(Đà Nẵng). Hướng đến Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, và dịp kỷ niệm 51 năm ngày đất nước thống nhất (30 tháng 4 năm 1975 – 2026), chào mừng các sự kiện lớn diễn ra trên địa bàn Đà Nẵng trong dịp Lễ sắp đến; sáng nay 24/4/2026, đã diễn ra nghi thức chánh tế , Lễ hội Đình làng Hải Châu năm 2026.
“Trong không khí toàn dân tộc thành kính hướng về Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, mùng 10 tháng 3 âm lịch, cội nguồn linh thiêng của dân tộc cùng nhau ôn lại truyền thống hào hùng, lan tỏa niềm tự hào dân tộc, lòng biết ơn sâu sắc và khát vọng dựng xây đất nước phồn vinh, hùng cường; Lễ hội Đình làng Hải Châu trở thành dịp để mỗi người thành kính tri ân các bậc tiền hiền, hậu hiền, những người có công khai hoang, lập ấp, dựng xây nên mảnh đất này.
Không ngừng tiếp nối truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, phát huy những giá trị văn hóa tốt dẹp của cha ông ; “Hồn làng quê, hồn Dân tộc” , vì vậy, sẽ mãi hiện hữu giữa lòng phố, và nhiều thế hệ mai sau vẫn còn được nghe, được thấy, được tự hào về truyền thống Việt Nam”, bà Cao Thị Huyền Trân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hải Châu chia sẻ.
Diễn ra trong hai ngày (23 và 24/4), Lễ hội Đình làng Hải Châu 2026 bao gồm các hoạt động Lễ và Hội đan xen. Trong đó lễ Vọng diễn ra vào chiều 23/4, trước đó là nghi thức đặt cây Lộc tại Đình (buổi sáng), sau lễ Vọng, tiến hành thả hoa đăng tại hồ Đình làng.
Ngoài nội dung thi đấu các môn thể thao (liên tục trong hai ngày, gồm cờ tướng, nhảy bao bố, đẩy gậy, kéo co); phần Hội bao gồm trình diễn hô hát bài chòi, biểu diễn nghệ thuật truyền thống; triển lãm ảnh Áo dài, Đình làng, trao giải cuộc thi ảnh “Áo dài kể chuyện văn hóa”; Điểm dừng Thư pháp (Nghệ nhân tặng chữ cho người dân, du khách); không gian giới thiệu sản phẩm khởi nghiệp, …
Quần thể di tích xưa gắn với lịch sử Nam tiến, lịch sử hình thành Đà Nẵng
Khu di tích Đình (Chùa) Hải Châu hiện tọa lạc tại K48/46, đường Phan Châu Trinh, phường Hải Châu (trung tâm nội thị Đà Nẵng). Đây cũng là vị trí thứ ba của Đình.
Hồ sơ di tích của Bảo tàng Đà Nẵng, và tìm hiểu thêm của người viết, bên cạnh di tích Đình (Chùa) Hải Châu, cho đến nay, quần thể đầy đủ (tương cận nhau trong khuôn viên Đình chùa), gồm có: Nhà thờ 43 chư phái tộc (tên chữ Nôm: Kính Ái tự đường), nhà thờ Tiền Hiền, nhà thờ Thành Hoàng (theo tín ngưỡng dân gian, Thành Hoàng là vị thần trông coi, bảo hộ cho một làng, một xứ, rộng hơn là một khu vực), Miếu Bà (thờ Thánh mẫu Thiên Yana), cổng Tam Quan và hồ hoa Sen, hoa Súng (phía trước cổng tam quan của ngôi Đình). Các di tích được xây dựng gần như cùng thời (thập niên đầu của những năm 1900). Tài liệu khảo cứu của Bảo tàng Đà Nẵng ghi nhận thêm: “Lần xây dựng (ở vị trí thứ ba, sau hai lần di dời) này có tính quy mô hơn”.
Tất cả đều được giữ gìn, tôn tạo, hợp thành một quần thể di tích có giá trị lịch sử xứng đáng với sự công nhận là di tích cấp quốc gia. Lần trung tu gần nhất, là vào năm 1957, cụ Cố Lê Văn Tập đã cúng hiến tiền bạc, cụ Nguyễn Văn Tuất được bầu làm Chánh đốc công (chịu trách nhiệm trông coi việc tu sửa), ngôi Đình Làng được trùng tu gần như giữ “nguyên dáng nét cổ xưa trước đó”.
Đình (Chùa) của làng Hải Châu (thuở mở cõi), cùng quần thể di tích, luôn được trân trọng ghi nhận là “Di tích xưa, gắn với quá trình lịch sử Nam tiến, lịch sử hình thành Đà Nẵng. Đình chùa là minh chứng cho quá trình khai khẩn đất đai, mở rộng bờ cõi của Tiền nhân, một di tích “rất hiếm hoi” còn sót lại, giữa trung tâm Đà Nẵng, qua nhiều biến động thăng trầm”.
Giới nghiên cứu thống nhất rằng, các Làng (Xã) xưa (của Đà Nẵng), đồng thời cũng là những Làng (Xã) góp phần hình thành nên khu vực trung tâm nội thị Đà Nẵng hôm nay, phải kể đến đầu tiên, là: Làng An Hải, Làng Nại Hiên và Làng Hải Châu.
Vào năm 1900 thời Thành Thái, có một sự kiện địa chính đáng ghi nhớ, đó là phần (đất đai) chính còn lại của xã, được nhà Vua ban cho “Xã hiệu” là “Hải Châu Chánh Xã”. Và vào thời Thành Thái, làng Hải Châu đã được tách ra để hình thành nên các làng mới (như Nam Dương, Phước Ninh, Thạch Thang, Thạc Gián, Vĩnh Trung, …).
Gia phả của tộc Nguyễn Văn (1 trong 43 tộc họ của làng Hải Châu) ghi rõ: Các bậc tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai cư làng Hải Châu, vốn xuất thân từ làng Hải Châu, thuộc huyện Tịnh Gia, tỉnh Thanh Hoá. Những tiền nhân này đã theo Vua Lê Thánh Tông vào Nam khai phá đất đai, và lập nên Làng Hải Châu (thời điểm khai sinh vùng đất mới này vào cuối thế kỷ XV).
Về tên làng Hải Châu, “hậu duệ” của các Cụ, những tiền nhân đã ra đi từ xã Hải Châu ngày xa xưa ấy, vào Nam mở cõi, cũng chính thức xác nhận: Đó chính là xã Hải Châu (xưa), sau này là phường Hải Châu, thị xã Nghi Sơn, Tỉnh Thanh Hoá.
Đoàn hậu duệ này đã tìm vào tận Đình làng Hải Châu (tháng 3 năm 2024), dâng hương và bồi hồi xúc động khi được tận mắt xem những di vật của tiền nhân, từ thuở khai hoang lập ấp ngày đầu, cho đến ngày nay, vẫn còn được gìn giữ. Với ý nghĩa đó, Đình làng Hải Châu trở thành nơi quần tụ tâm linh, nơi con cháu Hải Châu , dù là người con xa xứ (vào Nam mở đất lập nghiệp), hay chánh xứ (từ Bắc vào), đều có thể đến để dâng nén nhang thành kính tri ân công đức to lớn của tổ tiên..
“Đình làng Hải Châu không chi là một công trình kiến trúc mang giá trị lịch sử, văn hoá, tâm linh mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, hun đúc tinh thần đoàn kết, gắn bó của Nhân dân qua nhiều đời. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Đình làng Hải Châu vẫn vững vàng như một chứng nhân lặng lẽ, nơi ghi giữ ký ức của bao thế hệ.
Trong giây phút thiêng liêng kính cẩn dâng nén hương tưởng nhớ, mỗi chúng ta đã dường như chậm lại giữa dòng chày hối hả của cuộc sống, cảm nhận rõ hơn nhịp đập của quá khứ trong hiện tại, nơi những giá trị văn hóa, tinh thần cộng đồng vẫn được gìn giữ và lan tỏa”, bà Cao Thị Huyền Trân, xúc động bày tỏ.
Trần Ngọc