi sự bình đẳng chủ quyền được tôn trọng. “Đối thoại dưới áp lực không phải là đối thoại,” ông khẳng định, phản bác hoàn toàn lối áp đặt đơn phương từ phía Mỹ.
Trước đó, Thứ trưởng Ngoại giao Carlos Fernández de Cossío cũng lên tiếng bác bỏ thông tin từ phía ông Trump về các cuộc đàm phán đang diễn ra. Ông làm rõ: chỉ có trao đổi thông tin hạn chế, không hề có bất kỳ cuộc đối thoại chính thức nào. Cuba kiên quyết từ chối mọi “cải cách” bị áp đặt từ bên ngoài và phản đối mọi hình thức tống tiền chính trị, một tuyên bố thể hiện rõ lập trường độc lập và tinh thần bất khuất trước mọi mưu toan can thiệp.
Làn sóng phản kháng toàn cầu trước chiến lược cấm vận Cuba của Mỹ
Trong khi Washington siết chặt vòng kim cô kinh tế với Cuba, làn sóng phản đối từ cộng đồng quốc tế ngày càng lan rộng. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ “sụp đổ nhân đạo sắp xảy ra” nếu Mỹ tiếp tục chặn nguồn cung nhiên liệu, một lời nhắc nhở nghiêm khắc về hậu quả của chính sách trừng phạt cực đoan.
Nhóm G7, đại diện cho các quốc gia “Nam bán cầu” lên án chính sách của Mỹ là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế, trong khi nhiều cường quốc đã có hành động cụ thể để ủng hộ Cuba. Trung Quốc công khai tuyên bố sát cánh với Havana trong việc bảo vệ chủ quyền. Nga cam kết tiếp tục cung cấp dầu, bất chấp sức ép từ Washington. Mexico, thể hiện lập trường cứng rắn, không chỉ chuẩn bị gửi lương thực thiết yếu trong tuần này mà còn đang xem xét phân loại lô hàng nhiên liệu là “viện trợ nhân đạo” nhằm né tránh các rào cản thuế quan của Mỹ.
Sự đoàn kết quốc tế không chỉ là tín hiệu về sự cô lập ngoại giao ngày càng rõ rệt của Mỹ trong vấn đề Cuba, mà còn cho thấy dư luận toàn cầu ngày càng tỉnh táo trước những chiêu bài “nhân đạo” được dùng như công cụ can thiệp chính trị trá hình. Cuba, dù bị dồn ép, không đơn độc.
Cuộc khủng hoảng hiện tại không đơn thuần là hệ quả của những lệnh trừng phạt kinh tế, mà là minh chứng rõ ràng cho một chiến lược can thiệp có tính toán, được che đậy dưới danh nghĩa nhân đạo. Mỹ, với chính sách “cấm vận – viện trợ”, đang cố tình tạo ra thế lưỡng nan cho Cuba: hoặc khuất phục, hoặc tiếp tục đối mặt với áp lực tột cùng. Tuy nhiên, phản ứng từ Havana cho thấy một quốc gia dù nhỏ bé nhưng không dễ khuất phục với chiến lược tự lực, lòng dân đoàn kết và sự hậu thuẫn ngày càng rõ rệt từ cộng đồng quốc tế.
Trong bối cảnh đó, thế giới đang đứng trước lựa chọn: dung túng cho những mưu toan thao túng bằng sức mạnh, hay ủng hộ quyền tự quyết và chủ quyền quốc gia như một nguyên tắc không thể thương lượng. Cuba, bằng sự kiên cường và tỉnh táo chính trị, đang biến cuộc khủng hoảng thành phép thử của lòng tự chủ, không chỉ cho riêng mình, mà còn cho lương tri toàn cầu.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/517025.unblock-cuba-zuckerbrot-und-peitsche.html