Ngày 21 và 22/4/2026 tại New York, các ứng viên cho vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc bước vào phiên điều trần công khai, mở màn cuộc đua giành ghế lãnh đạo tổ chức từ năm tới, trong bối cảnh Liên hợp quốc đang đối mặt hàng loạt thách thức và sức ép cải tổ sâu rộng.
Cuộc đua vào vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhiệm kỳ mới đang bước vào giai đoạn then chốt khi 4 ứng viên hàng đầu lần lượt tham gia các phiên điều trần công khai tại New York. Bà Michelle Bachelet (Chile), ông Rafael Grossi (Argentina), bà Rebeca Grynspan (Costa Rica) và ông Macky Sall (Senegal) đang cạnh tranh cho nhiệm kỳ 5 năm, có thể gia hạn thêm 5 năm.
Trong ngày 21/4, bà Bachelet và ông Grossi đã trải qua khoảng 3 giờ trả lời chất vấn trước đại diện các quốc gia thành viên và các tổ chức xã hội dân sự; ngày 22/4, hai ứng viên còn lại tiếp tục bước vào phiên điều trần. Cuộc tuyển chọn diễn ra trong bối cảnh Liên hợp quốc đối mặt sức ép cải tổ ngày càng lớn, khi vai trò và ảnh hưởng của tổ chức bị đánh giá suy giảm trong những năm gần đây trước hàng loạt xung đột, khủng hoảng nhân đạo và thách thức toàn cầu. Các cường quốc đồng thời gia tăng yêu cầu cắt giảm chi phí, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động, khiến cuộc đua lần này không chỉ mang ý nghĩa lựa chọn người đứng đầu mới mà còn đặt kỳ vọng về một lãnh đạo đủ năng lực dẫn dắt tiến trình cải tổ và khôi phục vai trò trung tâm của Liên hợp quốc trong trật tự quốc tế.
Trong số các ứng viên, bà Michelle Bachelet, 74 tuổi, là gương mặt có hồ sơ nổi bật với hai nhiệm kỳ Tổng thống Chile và từng giữ cương vị Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc. Dù Chile đã rút sự ủng hộ chính thức, bà vẫn nhận được hậu thuẫn từ Brazil và Mexico, qua đó duy trì vị thế đáng chú ý trong cuộc cạnh tranh.
Ông Rafael Grossi, 65 tuổi, hiện là Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), nhấn mạnh vai trò của các thể chế đa phương trong xử lý các thách thức toàn cầu, đặc biệt là các vấn đề an ninh và hạt nhân.
Trong khi đó, bà Rebeca Grynspan, 70 tuổi, cựu Phó Tổng thống Costa Rica và hiện đứng đầu Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), theo đuổi thông điệp cải cách bộ máy và thúc đẩy bình đẳng.
Ông Macky Sall, 64 tuổi, cựu Tổng thống Senegal, tập trung vào việc tăng cường hợp tác đa phương như giải pháp then chốt để ứng phó với các cuộc khủng hoảng và thách thức toàn cầu hiện nay.
Sự đa dạng về kinh nghiệm chính trị, ngoại giao và quản trị quốc tế của 4 ứng viên cho thấy cuộc đua lần này không chỉ xoay quanh yếu tố khu vực, mà còn phản ánh kỳ vọng về một lãnh đạo đủ năng lực khôi phục vai trò trung tâm của Liên hợp quốc trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.
Dù kết quả cuối cùng còn phụ thuộc lớn vào sự đồng thuận của các nước thành viên, đặc biệt là 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an, cuộc đua vào vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc lần này đã phản ánh rõ những kỳ vọng ngày càng lớn đối với tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới. Người được lựa chọn sẽ không chỉ là gương mặt đại diện về mặt ngoại giao, mà còn phải gánh vác sứ mệnh tái định vị vai trò của Liên hợp quốc trong một trật tự quốc tế đang phân hóa sâu sắc bởi xung đột, cạnh tranh quyền lực và các cuộc khủng hoảng xuyên biên giới. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ cấp thiết của nhà lãnh đạo mới là thúc đẩy cải tổ bộ máy, củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế và khẳng định lại vai trò trung tâm của chủ nghĩa đa phương trong giải quyết các vấn đề toàn cầu. Cuộc tuyển chọn vì thế không chỉ mang ý nghĩa nhân sự, mà còn được xem là phép thử đối với năng lực thích ứng và sức sống của chính Liên hợp quốc trong giai đoạn nhiều biến động.
Hơn cả một cuộc bầu chọn nhân sự cấp cao, tiến trình lựa chọn Tổng Thư ký nhiệm kỳ mới đang trở thành thước đo cho quyết tâm cải tổ của Liên hợp quốc. Trong bối cảnh tổ chức này chịu nhiều hoài nghi về hiệu quả và vai trò dẫn dắt, người kế nhiệm sẽ phải đối mặt với áp lực khôi phục uy tín, tăng cường hiệu quả hoạt động và tái khẳng định tiếng nói của Liên hợp quốc trước những thách thức toàn cầu ngày càng phức tạp. Đây cũng là thời điểm then chốt quyết định liệu tổ chức 80 năm tuổi này có thể thích ứng để tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong quản trị toàn cầu hay không.
Thế Nguyễn