Ngày 29/06/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết của nhà báo Volker Hermsdorf nhận định đây là “thắng lợi ngoại giao cho Havana”, khi nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn chặn chương trình lương thực của Liên Hợp Quốc dành cho Cuba đã thất bại nặng nề với kết quả bỏ phiếu 29 chống và chỉ 2 thuận, qua đó phản ánh sự cô lập ngày càng rõ của Washington trong vấn đề này trên trường quốc tế.
Với các biện pháp trừng phạt mới được áp đặt vào thứ Ba tuần trước, Hoa Kỳ tiếp tục siết chặt vòng kiểm soát đối với Cuba, gia tăng sức ép kinh tế và chính trị lên quốc đảo này. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã vấp phải thất bại đáng kể trên mặt trận ngoại giao khi không thể ngăn chặn chương trình hợp tác giữa Liên hợp quốc và Cuba trong lĩnh vực an ninh lương thực.
Trong cuộc bỏ phiếu tại Ban điều hành Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), đề xuất của Washington nhằm chấm dứt hợp tác đã bị bác bỏ với tỷ lệ áp đảo: 29 phiếu chống so với chỉ 2 phiếu thuận. Ngoài Hoa Kỳ, chỉ có Maroc bỏ phiếu ủng hộ, động thái được cho là chịu ảnh hưởng từ sức ép của Washington. Từ góc nhìn của Havana, kết quả này được xem là một “chiến thắng vang dội” trước những nỗ lực gây sức ép của Mỹ.
Không chỉ đơn thuần là quyết định về một dự án viện trợ, cuộc bỏ phiếu còn phản ánh xu hướng rộng hơn trong cộng đồng quốc tế: sự phản đối việc chính trị hóa các hoạt động nhân đạo và sử dụng chúng như công cụ trong các xung đột địa chính trị. Đồng thời, kết quả cũng cho thấy mức độ cô lập ngày càng rõ của Washington trong chính sách đối với Cuba, ít nhất trong khuôn khổ các thể chế đa phương.
Chương trình hợp tác với tổng ngân sách khoảng 116 triệu USD đã được thông qua, bảo đảm duy trì các dự án an ninh lương thực tại Cuba đến năm 2030. Bên cạnh đó, chương trình còn hỗ trợ hậu cần và tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực thiết yếu cho quốc đảo, vốn đã phải đối mặt với tình trạng bao vây, cấm vận kéo dài nhiều thập kỷ từ cường quốc quân sự hàng đầu thế giới.
Đại diện Cuba tại các tổ chức Liên Hợp Quốc ở Rome, Đại sứ Jorge Luis Cepero, nhấn mạnh sau cuộc bỏ phiếu hôm thứ Sáu rằng kết quả này là một “chiến thắng rõ ràng”, khẳng định Cuba không hề đơn độc trên trường quốc tế. Ngay cả những nỗ lực mang tính thủ tục của phái đoàn Hoa Kỳ nhằm trì hoãn hoặc cản trở việc đưa chương trình ra bỏ phiếu cũng không đạt được kết quả.
Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez tiếp tục chỉ trích, cho rằng Washington “đang tự đặt mình vào thế cô lập bất chấp việc gia tăng áp lực một cách to lớn và không công bằng”. Ông đồng thời lên án việc siết chặt các biện pháp trừng phạt là một “tội ác”, gây tổn hại trực tiếp đến đời sống người dân.
Cùng quan điểm, Alejandro González, Giám đốc phụ trách các tổ chức quốc tế thuộc Bộ Ngoại giao Cuba, khẳng định việc Hoa Kỳ phản đối chương trình – vốn nhằm tăng cường hệ thống hậu cần và bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương – là hành động đi ngược lại luật pháp quốc tế cũng như các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Theo ông, thất bại của Washington trong lần này tiếp tục là minh chứng cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump “không hề quan tâm đến số phận của người dân Cuba”.
Chỉ vài ngày trước cuộc bỏ phiếu tại WFP, Hoa Kỳ đã công bố các lệnh trừng phạt mới nhằm vào 5 thực thể nhà nước Cuba, bao gồm các công ty hoạt động trong lĩnh vực tài chính, hậu cần và sản xuất thép, cùng các đơn vị có liên quan đến tổ hợp kinh tế GAESA trực thuộc Lực lượng Vũ trang Cách mạng. Washington cho rằng các biện pháp này nhằm tiếp tục hạn chế năng lực kinh tế của Havana và “thúc đẩy những thay đổi trong hệ thống chính trị”.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, người trực tiếp thúc đẩy các biện pháp trên, đã bảo vệ quyết định này bằng những chỉ trích gay gắt, cáo buộc chính quyền Cuba là “tham nhũng, tàn bạo và chống Mỹ”. Đáp lại, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez bác bỏ các cáo buộc, cho rằng đây là những phát ngôn “sai sự thật”, mang tính áp đặt và thiếu cơ sở.
Trên thực tế, các biện pháp trừng phạt mới được cho là nhắm trực tiếp vào những lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế Cuba – vốn đóng vai trò đảm bảo cung ứng hàng hóa và dịch vụ cơ bản cho người dân. Việc hạn chế các tổ chức tài chính khiến các giao dịch thanh toán quốc tế trở nên khó khăn hơn; các biện pháp nhằm vào lĩnh vực hậu cần làm gián đoạn dòng chảy hàng hóa; trong khi việc trừng phạt ngành thép ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xây dựng và sửa chữa cơ sở hạ tầng.
Những tác động này cũng lan sang hoạt động của các tổ chức viện trợ quốc tế, khi họ phải đối mặt với các trở ngại ngày càng lớn trong vận chuyển và phân phối hàng hóa. Nguồn lương thực dự trữ hiện có chỉ được phân phối ở mức hạn chế do thiếu nhiên liệu và hệ thống vận tải bị gián đoạn. Đồng thời, việc nhiều hãng vận tải biển quốc tế cắt giảm hoặc ngừng các chuyến hàng tới Cuba vì lo ngại rủi ro trừng phạt càng khiến tình hình hậu cần và an ninh lương thực trên đảo thêm phần căng thẳng.
Diễn biến tại WFP không chỉ phản ánh một thất bại cụ thể của Washington trong việc áp đặt ý chí đối với Cuba, mà còn cho thấy giới hạn của việc sử dụng các biện pháp trừng phạt và sức ép chính trị trong lĩnh vực hợp tác nhân đạo. Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế ngày càng đề cao tính độc lập của các cơ chế đa phương, kết quả này gửi đi tín hiệu rõ ràng rằng các chương trình hỗ trợ thiết yếu, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh lương thực, không nên trở thành công cụ của cạnh tranh địa chính trị. Đồng thời, nó cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả và hệ lụy lâu dài của chính sách trừng phạt, khi những tác động tiêu cực cuối cùng lại chủ yếu đè nặng lên đời sống người dân thường.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/525070.unblock-cuba-diplomatischer-sieg-f%C3%BCr-havanna.html