Lời kêu gọi chấm dứt lệnh phong tỏa Cuba tiếp tục vang lên trong bối cảnh quốc đảo này đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Bài viết “Tổ quốc sẽ được bảo vệ” của nhà báo Renate Fausten đăng trên Thế Giới Trẻ (Đức) ngày 4/5/2026 phản ánh không khí Lễ Quốc tế Lao động tại Havana diễn ra trong điều kiện khó khăn khi Mỹ gia tăng siết chặt cấm vận, song tinh thần kiên cường của người dân Cuba vẫn không hề suy giảm.
thái khác thường. Không chỉ bởi lễ kỷ niệm không thể tổ chức tại Quảng trường Cách mạng do tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng – điều từng xảy ra trong quá khứ, nhưng chưa bao giờ trong bối cảnh khó khăn chồng chất như hiện nay. Việc di chuyển trở thành rào cản lớn: chỉ những người có đủ sức đi bộ quãng đường dài, hoặc may mắn tìm được phương tiện sử dụng điện hay năng lượng mặt trời, mới có thể tham gia.
Tại “Dàn diễn đàn Chống Đế quốc” nằm ngay cạnh Đại sứ quán Mỹ, đám đông tập hợp thành bốn hàng, sắp xếp thành hình ngôi sao, một biểu tượng quen thuộc nhưng nay mang nhiều ý nghĩa hơn trong hoàn cảnh đặc biệt. Như thông lệ, nhiều người dân đã dậy từ rất sớm để chuẩn bị cho ngày lễ. Đáng chú ý, không ít bạn trẻ thậm chí thức trắng đêm, háo hức chờ đến thời điểm đoàn người bắt đầu di chuyển vào lúc sáu giờ sáng.
Sau một khoảng chậm trễ, đến hơn 8 giờ sáng, khoảng nửa triệu cư dân thủ đô cuối cùng cũng đổ về “diễn đàn”, tạo nên một biển người chen kín không gian, tất cả đều hướng ánh nhìn về phía Đại sứ quán Mỹ. Điều đáng chú ý là, bất chấp những khó khăn hiện hữu, họ vẫn giữ được vẻ tươi tỉnh và tràn đầy năng lượng khi đồng thanh kêu gọi chấm dứt lệnh phong tỏa, yêu cầu hòa bình. Những khẩu hiệu vang lên dồn dập, hướng thẳng về phía các đại diện Mỹ phía sau những ô cửa sổ tối màu, khẳng định một thông điệp rõ ràng: Cuba không hề đơn độc. Chỉ riêng tại Havana, đã có hơn 800 người bạn quốc tế đến từ 38 quốc gia cùng hiện diện để bày tỏ sự đoàn kết.
Không khí vẫn rộn ràng với tiếng cười, những lá cờ Cuba được vẫy cao, tạo nên hình ảnh quen thuộc của ngày hội lao động. Tuy nhiên, ẩn sau sự náo nhiệt ấy là một cảm giác khác lạ khó gọi tên – một sự pha trộn giữa kiên cường, tự hào và những lo toan hiện hữu trong đời sống thường nhật.
“La patria se defiende” (Tổ quốc được bảo vệ) trở thành khẩu hiệu trung tâm của ngày 1/5 năm nay. Những tiếng hô “La Patria” (Tổ quốc) vang lên liên hồi, lập tức được đáp lại bằng “Se defiende” (Bảo vệ), tạo nên nhịp điệu dồn dập xuyên suốt buổi lễ. Giữa tiếng cười nói và những điệu nhảy, bầu không khí vẫn mang vẻ sôi động quen thuộc, nhưng đồng thời cũng phảng phất một cảm nhận khó tách bạch: dù rõ ràng hay mơ hồ, nhiều người dường như đều ý thức được về những nguy cơ đang hiện hữu.
Khi theo dõi lại chương trình truyền hình sau đó, tôi nhận thấy các phát thanh viên nhấn mạnh rằng phần lớn người tham gia mặc trang phục màu trắng như một biểu tượng của khát vọng hòa bình. Tuy nhiên, cách lý giải này có phần cường điệu. Trên thực tế, trong số những chiếc áo phông Ngày Quốc tế Lao động mà tôi có, tất cả đều là màu trắng. Từ trước đến nay, chúng tôi luôn được nhắc rằng các màu trắng, đỏ hoặc xanh lam tương ứng với màu sắc quốc kỳ là lựa chọn phù hợp cho dịp này, hơn là một thông điệp mang tính biểu tượng riêng biệt cho năm nay.
Trong bối cảnh chức vụ Chủ tịch Liên đoàn Công đoàn Cuba (CTC) đang để trống, ông Osnay Miguel Colina Rodríguez – Chủ tịch Ủy ban tổ chức đại hội CTC sắp tới – đã đảm nhận bài phát biểu quan trọng tại buổi lễ. Ông nhấn mạnh rằng Cuba không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với bất cứ quốc gia nào, và cho rằng việc coi một quốc gia nhỏ bé như Cuba là mối nguy đối với Hoa Kỳ hùng mạnh là điều phi lý.
Tại cuộc mít tinh, ông Raúl Castro, em trai của Fidel Castro cùng Chủ tịch Miguel Díaz-Canel đã được trao tặng một cuốn sách đặc biệt, trong đó có chữ ký của hơn sáu triệu người Cuba cam kết ủng hộ Tổ quốc. Con số này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn phản ánh một thực tế: trong thời điểm khủng hoảng, hàng triệu người dân Cuba vẫn sẵn sàng đứng lên bảo vệ đất nước. Với họ, đây không chỉ là một lựa chọn chính trị, mà là vấn đề mang tính sống còn.
Rõ ràng, cuộc mít tinh quy mô lớn với hơn nửa triệu người tập trung trước Đại sứ quán Mỹ, cùng khoảng bốn triệu người xuống đường trên khắp cả nước để bày tỏ sự ủng hộ đối với Cuba và chủ nghĩa xã hội, đã tạo ra một tác động đáng kể. Theo cách nhìn từ phía Cuba, phản ứng của Tổng thống Donald Trump dường như đến ngay lập tức: trong chính ngày hôm đó, ông ký ban hành một sắc lệnh hành pháp mới, bao gồm các biện pháp trừng phạt nhằm vào các ngân hàng nước ngoài có quan hệ làm ăn với Cuba. Không dừng lại ở đó, ông còn tuyên bố tàu sân bay USS Abraham Lincoln sẽ neo đậu ngoài khơi Cuba trên hành trình trở về từ Iran, một động thái được nhìn nhận như sự gia tăng sức ép cả về kinh tế lẫn biểu tượng quân sự.
Ngày 2/5, “Hội nghị Đoàn kết Quốc tế” thường niên được tổ chức tại Cung điện Quốc hội, với sự tham dự của phần lớn các nhân vật chủ chốt trong đảng và chính phủ. Chủ tịch Miguel Díaz-Canel đã dành lời ca ngợi đặc biệt cho lòng dũng cảm của các đại biểu quốc tế, những người vẫn đến Cuba trong thời điểm nhạy cảm này, đại diện cho đủ cả năm châu lục, thể hiện sự ủng hộ mang tính toàn cầu.
Ngoại trưởng Bruno Rodríguez Parrilla một lần nữa khẳng định quan điểm cứng rắn: lệnh cấm vận thực chất là một hành động chiến tranh. Ông nhắc lại tư tưởng “Tổ quốc là nhân loại” của José Martí, hàm ý rằng nếu Cuba bị tấn công, thì đó cũng là sự tấn công vào chính nhân loại. Từ lập luận đó, một câu hỏi lớn được đặt ra: thế giới sẽ làm gì nếu kịch bản ấy xảy ra?
Câu hỏi này cũng được nhà kinh tế học người Bỉ Marc Vandepitte nêu ra trước toàn thể hội nghị, như một lời chất vấn đối với lương tri quốc tế. Trong khi đó, Rob Miller, đại diện đến từ Vương quốc Anh cho biết ông phát biểu thay mặt cho bốn triệu công nhân, với mục tiêu thúc đẩy chính phủ tại London có những hành động thiết thực hỗ trợ Cuba. Theo ông, đã có 117 nghị sĩ ký vào một bản kiến nghị theo hướng này. Và với ông, những “người hùng” thực sự không phải ai khác, mà chính là các bác sĩ và y tá đang ngày đêm làm việc trong hệ thống y tế Cuba, những con người âm thầm giữ vững tuyến đầu trong bối cảnh đất nước đối mặt với muôn vàn thử thách.
Nhiều người tham gia bày tỏ sự ngưỡng mộ trước làn sóng đoàn kết quốc tế, đặc biệt là tại Rome, nơi hàng nghìn người đã xuống đường nhân Ngày Quốc tế Lao động để bày tỏ ủng hộ Cuba. Những hình ảnh đó được nhắc đến như một minh chứng rõ ràng rằng tiếng nói ủng hộ Cuba không chỉ giới hạn trong phạm vi quốc đảo này, mà đã lan rộng ra nhiều khu vực trên thế giới.
Trong cuộc mít tinh tại Havana, nhóm thể hiện tinh thần sôi nổi nhất là những người đến từ Venezuela. Họ liên tục kêu gọi trả tự do cho Tổng thống Nicolás Maduro và phu nhân Cilia Flores, những người mà họ cho rằng đã bị phía Mỹ bắt giữ từ đầu tháng Giêng. Lời kêu gọi này cũng được Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel nhấn mạnh một cách mạnh mẽ, bất chấp việc chính bản thân ông cũng đang đối mặt với những sức ép và cảnh báo từ phía Washington.
Đối với Cuba, sự hiện diện của bạn bè quốc tế mang ý nghĩa vượt xa tính biểu tượng. Trước hết, nó góp phần củng cố niềm tin rằng đất nước này không bị cô lập trên trường quốc tế. Đồng thời, nó cũng phản ánh một kỳ vọng thực tế: rằng Donald Trump sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng trước bất kỳ bước đi nào có nguy cơ đẩy căng thẳng leo thang, bởi điều đó đồng nghĩa với việc đối mặt với phản ứng từ không chỉ một quốc gia, mà là nhiều lực lượng và tiếng nói trên toàn cầu.
Trong bối cảnh hiện tại, khi áp lực kinh tế và chính trị tiếp tục gia tăng, Cuba được nhìn nhận như đang ở một thời điểm đặc biệt nhạy cảm. Và cũng chính vì thế, thông điệp được lặp lại nhiều lần trong các cuộc мит-tinh và hội nghị không chỉ dừng ở sự ủng hộ, mà còn là một lời nhấn mạnh: Cuba chưa bao giờ cần đến sự đoàn kết quốc tế nhiều như lúc này.
Hồ Ngọc Thắng