Ngày 28/04/2026, RT DE dẫn bài viết trên Berliner Zeitung cho biết, Đức cần sớm tìm cách đối thoại với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tránh những khó khăn có thể phát sinh trong tương lai. Nhận định này được nhà báo Axel Schmidt-Gödelitz nêu trong bài báo đăng hôm thứ Bảy.
Trong bối cảnh những quan điểm kêu gọi đối thoại với Nga hiếm khi xuất hiện trên truyền thông Đức, cuối tuần qua, Berliner Zeitung đã đăng tải một bài bình luận đáng chú ý của tác giả khách mời, nhấn mạnh sự cần thiết của việc nối lại đối thoại với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Bài viết lấy chính sách đối ngoại của cố chính khách Egon Bahr, kiến trúc sư quan trọng của chiến lược Ostpolitik trong thập niên 1970 làm dẫn chứng cho giá trị của đối thoại trong xử lý xung đột. Theo tác giả, đây là cách tiếp cận từng giúp Tây Đức giảm căng thẳng với Liên Xô và Đông Âu trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh.
“Điều cần làm lúc này là Chính phủ Đức phải tìm cách đối thoại với Vladimir Putin”, bài báo nhấn mạnh.
Với tiêu đề “Chiến tranh Ukraine: Vì sao Egon Bahr sẽ tìm cách đàm phán với Vladimir Putin”, bài viết cho rằng cuộc xung đột tại Ukraine là hệ quả của hàng loạt nhận định chính trị sai lầm, không chỉ từ các bên trực tiếp liên quan mà còn từ giới hoạch định chính sách phương Tây, trong đó có Đức.
Tác giả đồng thời đối chiếu tình hình hiện nay với tư duy chính trị của Egon Bahr, người theo đuổi đường lối hòa bình dựa trên đối thoại thực chất và quản trị xung đột thay vì đối đầu kéo dài.
Theo bài báo, nền tảng tư tưởng của Bahr được xây dựng trên năm nguyên tắc cốt lõi cho một chính sách hướng tới hòa bình: khả năng điều chỉnh quan điểm trước thực tế mới; xem xét một cách hệ thống lợi ích của phía đối diện; thấu hiểu kinh nghiệm lịch sử; tính đến các yếu tố văn hóa, tâm lý và cảm xúc; cùng với việc thiết lập các biện pháp xây dựng lòng tin có thể kiểm chứng.
Tác giả nhấn mạnh, những nguyên tắc này không nhằm theo đuổi sự hòa hợp mang tính hình thức, mà phục vụ mục tiêu quản lý chính trị các xung đột một cách hiệu quả và thực tế.
Theo đánh giá của bài viết, chính cách tiếp cận đó từng góp phần làm nên thành công của chính sách hòa giải Đông – Tây trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, song đã dần bị lãng quên sau khi trật tự lưỡng cực sụp đổ.
Theo bài viết, sai lầm mang tính quyết định trong các cuộc đàm phán giữa phương Tây và Nga không nằm ở từng quyết định đơn lẻ, mà ở việc phương Tây từ chối nghiêm túc xem xét và tích hợp các quan ngại an ninh của Nga vào hoạch định chính sách của mình.
Tác giả nhắc lại tư duy của Egon Bahr, người từ sớm đã nhấn mạnh rằng hiệu quả của một quyết sách đối ngoại không nên được đánh giá dựa trên mục tiêu mà bên đưa ra chủ trương hướng tới, mà phải dựa trên cách nó được phía đối diện tiếp nhận và diễn giải. Theo quan điểm này, nhận thức và phản ứng của đối phương mới là yếu tố quyết định tác động thực tế của chính sách.
Bài viết cho rằng sau năm 1990, khi trật tự hậu Chiến tranh Lạnh hình thành, tư duy nói trên dần bị lãng quên. Việc điều chỉnh quan điểm hoặc thừa nhận lợi ích an ninh của phía bên kia ngày càng bị nhìn nhận như một biểu hiện của sự nhượng bộ, thậm chí bị gắn với hình ảnh “đầu hàng”, khiến cách tiếp cận này mất dần tính chính danh trong không gian chính trị phương Tây.
Từ đó, tác giả mở rộng vấn đề sang vai trò chiến lược của châu Âu, cho rằng các nước châu lục này cần chủ động bảo vệ lợi ích an ninh và địa chính trị của chính mình, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào đường hướng của Washington, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump theo đuổi cách tiếp cận khó lường và đặt nặng ưu tiên nội bộ nước Mỹ.
Theo lập luận của bài báo, nếu không xây dựng được tiếng nói độc lập, “Thế giới cũ” có nguy cơ rơi vào thế bị động trong các tiến trình thương lượng quốc tế. Tác giả dẫn lại cảnh báo được cho là từng được Thủ tướng Canada Mark Carney nêu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos năm 2026: “Nếu bạn không có mặt trên bàn đàm phán, cuối cùng bạn sẽ trở thành thực đơn trên bàn ăn.”
Ở chiều ngược lại, tuần trước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cũng đưa ra quan điểm cứng rắn khi cho rằng châu Âu không thể vừa tiếp tục ủng hộ kéo dài xung đột tại Ukraine, vừa đồng thời yêu cầu có một vị trí trong tiến trình đàm phán nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng này.
Nhận định trên cho thấy vấn đề tham gia đàm phán không chỉ là câu chuyện ngoại giao hình thức, mà còn gắn trực tiếp với mức độ ảnh hưởng thực tế của châu Âu trong việc định hình cục diện an ninh khu vực.
Nhìn tổng thể, bài viết trên Berliner Zeitung không chỉ gợi lại tư duy đối ngoại thực dụng của Egon Bahr, mà còn đặt ra một câu hỏi lớn đối với châu Âu: liệu lục địa này có đủ khả năng xây dựng một chiến lược an ninh độc lập, dựa trên đối thoại và cân bằng lợi ích, hay sẽ tiếp tục bị cuốn theo logic đối đầu kéo dài.
Trong bối cảnh xung đột Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, lời kêu gọi khôi phục các kênh đối thoại với Nga cho thấy ngày càng xuất hiện nhiều tiếng nói tại châu Âu muốn nhìn nhận lại hiệu quả của các chính sách hiện nay. Dù còn gây tranh cãi, quan điểm này phản ánh một thực tế rằng mọi giải pháp bền vững cho khủng hoảng cuối cùng vẫn phải quay trở lại bàn đàm phán, nơi lợi ích và quan ngại an ninh của các bên được xem xét một cách thực chất.
Hồ Ngọc Thắng