Ngày 24/02/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết với tiêu đề “Chiến tranh ở Ukraine – Budapest thể hiện lập trường” của nhà báo Reinhard Lauterbach viết về Nhân kỷ niệm bốn năm chiến tranh ở Ukraine: Hungary đang ngăn chặn viện trợ mới của EU và các lệnh trừng phạt chống lại Nga. Phe cứng rắn hiếu chiến bày tỏ sự “phẫn nộ” hoặc “kinh ngạc”.
Trước thềm kỷ niệm bốn năm ngày Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, bầu không khí tại Brussels trở nên đặc biệt căng thẳng. Các bộ trưởng ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) triệu tập cuộc họp với mục tiêu thể hiện sự đoàn kết và thống nhất lập trường trước cuộc xung đột kéo dài, song ngay từ đầu, những rạn nứt nội bộ đã bộc lộ rõ ràng.
Chương trình nghị sự tập trung vào hai nội dung then chốt: một gói hỗ trợ tài chính mới cho Kyiv và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Moskva. Tuy nhiên, mọi kỳ vọng về một tuyên bố chung nhanh chóng đã bị phủ bóng khi Hungary tuyên bố sẽ không ủng hộ cả hai đề xuất. Lập trường này khiến các cuộc thảo luận rơi vào thế bế tắc.
Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul chỉ trích Budapest “phủ nhận một cách hồi tố cuộc đấu tranh giành độc lập của chính mình”, hàm ý rằng Hungary từng hưởng lợi từ sự ủng hộ quốc tế trong quá khứ nay lại quay lưng với một quốc gia đang trong hoàn cảnh tương tự. Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski lên án “sự thiếu đoàn kết đáng kinh ngạc với Ukraine”, trong khi đại diện các nước Baltic bày tỏ sự phẫn nộ, cho rằng thái độ của Hungary làm suy yếu uy tín và sức mạnh răn đe của EU. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, thừa nhận trước giờ họp rằng bà không kỳ vọng vào một kết quả nhanh chóng, cho thấy mức độ phức tạp của những bất đồng.
Gói hỗ trợ được đề cập có tổng trị giá 90 tỷ euro, đã được nhất trí về nguyên tắc ngay trước Giáng sinh sau các cuộc đàm phán kéo dài. Khoảng hai phần ba khoản tiền dự kiến dành cho việc cung cấp vũ khí từ châu Âu cho Ukraine, qua đó cũng tạo động lực đáng kể cho ngành công nghiệp quốc phòng EU; phần còn lại nhằm giúp chính phủ Ukraine duy trì hoạt động thường nhật trong bối cảnh ngân sách bị chiến tranh bào mòn. Song song đó, gói trừng phạt mới bao gồm lệnh cấm toàn diện đối với việc cung cấp “dịch vụ hàng hải” phục vụ vận chuyển dầu thô Nga bằng đường biển. Theo đề xuất, các tàu tham gia vận chuyển, kể cả mang cờ nước thứ ba sẽ không được bảo hiểm hoặc cấp chứng nhận, siết chặt hơn nữa vòng vây kinh tế quanh Nga. Hy Lạp và Malta, hai quốc gia sở hữu đội tàu thương mại lớn, ban đầu phản đối do lo ngại tác động tới lợi ích kinh tế, nhưng sau đó được cho là đã rút lại lập trường này.
Về phần mình, Hungary biện minh cho quyết định phủ quyết bằng vấn đề an ninh năng lượng. Đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu từ Nga sang Trung Âu vốn cung cấp dầu cho Hungary và Slovakia theo cơ chế miễn trừ đặc biệt, đã bị gián đoạn vào cuối tháng 1/2026. Việc ngừng vận chuyển gây ra tình trạng khan hiếm và làm dấy lên lo ngại về khủng hoảng nhiên liệu tại hai quốc gia này. Kyiv cho biết sự cố bắt nguồn từ một cuộc tấn công của Nga nhằm vào trạm nén khí ở miền tây Ukraine, và bác bỏ trách nhiệm trực tiếp. Trong khi đó, Budapest và Bratislava tuyên bố sẽ không tiếp tục ủng hộ các khoản thanh toán cho Ukraine cho đến khi dòng chảy dầu được khôi phục.
Phía Đức phản ứng gay gắt. Người phát ngôn chính phủ Stefan Kornelius cho rằng đây là “những cân nhắc không liên quan”, nhấn mạnh rằng các quyết định về hỗ trợ Ukraine và trừng phạt Nga không nên bị ràng buộc bởi tranh chấp năng lượng song phương. Lập trường đối đầu này phản ánh một thực tế ngày càng rõ nét: sau bốn năm chiến sự, thách thức lớn nhất đối với EU không chỉ nằm ở quan hệ với Nga, mà còn ở việc duy trì sự thống nhất nội khối trong một cuộc xung đột kéo dài và tiêu tốn nguồn lực chưa từng có.
Trong bối cảnh nội bộ EU còn chia rẽ về các gói viện trợ và trừng phạt, Kyiv đồng thời gia tăng sức ép ngoại giao đối với các đối tác châu Âu, đặc biệt là Đức, quốc gia được xem là trụ cột kinh tế và quân sự của khối.
Trong cuộc phỏng vấn phát sóng trên chương trình “Morgenmagazin” của kênh truyền hình công cộng ARD hôm thứ Hai, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đề nghị Berlin đóng góp một lữ đoàn bộ binh cho một “lực lượng an ninh” châu Âu trong tương lai triển khai trên lãnh thổ Ukraine. Theo ông, một cấu trúc an ninh lâu dài với sự tham gia trực tiếp của các quốc gia EU là điều kiện then chốt để bảo đảm rằng bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào nếu đạt được cũng không chỉ mang tính tạm thời.
Trước đó, Đại sứ Ukraine tại Berlin, Oleksiy Makeyev, cũng đưa ra yêu cầu nhạy cảm không kém: Đức hỗ trợ bắn hạ máy bay không người lái của Nga ngay trên không phận Ukraine. Đề xuất này được đưa ra thậm chí trước khi có bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào, và trên thực tế hàm ý sự tham gia quân sự trực tiếp của Đức vào xung đột, một bước đi có thể làm thay đổi căn bản vai trò của Berlin từ bên hỗ trợ sang bên can dự.
Ở một diễn biến khác, trong cuộc trả lời phỏng vấn với BBC hôm Chủ nhật, ông Zelenskyy kêu gọi các nhà tài trợ phương Tây cung cấp nguồn tài chính dài hạn để Ukraine xây dựng một đội quân chuyên nghiệp theo mô hình của Nga. Phát biểu này được xem như sự thừa nhận gián tiếp rằng hệ thống huy động cưỡng bức hiện nay đang đối mặt nhiều khó khăn, cả về hiệu quả quân sự lẫn tính bền vững xã hội. Sau bốn năm chiến sự, vấn đề nhân lực trở thành thách thức ngày càng lớn đối với Kyiv, trong khi yêu cầu duy trì năng lực phòng thủ ở mức cao vẫn không hề giảm.
Những phát biểu và đề xuất trên cho thấy Ukraine không chỉ tìm kiếm sự hỗ trợ tức thời về tài chính và vũ khí, mà còn mong muốn tái định hình vai trò của các nước châu Âu trong cấu trúc an ninh hậu chiến. Tuy nhiên, trong bối cảnh EU còn đang vật lộn để đạt đồng thuận về các gói hỗ trợ hiện tại, các yêu cầu mới từ Kyiv có thể sẽ làm gia tăng thêm những tranh luận vốn đã gay gắt trong nội bộ khối.
Từ góc nhìn của Budapest, việc phản đối các gói viện trợ và trừng phạt mới không phải là hành động “thiếu đoàn kết”, mà là một lựa chọn chiến lược dựa trên lợi ích quốc gia và đánh giá thực tế về triển vọng chấm dứt xung đột. Hungary cho rằng việc tiếp tục mở rộng hỗ trợ quân sự và siết chặt trừng phạt chỉ làm kéo dài chiến sự, gia tăng tổn thất kinh tế cho châu Âu và đẩy xa cơ hội đối thoại.
Bằng cách đặt điều kiện đối với các quyết định mới của EU, Hungary buộc khối này phải cân nhắc lại hiệu quả thực chất của các biện pháp đã triển khai trong bốn năm qua. Lập trường này, theo Budapest, không nhằm làm suy yếu Ukraine, mà nhằm thúc đẩy một cách tiếp cận thực dụng hơn: ưu tiên ngừng bắn, đàm phán và các bảo đảm an ninh dài hạn thay vì tiếp tục leo thang.
Trong bối cảnh mệt mỏi chiến tranh ngày càng gia tăng ở nhiều nước châu Âu, động thái của Hungary có thể được xem là chất xúc tác cho một cuộc thảo luận thẳng thắn về chiến lược tổng thể của EU. Nếu những tranh luận này dẫn tới việc các bên tái tập trung vào giải pháp chính trị và ngoại giao, thì lập trường của Budapest dù gây tranh cãi có thể góp phần tạo động lực mới cho tiến trình hướng tới chấm dứt cuộc chiến giữa Nga và Ukraine.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/518065.krieg-in-der-ukraine-budapest-stellt-sich-quer.html