Theo Reuters, ngày 16/3/2026, kinh tế Trung Quốc khởi đầu năm với nền tảng vững chắc hơn khi sản lượng công nghiệp tăng nhanh, trong khi doanh số bán lẻ và đầu tư phục hồi trong hai tháng đầu năm. Diễn biến này giúp giảm bớt áp lực cho giới hoạch định chính sách giữa những bất ổn mới từ căng thẳng Mỹ–Israel và Iran.
Kinh tế Trung Quốc khởi đầu năm tích cực, nhưng rủi ro vẫn hiện hữu
Đà phục hồi của kinh tế Trung Quốc trong những tháng đầu năm phần nào được thúc đẩy bởi sự gia tăng xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ. Làn sóng này không chỉ hỗ trợ lĩnh vực xuất khẩu mà còn kéo theo sự cải thiện ở các ngành sản xuất thượng nguồn. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo triển vọng vẫn đối mặt với nhiều bất định, từ căng thẳng địa chính trị leo thang, niềm tin tiêu dùng yếu đến biến động trên thị trường thương mại và năng lượng toàn cầu.
Số liệu công bố cho thấy sản lượng công nghiệp tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước trong hai tháng đầu năm, cao hơn đáng kể so với mức 5,2% của tháng 12 và vượt dự báo 5% trong khảo sát của Reuters. Đây cũng là tốc độ tăng nhanh nhất kể từ tháng 9 năm ngoái, phản ánh sự cải thiện rõ nét của khu vực sản xuất.
“Dù rủi ro đối với triển vọng đã gia tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và những gián đoạn trên thị trường toàn cầu, các số liệu mới nhất cho thấy Trung Quốc bước vào năm với nền tảng tăng trưởng vững chắc hơn so với dự đoán trước đó”, ông Hao Zhou, nhà kinh tế trưởng tại Guotai Junan International, nhận định.
Ở phía cầu nội địa, doanh số bán lẻ, thước đo quan trọng của tiêu dùng tăng 2,8%, cao hơn nhiều so với mức 0,9% của tháng 12 và vượt kỳ vọng 2,5% của thị trường. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 10 năm ngoái, cho thấy tiêu dùng đang dần phục hồi.
Động lực này phần nào đến từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài trong tháng Hai, kỳ nghỉ dài nhất từ trước đến nay giúp tổng chi tiêu du lịch tăng gần 19% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, chi tiêu bình quân mỗi chuyến đi lại giảm 0,2%, phản ánh tâm lý chi tiêu vẫn thận trọng của người dân.
Những tín hiệu trái chiều cũng xuất hiện ở một số lĩnh vực. Dữ liệu gần đây cho thấy doanh số bán xe du lịch trong nước giảm tới 26% trong hai tháng đầu năm, cho thấy nhu cầu đối với các mặt hàng giá trị lớn vẫn còn yếu.
Đáng chú ý, Trung Quốc gộp số liệu tháng 1 và tháng 2 nhằm hạn chế sai lệch do yếu tố mùa vụ, khi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán có thể rơi vào một trong hai tháng này, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế.
Nhìn chung, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang cho thấy những tín hiệu khởi sắc ban đầu, song triển vọng vẫn phụ thuộc đáng kể vào diễn biến bên ngoài và mức độ cải thiện niềm tin tiêu dùng trong nước.
Thất nghiệp tăng, áp lực việc làm gia tăng
Dữ liệu công bố hôm thứ Hai tiếp tục mang lại một tín hiệu tích cực cho các nhà hoạch định chính sách khi đầu tư bất ngờ cải thiện, phần nào giúp giảm bớt những khó khăn kéo dài từ sự suy thoái của lĩnh vực bất động sản, vốn là trụ cột quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc.
Cụ thể, đầu tư tài sản cố định, bao gồm bất động sản và cơ sở hạ tầng, đã tăng 1,8% trong hai tháng đầu năm. Con số này vượt xa kỳ vọng giảm 2,1% của thị trường, trong bối cảnh năm 2025 ghi nhận mức giảm 3,8%, lần suy giảm hàng năm đầu tiên trong gần ba thập kỷ.
Đáng chú ý, đầu tư vào cơ sở hạ tầng trở thành động lực chính, tăng mạnh 11,4% nhờ các biện pháp hỗ trợ chính sách. Trong đó có việc triển khai các công cụ tài chính mới thông qua hệ thống ngân hàng nhằm thúc đẩy nguồn vốn cho các dự án trọng điểm.
Tuy nhiên, bức tranh kinh tế tổng thể vẫn cho thấy sự mất cân đối rõ rệt giữa nhu cầu bên ngoài và sức cầu nội địa. Trong khi xuất khẩu tiếp tục được hưởng lợi từ làn sóng công nghệ, đặc biệt là nhu cầu liên quan đến AI thì tiêu dùng hộ gia đình vẫn phục hồi chậm. Đây là yếu tố mà các nhà phân tích cảnh báo có thể ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng dài hạn.
“Không thể loại trừ khả năng nhu cầu trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực trong tháng 3”, ông Zhaopeng Xing, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại ANZ nhận định, dù cho rằng dữ liệu hiện tại chưa đủ để thúc đẩy việc cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn.
Áp lực còn thể hiện rõ trong lĩnh vực tín dụng khi dữ liệu tuần trước cho thấy các khoản vay hộ gia đình tiếp tục suy giảm, phản ánh tâm lý thận trọng của người dân.
Đáng lo ngại hơn, thị trường lao động bắt đầu xuất hiện tín hiệu xấu đi. Tỷ lệ thất nghiệp khảo sát trên toàn quốc đã tăng lên 5,3% trong hai tháng đầu năm, từ mức 5,1% của tháng 12, theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia.
“Bối cảnh việc làm hiện tại vẫn nhiều thách thức, rất khó để tìm được công việc phù hợp”, một sinh viên mới tốt nghiệp họ Bai, chuyên ngành giáo dục, chia sẻ tại một hội chợ việc làm ở Bắc Kinh.
Những diễn biến này cho thấy dù nền kinh tế đang có những tín hiệu phục hồi nhất định, áp lực từ thị trường lao động và nhu cầu nội địa yếu vẫn là rào cản lớn đối với đà tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.
Tác động từ xung đột Trung Đông sẽ dần bộc lộ
Tại kỳ họp quốc hội thường niên vừa bế mạc, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay ở mức 4,5%–5%, thấp hơn so với mức “khoảng 5%” của năm ngoái. Mục tiêu năm 2025 được hoàn thành phần lớn nhờ thặng dư thương mại kỷ lục lên tới 1,2 nghìn tỷ USD, yếu tố đồng thời làm gia tăng căng thẳng với các đối tác thương mại lớn.
Giới phân tích nhận định nền kinh tế Trung Quốc đang đứng trước nhiều thách thức khi tìm cách duy trì đà tăng trưởng dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh mô hình tăng trưởng vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Dù chính phủ cam kết thúc đẩy tiêu dùng hộ gia đình “một cách đáng kể”, các biện pháp cụ thể được công bố vẫn còn hạn chế, cho thấy chưa có sự chuyển dịch mạnh mẽ sang động lực tăng trưởng dựa vào cầu nội địa.
Trong khi đó, xung đột tại Trung Đông đang tạo thêm lớp bất định mới cho triển vọng kinh tế toàn cầu. Giá năng lượng tăng cao và sự gián đoạn thương mại quốc tế có thể gây áp lực lên chi phí sản xuất và lạm phát, qua đó ảnh hưởng gián tiếp đến nền kinh tế Trung Quốc.
Phát biểu tại họp báo, ông Fu Linghui, người phát ngôn của Cục Thống kê Quốc gia (NBS) cho biết căng thẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu biến động và làm gia tăng tâm lý thận trọng trên thị trường. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nguồn cung năng lượng tương đối ổn định của Trung Quốc có thể giúp giảm thiểu các cú sốc từ bên ngoài, dù tác động đến giá cả trong nước vẫn cần được theo dõi chặt chẽ.
Các chuyên gia cũng cảnh báo những ảnh hưởng từ xung đột này sẽ không diễn ra ngay lập tức mà có độ trễ nhất định. “Tình trạng bất ổn tại Trung Đông sẽ dần thể hiện tác động đối với kinh tế toàn cầu trong những tháng tới. Tôi kỳ vọng các nhà hoạch định chính sách sẽ sẵn sàng ứng phó, bao gồm cả việc sử dụng công cụ tài khóa nếu cần thiết”, ông Zhiwei Zhang, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, nhận định.
Bên cạnh đó, thị trường đang đặc biệt chú ý đến cuộc gặp dự kiến vào cuối tháng Ba giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong bối cảnh hiện tại, Trung Quốc có thể cân nhắc gia tăng nhập khẩu từ Mỹ nhằm giảm bớt căng thẳng thương mại. Tuy nhiên, diễn biến phức tạp của xung đột Trung Đông được cho là sẽ khiến các cuộc đàm phán trở nên khó lường hơn.
Nhìn chung, dù nền kinh tế Trung Quốc đang có những tín hiệu ổn định ban đầu, các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là địa chính trị và năng lượng có thể sớm trở thành biến số lớn đối với triển vọng tăng trưởng trong thời gian tới.
Nhìn tổng thể, kinh tế Trung Quốc đang cho thấy những tín hiệu phục hồi rõ nét trong giai đoạn đầu năm, với sản xuất, đầu tư và xuất khẩu đồng loạt cải thiện. Tuy nhiên, đà tăng trưởng này vẫn chưa thực sự bền vững khi tiêu dùng nội địa còn yếu, thị trường lao động chịu áp lực và niềm tin của hộ gia đình chưa được củng cố.
Trong bối cảnh đó, các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị, biến động giá năng lượng và rủi ro gián đoạn thương mại toàn cầu được dự báo sẽ dần bộc lộ tác động trong những tháng tới. Điều này đồng nghĩa với việc dư địa chính sách và khả năng thích ứng của Trung Quốc sẽ đóng vai trò then chốt trong việc duy trì ổn định tăng trưởng.
Triển vọng kinh tế vì vậy vẫn là sự đan xen giữa tín hiệu tích cực ngắn hạn và những thách thức mang tính cấu trúc, đòi hỏi các biện pháp hỗ trợ mạnh mẽ và nhất quán hơn để củng cố động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn.
Daisy N.