Trong bối cảnh chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đổi mới và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể là yêu cầu cấp thiết nhằm phát huy vai trò của khu vực này trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở phân tích thực trạng phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh, bài viết làm rõ những kết quả đạt được, hạn chế và các vấn đề đặt ra trong giai đoạn mới.
Thực trạng, lợi thế đô thị đặc biệt và những vấn đề đặt ra đối với phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Thực trạng phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh
Kinh tế tập thể là hình thức tổ chức kinh tế dựa trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, hợp tác và cùng có lợi nhằm đáp ứng nhu cầu chung về kinh tế, xã hội và văn hóa của các thành viên. Trong đó, hợp tác xã là tổ chức nòng cốt của khu vực kinh tế tập thể. Theo Luật Hợp tác xã năm 2023, hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân, do các thành viên tự nguyện thành lập, thực hiện quản trị dân chủ, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, góp phần phát triển cộng đồng bền vững.
Phát triển kinh tế tập thể là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết số 20-NQ/TW (2022) xác định kinh tế tập thể là thành phần kinh tế quan trọng, cần được củng cố và phát triển cùng với kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân; đồng thời nhấn mạnh đây là xu thế tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế, đáp ứng nhu cầu liên kết sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra đối với khu vực kinh tế tập thể không chỉ là mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao chất lượng hoạt động, năng lực quản trị và sức cạnh tranh của hợp tác xã; đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường liên kết chuỗi giá trị, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thích ứng với các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây cũng là những tiêu chí quan trọng để đánh giá thực trạng và định hướng phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay.
Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế tập thể với các mô hình hợp tác đa dạng, gắn với quá trình đô thị hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hội nhập quốc tế. Dưới sự lãnh đạo của Thành ủy, sự quản lý của chính quyền các cấp và nỗ lực của các tổ chức kinh tế tập thể, khu vực này đã có những chuyển biến tích cực về quy mô, chất lượng hoạt động và phương thức tổ chức.
Thứ nhất, quy mô khu vực kinh tế tập thể tiếp tục được mở rộng. Theo Báo cáo của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, đến cuối năm 2025, Thành phố có 1.563 tổ hợp tác, 1.307 hợp tác xã và 9 liên hiệp hợp tác xã với khoảng 97.400 thành viên và 62.281 lao động thường xuyên. Điều này cho thấy kinh tế tập thể tiếp tục duy trì xu hướng phát triển ổn định và giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của Thành phố.
Thứ hai, mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của hợp tác xã từng bước được đổi mới. Nhiều hợp tác xã đã chuyển từ mô hình hoạt động truyền thống sang chủ động xây dựng chiến lược sản xuất, kinh doanh, mở rộng quy mô, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Sự chuyển biến này phản ánh quá trình thích ứng ngày càng rõ nét với cơ chế thị trường.
Thứ ba, nhiều mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả đã được hình thành. Tiêu biểu là Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại Thành phố Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) với hệ thống bán lẻ hiện đại có sức cạnh tranh cao; Hợp tác xã Phú Lộc (huyện Củ Chi) phát triển vùng rau an toàn đạt tiêu chuẩn VietGAP; Hợp tác xã Cần Giờ Tương Lai mở rộng hoạt động sang sơ chế, chế biến và tiêu thụ thủy sản. Các mô hình này cho thấy xu hướng chuyển từ cung cấp dịch vụ đơn lẻ sang tham gia chuỗi giá trị, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho thành viên.
Thứ tư, nhận thức về vai trò của kinh tế tập thể tiếp tục được nâng cao. Việc triển khai Nghị quyết số 13-NQ/TW và Nghị quyết số 20-NQ/TW cùng với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hợp tác xã đã góp phần khẳng định vị trí của kinh tế tập thể trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các hợp tác xã kiểu mới.
Bên cạnh những kết quả đạt được, phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn nhiều hạn chế:
Thứ nhất, quy mô và hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng của Thành phố. Mặc dù số lượng hợp tác xã tăng, nhưng tỷ trọng đóng góp vào GRDP còn thấp; nhiều hợp tác xã có quy mô vốn nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, hoạt động thiếu ổn định và sức lan tỏa chưa cao.
Thứ hai, năng lực quản trị còn nhiều bất cập. Đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã chủ yếu trưởng thành từ thực tiễn sản xuất, thiếu kiến thức về quản trị hiện đại, tài chính, marketing và chuyển đổi số. Trong khi đó, cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đủ hấp dẫn.
Thứ ba, chuyển đổi số diễn ra chậm và thiếu đồng bộ. Phần lớn hợp tác xã chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu số, việc ứng dụng phần mềm quản trị, kế toán điện tử, chữ ký số và thương mại điện tử còn hạn chế, làm giảm hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh.
Thứ tư, liên kết sản xuất và chuỗi giá trị còn lỏng lẻo. Nhiều hợp tác xã vẫn hoạt động riêng lẻ, thiếu liên kết bền vững với doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và cơ sở nghiên cứu khoa học; các chuỗi cung ứng ổn định chưa được hình thành, dẫn đến khả năng thích ứng với biến động thị trường còn hạn chế.
Thứ năm, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn thiếu đồng bộ; công tác kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên; nhiều chính sách về đất đai, tín dụng, đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến thương mại chưa phát huy đầy đủ tác dụng trong thực tiễn.
Những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, quá trình hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư làm gia tăng sức ép cạnh tranh đối với các hợp tác xã có quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế. Đồng thời, biến động của thị trường cùng với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh đặt ra nhiều thách thức đối với khu vực kinh tế tập thể. Về chủ quan, nhận thức của một bộ phận cán bộ quản lý và thành viên về mô hình hợp tác xã kiểu mới còn chưa đầy đủ; tư duy trông chờ, phụ thuộc vào sự hỗ trợ của Nhà nước vẫn tồn tại ở một số nơi. Bên cạnh đó, năng lực quản trị, xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh, huy động nguồn lực và đổi mới hoạt động còn hạn chế; việc cụ thể hóa và triển khai các chính sách hỗ trợ ở một số lĩnh vực chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Nhìn chung, kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh đã có bước phát triển tích cực, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế – xã hội của Thành phố. Tuy nhiên, những hạn chế về quy mô hoạt động, năng lực quản trị, chuyển đổi số, liên kết chuỗi giá trị và hiệu quả thực thi chính sách vẫn là những điểm nghẽn cản trở sự phát triển của khu vực này. Từ những kết quả, hạn chế và nguyên nhân nêu trên, việc đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể theo hướng hiện đại, bền vững là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Lợi thế của đô thị đặc biệt đối với phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh
Là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để đổi mới và nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế tập thể. Những lợi thế này không chỉ tạo dư địa phát triển mà còn mở ra cơ hội hình thành các mô hình hợp tác xã hiện đại, thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và hội nhập quốc tế.
Thứ nhất, lợi thế về thể chế và cơ chế phát triển đặc thù. Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đã tạo điều kiện để Thành phố chủ động hơn trong huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện các chính sách phát triển kinh tế – xã hội. Đây là cơ sở quan trọng để nghiên cứu, xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ phù hợp đối với khu vực kinh tế tập thể, nhất là về đất đai, tín dụng, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và xúc tiến thương mại.
Thứ hai, lợi thế về quy mô thị trường và liên kết vùng. Là thị trường tiêu dùng lớn nhất cả nước và đầu mối kết nối Vùng Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long, Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu hệ thống logistics, hạ tầng thương mại và mạng lưới phân phối hiện đại. Đây là điều kiện thuận lợi để các hợp tác xã mở rộng thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thứ ba, lợi thế về khoa học – công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo, tạo môi trường thuận lợi để các hợp tác xã tiếp cận thành tựu khoa học – công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và đổi mới quy trình sản xuất, kinh doanh.
Thứ tư, lợi thế về nguồn nhân lực chất lượng cao. Hệ thống giáo dục – đào tạo phát triển cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao là nguồn lực quan trọng để nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động của các hợp tác xã.
Thứ năm, lợi thế về phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Định hướng xây dựng đô thị xanh, phát triển bền vững cùng nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường tạo điều kiện để các hợp tác xã mở rộng hoạt động trong các lĩnh vực như nông nghiệp hữu cơ, tái chế chất thải, kinh tế tuần hoàn và dịch vụ đô thị xanh.
Nhìn chung, các lợi thế về thể chế, thị trường, khoa học – công nghệ, nguồn nhân lực và định hướng phát triển xanh tạo nền tảng thuận lợi để kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển theo hướng hiện đại, bền vững. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để Thành phố xây dựng và triển khai các giải pháp phát triển kinh tế tập thể phù hợp với vai trò của một đô thị đặc biệt trong giai đoạn mới.
Những vấn đề đặt ra đối với phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh
Bên cạnh những kết quả đạt được, kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước những yêu cầu phát triển mới gắn với chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, hội nhập quốc tế và mục tiêu xây dựng đô thị thông minh. Những yêu cầu này không chỉ phản ánh tác động của bối cảnh phát triển mới mà còn đặt ra đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tổ chức, phương thức hoạt động và cơ chế hỗ trợ đối với khu vực kinh tế tập thể.
Thứ nhất, yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của hợp tác xã. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, hợp tác xã không chỉ phải nâng cao hiệu quả quản trị mà còn cần đổi mới mô hình sản xuất, kinh doanh, tăng cường năng lực dự báo thị trường và khả năng thích ứng với những biến động của môi trường kinh doanh. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.
Thứ hai, yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học – công nghệ. Chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng về hạ tầng số, dữ liệu, nhân lực và năng lực ứng dụng công nghệ của nhiều hợp tác xã còn hạn chế, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong toàn khu vực kinh tế tập thể.
Thứ ba, yêu cầu tăng cường liên kết chuỗi giá trị và liên kết vùng. Với vai trò là trung tâm kinh tế của vùng và cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh cần phát huy lợi thế kết nối để hình thành các chuỗi giá trị bền vững giữa hợp tác xã với doanh nghiệp, tổ chức tín dụng, cơ sở nghiên cứu và các địa phương trong vùng. Việc mở rộng liên kết không chỉ nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm mà còn tăng khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.
Thứ tư, yêu cầu thúc đẩy phát triển xanh và phát triển bền vững. Các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn đang trở thành điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Điều này đòi hỏi các hợp tác xã phải đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và từng bước xây dựng mô hình hợp tác xã xanh, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Thành phố.
Thứ năm, yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi cơ chế, chính sách hỗ trợ. Trong điều kiện Thành phố được áp dụng các cơ chế đặc thù, việc tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo môi trường thuận lợi cho kinh tế tập thể phát triển. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế hỗ trợ về đất đai, tín dụng, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý.
Những vấn đề trên cho thấy phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ đòi hỏi khắc phục các hạn chế hiện có mà còn phải chủ động thích ứng với những yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Đây là cơ sở quan trọng để đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế tập thể, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Thành phố.
Giải pháp phát huy lợi thế đô thị đặc biệt nhằm tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới
Giải pháp phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới. Từ thực trạng phát triển kinh tế tập thể và lợi thế của Thành phố Hồ Chí Minh với vai trò là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước, việc tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế tập thể đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ, có trọng tâm và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp sau:
Thứ nhất, phát huy hiệu quả cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 nhằm tạo động lực phát triển kinh tế tập thể. Thành phố cần chủ động nghiên cứu, ban hành các cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với hợp tác xã, ưu tiên các chính sách về đất đai, tín dụng, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, cần khai thác hiệu quả các cơ chế phân cấp, phân quyền để tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho hợp tác xã phát triển theo hướng hiện đại, tự chủ và bền vững.
Thứ hai, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển mô hình hợp tác xã số. Thành phố cần xây dựng chương trình chuyển đổi số chuyên biệt cho khu vực kinh tế tập thể; hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng phần mềm quản trị, chữ ký số, hóa đơn điện tử, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, tăng cường kết nối giữa hợp tác xã với doanh nghiệp công nghệ, trường đại học và trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ năng số và nâng cao năng lực quản trị.
Thứ ba, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và phát huy vai trò trung tâm liên kết vùng. Thành phố cần xây dựng cơ chế hỗ trợ các hợp tác xã tham gia chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn; mở rộng liên kết với doanh nghiệp, hệ thống phân phối hiện đại và các sàn thương mại điện tử. Đồng thời, phát huy vai trò của các mô hình hợp tác xã tiêu biểu như Saigon Co.op trong kết nối tiêu thụ sản phẩm và hỗ trợ phát triển thị trường cho hợp tác xã trên địa bàn Thành phố và các địa phương trong vùng.
Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực kinh tế tập thể. Cần xây dựng cơ chế thu hút trí thức trẻ, chuyên gia và lao động có trình độ tham gia quản lý, điều hành hợp tác xã; tăng cường phối hợp giữa hợp tác xã với các trường đại học, viện nghiên cứu trong đào tạo, tư vấn và chuyển giao tri thức về quản trị, tài chính, marketing và chuyển đổi số, từng bước chuyên nghiệp hóa đội ngũ quản lý hợp tác xã.
Thứ năm, thúc đẩy phát triển các mô hình hợp tác xã xanh gắn với kinh tế tuần hoàn. Thành phố cần ưu tiên hỗ trợ phát triển các hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, bảo vệ môi trường, tái chế chất thải và cung ứng dịch vụ đô thị xanh; đồng thời khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất xanh, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của hợp tác xã, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.
Tóm lại, phát triển kinh tế tập thể với hợp tác xã là nòng cốt không chỉ là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước mà còn là yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Trong bối cảnh chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, khu vực kinh tế tập thể cần được nhìn nhận không chỉ với vai trò là một thành phần kinh tế, mà còn là phương thức tổ chức sản xuất góp phần thúc đẩy liên kết, nâng cao khả năng thích ứng của các chủ thể kinh tế và bảo đảm phát triển bao trùm, bền vững.
Trên cơ sở phân tích thực trạng phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh, bài viết cho thấy khu vực này đã có những bước phát triển tích cực về quy mô tổ chức, phương thức hoạt động và mức độ liên kết sản xuất – kinh doanh. Tuy nhiên, những hạn chế về năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực, mức độ ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, liên kết chuỗi giá trị và hiệu quả thực thi chính sách vẫn là những rào cản lớn đối với quá trình phát triển. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chính những lợi thế đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh về thể chế, quy mô thị trường, vị trí trung tâm liên kết vùng, tiềm lực khoa học – công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao đã tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy quá trình đổi mới mô hình phát triển kinh tế tập thể trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp theo hướng phát huy hiệu quả cơ chế, chính sách đặc thù; đẩy mạnh chuyển đổi số và hình thành các mô hình hợp tác xã số; tăng cường liên kết chuỗi giá trị và liên kết vùng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời thúc đẩy các mô hình hợp tác xã xanh gắn với kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát triển bền vững. Các giải pháp này có mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau, hướng tới nâng cao năng lực nội sinh của khu vực kinh tế tập thể, thay vì chỉ dựa vào các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Đây cũng là điều kiện quan trọng để kinh tế tập thể từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số và kinh tế xanh.
Với vai trò là đô thị đặc biệt và đầu tàu kinh tế của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành địa phương tiên phong trong đổi mới mô hình phát triển kinh tế tập thể. Nếu tận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15, cùng với việc hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị và phát huy các nguồn lực về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng, khu vực kinh tế tập thể sẽ có cơ hội phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững, đóng góp tích cực vào quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thành phố và thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Mặc dù đã tập trung phân tích thực trạng, lợi thế và đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế tập thể tại Thành phố Hồ Chí Minh, nghiên cứu chủ yếu được tiếp cận trên bình diện chính sách và phân tích định tính. Trong thời gian tới, cần có thêm các nghiên cứu chuyên sâu theo hướng định lượng để đánh giá mức độ tác động của từng nhóm chính sách, đo lường hiệu quả hoạt động của các mô hình hợp tác xã và khả năng thích ứng của khu vực kinh tế tập thể trước những xu hướng phát triển mới. Đây sẽ là cơ sở khoa học quan trọng cho việc tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế tập thể trong giai đoạn tiếp theo.
ThS. Đào Duy Tùng/Học viện Chính trị khu vực II
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2022), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Quang Phương (2026), Thành phố Hồ Chí Minh: Triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể. Truy cập: https://daibieunhandan.vn.
3. Quốc hội (2023), Luật Hợp tác xã (Luật số 17/2023/QH15 ngày 20 tháng 6 năm 2023). Truy cập: https://datafiles.chinhphu.vn.
4. Quốc hội (2023), Nghị quyết Nghị quyết số: 98/2023/QH15 ngày 24 tháng 6 năm 2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập: https://thuvienphapluat.vn.
5. Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2023), Quyết định số 1396/QĐ-UBND ngày 12/4/2023 Ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Đề án phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030. Truy cập: https://congbao.hochiminhcity.gov.vn.