Theo Tân Hoa Xã, ngày 24/4/2026, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko khẳng định các hoạt động quân sự của Nga tại Bắc Cực mang tính phòng thủ, không đe dọa quốc gia nào, đồng thời nhấn mạnh Moskva sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp, kể cả quân sự, để bảo vệ lợi ích trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.
Phát biểu của ông Grushko được đưa ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin hôm 23/4 nhấn mạnh Bắc Cực giữ vai trò then chốt đối với phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia của Nga. Ông khẳng định Moskva sẽ kiên quyết bảo vệ các lợi ích chiến lược tại khu vực này, đồng thời để ngỏ khả năng hợp tác với các quốc gia liên quan thay vì chỉ cạnh tranh hay đối đầu.
Nhà lãnh đạo Nga cho rằng vai trò của Bắc Cực đang gia tăng rõ rệt trong bối cảnh toàn cầu, không chỉ về môi trường mà còn đối với các chuỗi cung ứng năng lượng, hàng hóa và sự ổn định của thương mại quốc tế. Đặc biệt, tuyến đường biển phía Bắc (Northern Sea Route) ngày càng được coi là hành lang vận tải an toàn, hiệu quả, trong khi nhiều tuyến vận tải truyền thống bị gián đoạn bởi xung đột địa chính trị, bao gồm khu vực Trung Đông.
Thực tế, Bắc Cực được đánh giá là một trong những khu vực giàu tài nguyên chưa được khai thác hết, với trữ lượng lớn dầu khí và khoáng sản. Theo ước tính của các tổ chức quốc tế, khu vực này có thể chứa khoảng 13% trữ lượng dầu mỏ và 30% khí đốt chưa được phát hiện của thế giới. Bên cạnh đó, băng tan do biến đổi khí hậu cũng đang mở ra thêm các tuyến hàng hải mới, làm gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.
Trong những năm gần đây, Nga đã đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng và hiện diện quân sự tại Bắc Cực, bao gồm việc nâng cấp căn cứ, hệ thống phòng không và hạm đội phá băng. Moskva đồng thời nhiều lần cảnh báo về việc NATO gia tăng hoạt động quân sự gần biên giới phía tây, coi đây là yếu tố làm gia tăng căng thẳng khu vực.
Giới quan sát nhận định, Bắc Cực đang trở thành một điểm nóng địa chính trị mới, nơi đan xen giữa hợp tác và cạnh tranh, trong bối cảnh các lợi ích kinh tế, an ninh và môi trường ngày càng gắn kết chặt chẽ.
Có thể thấy, lập trường của Moskva phản ánh một cách tiếp cận “phòng thủ chủ động”: vừa khẳng định không tìm kiếm đối đầu hay gây bất ổn, vừa phát đi tín hiệu rõ ràng rằng mọi động thái bị xem là đe dọa lợi ích chiến lược tại Bắc Cực sẽ không bị bỏ qua. Điều này cho thấy Nga đang nỗ lực duy trì thế cân bằng giữa hợp tác và răn đe, trong bối cảnh khu vực ngày càng trở thành tâm điểm cạnh tranh địa chính trị toàn cầu.
Trong dài hạn, cách tiếp cận này cũng hàm ý rằng Bắc Cực khó có thể duy trì trạng thái “vùng hợp tác thuần túy” như trước đây, mà sẽ tiếp tục chứng kiến sự đan xen giữa đối thoại và cạnh tranh chiến lược. Việc Nga vừa mở cửa hợp tác, vừa củng cố năng lực bảo vệ lợi ích cho thấy nước này đang chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau, trong đó ưu tiên hàng đầu vẫn là đảm bảo quyền kiểm soát các tuyến hàng hải, tài nguyên và không gian an ninh tại khu vực giàu tiềm năng nhưng cũng đầy nhạy cảm này.
M.Châu