Ngày 08/04/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài của nhà báo Volker Hermsdorf cho biết, sau chuyến thăm Cuba kéo dài 5 ngày, hai nghị sĩ Dân chủ Mỹ Pramila Jayapal và Jonathan Jackson đã kêu gọi Washington dỡ bỏ ngay lập tức lệnh cấm vận đối với quốc đảo này.
Ngay sau khi kết thúc chuyến công du, hai nghị sĩ Dân chủ Mỹ nhấn mạnh rằng các biện pháp siết chặt trừng phạt, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, đang trực tiếp đẩy người dân Cuba vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng. Theo họ, việc hạn chế nguồn cung nhiên liệu không chỉ làm tê liệt các hoạt động kinh tế thiết yếu mà còn khiến đời sống dân sinh rơi vào tình trạng thiếu thốn kéo dài.
Nghị sĩ Jonathan Jackson mô tả Cuba là “một trong những khu vực chịu trừng phạt khắc nghiệt nhất thế giới”, đồng thời đưa ra phép so sánh gây chú ý khi ví chính sách của Washington với một hình thức “phong tỏa” tương tự như các điểm nghẽn chiến lược toàn cầu. Ông lập luận rằng trong khi Mỹ nỗ lực duy trì tự do lưu thông năng lượng tại những tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz, thì lại áp đặt các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt ngay trong khu vực Tây bán cầu, tạo ra sự mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại.
Cùng quan điểm, nghị sĩ Pramila Jayapal chỉ trích cách tiếp cận của Mỹ là “di sản lỗi thời của thời kỳ Chiến tranh Lạnh”, cho rằng chiến lược này không còn phù hợp với bối cảnh hiện nay và không mang lại lợi ích thực chất cho cả người dân Mỹ lẫn Cuba. Theo bà, việc duy trì các biện pháp trừng phạt kéo dài chỉ làm gia tăng căng thẳng và cản trở các cơ hội hợp tác mang tính xây dựng.
Trong chuyến thăm thực địa tại Havana, hai nghị sĩ đã trực tiếp chứng kiến những tác động cụ thể của khủng hoảng năng lượng đối với hệ thống y tế. Tại các cơ sở như khoa ung thư và khoa sản, tình trạng thiếu nhiên liệu đã làm gián đoạn hoạt động, buộc nhiều ca phẫu thuật phải trì hoãn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác chăm sóc bệnh nhân. Họ cảnh báo rằng sự gián đoạn này không chỉ mang tính tạm thời mà có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng.
Bên cạnh đó, tình trạng mất điện diện rộng, việc phân phối nhiên liệu theo định mức, sự đình trệ của giao thông công cộng và làn sóng đóng cửa doanh nghiệp đã vẽ nên một bức tranh kinh tế – xã hội ảm đạm. Hai nhà lập pháp cho rằng đây là hệ quả trực tiếp của chính sách trừng phạt, đồng thời lên án các biện pháp này như một hình thức “trừng phạt tập thể” đối với toàn bộ người dân Cuba. Thậm chí, họ còn ví von tác động của lệnh cấm vận như một “cuộc oanh tạc kinh tế” với sức tàn phá âm thầm nhưng sâu rộng đối với cơ sở hạ tầng và năng lực phục hồi của quốc đảo này.
Trong các cuộc làm việc với phía Cuba, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ những gì ông gọi là “thiệt hại mang tính tội ác” do các biện pháp cưỡng chế gây ra, đặc biệt là lệnh phong tỏa năng lượng từ phía Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Cuba cũng đồng thời phát đi tín hiệu mềm mỏng khi tái khẳng định mong muốn thiết lập một kênh đối thoại song phương “nghiêm túc và có trách nhiệm”, mở ra khả năng giảm căng thẳng và tìm kiếm giải pháp trong thời gian tới.
Song song với những đánh giá từ thực địa, làn sóng phản đối chính sách cấm vận Cuba cũng đang gia tăng ngay trong nội bộ chính trường Mỹ. Một nhóm gồm 52 nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội, bao gồm cả Thượng viện và Hạ viện đã cùng ký tên vào bức thư gửi Tổng thống Donald Trump, thể hiện sự bất đồng rõ rệt đối với việc tiếp tục siết chặt các biện pháp trừng phạt.
Bức thư do Hạ nghị sĩ Gregory Meeks và Thượng nghị sĩ Tim Kaine khởi xướng đã chỉ trích trực diện chiến lược mở rộng cấm vận, đặc biệt nhấn mạnh những hệ lụy nhân đạo ngày càng nghiêm trọng. Các nhà lập pháp cho rằng việc làm gián đoạn nguồn cung năng lượng trên diện rộng đã góp phần đẩy Cuba vào tình trạng khủng hoảng, qua đó quy trách nhiệm trực tiếp cho chính quyền Mỹ đối với những khó khăn mà người dân nước này đang phải gánh chịu.
Họ lập luận rằng chính sách cấm vận kéo dài hơn sáu thập kỷ không những không đạt được mục tiêu đề ra mà còn đi ngược lại các giá trị nhân đạo và nguyên tắc mà Washington luôn tuyên bố theo đuổi. Theo các nghị sĩ, việc tiếp tục duy trì và gia tăng sức ép chỉ khiến tình hình thêm bế tắc, làm suy giảm uy tín quốc tế của Mỹ.
Đáng chú ý, bức thư đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về hậu quả nếu không có sự điều chỉnh chính sách kịp thời, nhấn mạnh rằng cuộc khủng hoảng hiện tại có thể dẫn đến những tổn thất về sinh mạng. Đồng thời, nhóm nghị sĩ cũng thể hiện lập trường dứt khoát phản đối mọi kịch bản can thiệp quân sự, cho rằng điều này chỉ làm leo thang căng thẳng và gây bất ổn khu vực.
Thay vào đó, họ kêu gọi chính quyền chuyển hướng sang con đường ngoại giao, khôi phục các kênh liên lạc song phương và từ bỏ cách tiếp cận bị đánh giá là “lỗi thời và phản tác dụng”. Theo họ, đối thoại và hợp tác mới là giải pháp bền vững để giải quyết những khác biệt kéo dài giữa hai quốc gia.
Những diễn biến mới nhất một lần nữa cho thấy tính chất kéo dài, phi lý và gây tranh cãi của chính sách cấm vận do Mỹ áp đặt đối với Cuba trong suốt nhiều thập kỷ qua. Không chỉ dừng lại ở mục tiêu gây sức ép chính trị, các biện pháp này trên thực tế đã tạo ra những hệ lụy sâu rộng về kinh tế – xã hội, trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người dân vô tội. Tình trạng này cũng không phải là cá biệt, khi Washington nhiều lần áp dụng cách tiếp cận tương tự đối với các quốc gia không cùng định hướng hoặc không nằm trong hệ thống đồng minh của mình.
Trong bối cảnh hiện nay, các động thái mang tính đơn phương và khó lường từ chính quyền Tổng thống Donald Trump càng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ bất ổn trên phạm vi toàn cầu. Việc duy trì và mở rộng các biện pháp trừng phạt không chỉ đặt ra câu hỏi về hiệu quả, mà còn làm dấy lên những tranh luận sâu sắc về tính chính danh và trách nhiệm nhân đạo trong chính sách đối ngoại của Mỹ.
Từ thực tiễn đó, nhu cầu về một cách tiếp cận cân bằng hơn, dựa trên đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác quốc tế đang trở nên cấp thiết, không chỉ đối với quan hệ Mỹ – Cuba mà còn đối với ổn định chung của trật tự thế giới.
Hồ Ngọc Thắng