Ngày 20/6/2026, nhà báo Kurt Terstegen đăng bài viết trên Thế Giới Trẻ (Đức) cho rằng việc Quốc hội Cuba thông qua các biện pháp tự do hóa theo định hướng thị trường phản ánh cách tiếp cận thực tế của Havana trong phát triển kinh tế, đồng thời khẳng định nước này vẫn kiên định với mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Dưới sức ép từ lệnh phong tỏa kéo dài của Mỹ cùng các biện pháp siết chặt trừng phạt và đe dọa can thiệp gia tăng từ đầu năm đến nay, Quốc hội Cuba đã thông qua gói cải cách kinh tế sâu rộng nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng của đất nước. Các biện pháp này đánh dấu bước điều chỉnh theo hướng mở rộng cơ chế thị trường, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và nới lỏng một số lĩnh vực vốn do Nhà nước kiểm soát, song giới lãnh đạo Cuba khẳng định đây không phải là sự từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa.
Phát biểu sau cuộc bỏ phiếu hôm 25/6 (giờ địa phương), Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel nhấn mạnh đất nước đang trải qua “những thời khắc khó khăn nhất của thế kỷ này” và kêu gọi toàn xã hội chung tay vượt qua khủng hoảng. Trước đó, tại phiên họp bất thường của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Bí thư Tổ chức Roberto Morales Ojeda khẳng định Cuba không chỉ kiên cường chống chọi trước sức ép bên ngoài mà còn chủ động tìm kiếm các giải pháp mới để bảo vệ thành quả cách mạng và mô hình xã hội chủ nghĩa. Trong thông điệp gửi Quốc hội, cựu Chủ tịch Raúl Castro cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với chương trình cải cách, đồng thời nhấn mạnh việc triển khai cần được thực hiện nhất quán với sự tham gia tích cực của người dân.
Gói cải cách gồm 176 nội dung do Thủ tướng Manuel Marrero Cruz trình Quốc hội tập trung vào việc tái cơ cấu mô hình quản lý kinh tế, mở rộng quyền tự chủ cho địa phương, cải cách hệ thống trợ cấp, đổi mới lĩnh vực ngân hàng và tinh gọn bộ máy hành chính từ 27 xuống còn 20 bộ. Theo kế hoạch, Cuba sẽ cho phép phát triển các dự án bất động sản tư nhân, mở rộng hoạt động của ngân hàng tư nhân, cho phép người dân trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực du lịch, mua cổ phần tại một số doanh nghiệp nhà nước và tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân trực tiếp xuất nhập khẩu mà không phải thông qua trung gian nhà nước như trước. Danh mục doanh nghiệp được tư nhân hóa hiện chưa được công bố.
Thủ tướng Marrero khẳng định các cải cách nhằm hiện đại hóa mô hình kinh tế chứ không phải từ bỏ những nguyên tắc của Cách mạng Cuba năm 1959. Theo ông, mục tiêu là phát triển mô hình xã hội chủ nghĩa theo hướng hiệu quả và thích ứng hơn với bối cảnh mới, trên cơ sở duy trì sự đồng thuận xã hội và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
Theo hãng thông tấn EFE (Tây Ban Nha), Chủ tịch Miguel Díaz-Canel cũng đã thành lập một hội đồng cố vấn kinh tế gồm 5 thành viên, trong đó có một số nhà kinh tế từng đưa ra các quan điểm phản biện chính sách của chính phủ. Hội đồng quy tụ các chuyên gia Omar Everleny, Juan Triana, Julio Carranza và cựu Bộ trưởng Kinh tế José Luis Rodríguez García, với kỳ vọng đóng góp các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế Cuba.
Theo giới quan sát, những đề xuất của ba nhà kinh tế từng kêu gọi cải cách cơ cấu trong “Giai đoạn đặc biệt” của Cuba vào thập niên 1990 cho thấy định hướng nhất quán của chương trình cải cách hiện nay: mở rộng vai trò của cơ chế thị trường trong khuôn khổ nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, tăng cường khu vực kinh tế tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài và trao quyền tự chủ lớn hơn cho các doanh nghiệp nhà nước.
Sự cấp bách của chương trình cải cách xuất phát từ cuộc khủng hoảng kinh tế – xã hội được đánh giá là nghiêm trọng nhất kể từ “Giai đoạn đặc biệt” sau khi Liên Xô tan rã. Kể từ đầu năm nay, Mỹ tiếp tục siết chặt lệnh cấm vận kinh tế kéo dài hơn 60 năm, đồng thời hạn chế các nguồn cung dầu và nhiên liệu cho Cuba. Hệ quả là nhiều địa phương trên đảo thường xuyên phải cắt điện, có nơi mất điện tới 20 giờ mỗi ngày. Bên cạnh đó, do lo ngại nguy cơ bị Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp, nhiều chuỗi khách sạn, doanh nghiệp vận tải và ngân hàng nước ngoài đã thu hẹp, thậm chí chấm dứt hoạt động tại Cuba, khiến tình hình kinh tế của quốc đảo Caribe càng thêm khó khăn.
Việc Cuba triển khai gói cải cách kinh tế quy mô lớn cho thấy ban lãnh đạo nước này đang lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt hơn để ứng phó với những thách thức chưa từng có, trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động nặng nề của cấm vận kéo dài và khủng hoảng năng lượng. Dù mở rộng vai trò của cơ chế thị trường và khu vực tư nhân, giới lãnh đạo Cuba nhiều lần khẳng định mục tiêu của các cải cách không phải là thay đổi chế độ, mà nhằm củng cố và duy trì mô hình xã hội chủ nghĩa thông qua việc nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế. Thành công của chương trình cải cách sẽ phụ thuộc vào khả năng hiện thực hóa các chính sách mới, đồng thời cân bằng giữa yêu cầu đổi mới kinh tế và việc bảo đảm các nguyên tắc xã hội mà Cuba theo đuổi suốt nhiều thập kỷ.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/524572.kuba-kuba-bleibt-realistisch.html