Ngày 04/08/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết của nhà báo Julieta Daza, gửi bài từ Caracas, cho rằng Tổng thống lâm thời Venezuela dường như không gặp trở ngại trong quan hệ với chính phủ và các tập đoàn Mỹ, trong khi lực lượng cánh tả tại nước này xuống đường phản đối sự can thiệp và ảnh hưởng từ bên ngoài.
Kể từ cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela ngày 3/1/2026, khi Tổng thống Nicolás Maduro và phu nhân, nữ nghị sĩ Cilia Flores, bị bắt giữ và đưa đến một nhà tù tại Mỹ, tình hình chính trị ở quốc gia Nam Mỹ này đã bước sang một giai đoạn mới. Dù vẫn còn những yếu tố tiếp nối, bối cảnh hiện nay đã xuất hiện nhiều diễn biến mà chỉ vài năm trước, dưới thời Cách mạng Bolivar, gần như không thể hình dung, đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi chưa có lời giải.
Trong khi đó, áp lực từ chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với giới lãnh đạo Venezuela tiếp tục gia tăng, cùng với việc mở rộng ảnh hưởng chính trị, kinh tế và quân sự của Mỹ tại quốc gia này. Theo bài viết, những động thái này phù hợp với cái gọi là “Học thuyết Donroe” – phiên bản được cho là kế thừa Học thuyết Monroe – nhấn mạnh mục tiêu duy trì vị thế bá quyền của Mỹ tại Tây Bán cầu.
Bài viết cũng cho rằng trong những năm gần đây, Mỹ đã sử dụng nhiều biện pháp nhằm gia tăng sức ép đối với Venezuela, bao gồm can thiệp bầu cử, phong tỏa kinh tế, chiến tranh thương mại, thao túng truyền thông, cũng như tiến hành các hoạt động quân sự mà tác giả đánh giá là bất hợp pháp.
Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez, người nhậm chức từ tháng 1, cũng thừa nhận Venezuela đang bước vào một giai đoạn mới. Trả lời phỏng vấn tạp chí Time đăng tuần trước, bà cho rằng ngày 3/1 là “bước ngoặt” đối với đất nước cũng như cá nhân mình, đòi hỏi trước hết phải thay đổi bối cảnh chính trị. Khi được hỏi về di sản mong muốn để lại, bà nhấn mạnh mục tiêu duy trì hòa bình, ổn định, phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm “Venezuela không trở thành quân cờ trong chương trình nghị sự chính trị của bất kỳ quốc gia nào”.
Trong những tuần gần đây, Caracas từng bước khôi phục quan hệ ngoại giao với một số chính phủ cánh hữu và cực hữu như Chile, Peru và Cộng hòa Dominica, đồng thời bày tỏ ý định rút khỏi Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Trong tuyên bố đăng trên nền tảng X ngày 24/7, Ngoại trưởng Féliz Plasencia cho rằng ICC có “sự thiên vị rõ rệt về địa lý” khi tập trung quá mức vào các quốc gia châu Phi và Mỹ Latinh, gây bất lợi cho các nước đang phát triển.
Theo bài viết, quyết định này được đưa ra trong bối cảnh Washington ngày càng thể hiện lập trường cứng rắn với ICC. Chỉ vài ngày trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trên The Wall Street Journal rằng chính quyền Mỹ sẽ “sử dụng mọi phương tiện sẵn có và phối hợp chặt chẽ với các đồng minh” nhằm “phá bỏ từng viên gạch của ICC”.
Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez cũng đề cập đến tình hình kinh tế trong nước. Bà bày tỏ sự hài lòng trước việc nhiều doanh nghiệp quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, đang quay trở lại Venezuela. Trong số này có Halliburton, tập đoàn dịch vụ dầu khí của Mỹ và là nhà cung cấp cho quân đội Mỹ, được bà đánh giá là “một công ty tốt”. Theo bà, doanh nghiệp này đang đàm phán khoảng 30 hợp đồng, trong đó có các dự án với những công ty được Tổng thống Donald Trump hoặc các thành viên nội các của ông giới thiệu.
Để tạo điều kiện cho quá trình này, Venezuela đã sửa đổi nhiều quy định liên quan đến quản lý tài nguyên. Theo bài viết, các ý kiến chỉ trích cho rằng đây là bước mở cửa sâu rộng nền kinh tế đối với dòng vốn quốc tế và có nguy cơ ảnh hưởng đến chủ quyền quốc gia. Trong khi đó, Tổng thống lâm thời coi những thay đổi này là thành tựu đáng ghi nhận. Trí thức Luis Britto García, trong một bài viết đăng hôm thứ Sáu, cũng bày tỏ lo ngại về tính minh bạch trong việc quản lý nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ, cho rằng các dòng tiền này hiện dường như nằm dưới sự kiểm soát của phía Mỹ.
Theo bài viết, sự hợp tác giữa Caracas và Washington không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh tế mà còn mở rộng sang an ninh và quân sự. Minh chứng là chiến dịch chung được công bố vào giữa tháng 6 tại bang Bolívar, miền đông nam Venezuela. Theo thông cáo của Caracas, chiến dịch đã tiêu diệt Héctor Guerrero, người bị Venezuela xác định là thủ lĩnh một tổ chức tội phạm, còn phía Mỹ coi là thành viên của tổ chức mà Washington gọi là “tổ chức ma túy khủng bố Tren de Aragua”.
Bà Rodríguez cho rằng sự phối hợp này “không có gì bất thường”, nhấn mạnh việc chia sẻ thông tin tình báo trong đấu tranh chống buôn bán ma túy và tội phạm xuyên quốc gia chỉ là một phần của hợp tác tư pháp, cảnh sát và an ninh giữa các quốc gia. Tuy nhiên, tác giả bài viết nhận định cách lý giải này góp phần củng cố lập luận của Mỹ về “cuộc chiến chống ma túy” – lý do mà Washington nhiều lần sử dụng để biện minh cho các hoạt động can thiệp tại Mỹ Latinh. Bài viết cũng cáo buộc rằng kể từ tháng 9 năm ngoái, hơn 220 người đã bị quân đội Mỹ sát hại trái phép trên các vùng biển Caribe và Thái Bình Dương.
Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez tuyên bố cuộc bầu cử sẽ được tổ chức tại Venezuela “ngay khi đất nước sẵn sàng” và khi “tất cả các lực lượng chính trị trong nước đạt được đồng thuận”. Theo bà, cần xây dựng một thực tế chính trị mới, “trong đó những kẻ cực đoan không còn coi bạo lực là con đường giành quyền lực chính trị, còn chính phủ thừa nhận sự tồn tại của các đối thủ chính trị và những khác biệt sẽ được giải quyết thông qua lá phiếu”.
Nhằm hướng tới mục tiêu đó, chính phủ hiện nay đã khởi động đối thoại với một số thành phần của phe đối lập cánh hữu. Cuộc gặp đầu tiên giữa hai bên diễn ra hôm thứ Bảy. Hai bên thống nhất ba nội dung ưu tiên gồm hỗ trợ các nạn nhân trận động đất kép ngày 24/6 khiến hơn 5.500 người thiệt mạng và gần 24.000 người phải sống trong các khu tạm cư; tăng cường dân chủ; và mở rộng các quyền, bảo đảm chính trị.
Khó có thể đánh giá liệu việc khởi động tiến trình đối thoại này xuất phát từ sức ép của chính phủ Mỹ, từ nhu cầu tìm kiếm thêm sự ủng hộ chính trị của các bên hay vì những nguyên nhân khác. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Dylan Johnson đã nhanh chóng bày tỏ sự ủng hộ trên nền tảng X, cho rằng đây là bước đi nhằm “hỗ trợ các nỗ lực do Venezuela lãnh đạo để củng cố các thể chế dân chủ, mở rộng các quyền tự do chính trị và tạo dựng một tương lai ổn định, thịnh vượng hơn cho người dân Venezuela”.
Nhiều tổ chức cơ sở cánh tả phản đối sự hiện diện của các lực lượng Mỹ và Israel tại Venezuela. Theo bài viết, Bộ Tư lệnh miền Nam của Lực lượng Vũ trang Mỹ (Southcom) đã điều tàu chiến, máy bay cùng khoảng 2.000 quân nhân tới khu vực ven biển La Guaira, nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất sau trận động đất kép, với lý do vận chuyển hàng cứu trợ nhân đạo. Israel cũng cử một phái đoàn tới Venezuela, mặc dù hai nước đã cắt đứt quan hệ ngoại giao từ năm 2009 dưới thời cố Tổng thống Hugo Chávez. Theo bài viết, phái đoàn này gồm các chuyên gia dân sự và quân sự, trong đó có thành viên của tổ chức Zaka, tổ chức bị chỉ trích vì vai trò trong việc biện minh cho các hành động của Israel tại Gaza. Theo thông tin chính thức, cả lực lượng Mỹ và phái đoàn Israel sau đó đã rời Venezuela, song nhiều nhà hoạt động cánh tả coi đây là một tiền lệ nguy hiểm.
Ngày 24/7, nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của Anh hùng giải phóng Simón Bolívar, cuộc biểu tình chống chủ nghĩa đế quốc quy mô lớn đầu tiên kể từ tháng 1 đã diễn ra tại Caracas. Nhà báo Hindu Anderi, điều phối viên “Nền tảng quốc tế đoàn kết với chính nghĩa Palestine”, là một trong những người tham gia. Trả lời báo Thế Giới Trẻ, bà cho biết cuộc biểu tình nhằm phản đối sự hiện diện của Mỹ và những người theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái tại Venezuela. Theo bà, các lực lượng này tìm cách đóng vai “người cứu trợ”, trong khi mục tiêu thực sự là kiểm soát nguồn tài nguyên của Venezuela, bao gồm dầu mỏ và đất hiếm, đồng thời làm suy yếu tiến trình Cách mạng Bolivar.
Anderi cũng cho rằng chủ nghĩa Phục quốc Do Thái, với sự hậu thuẫn của Mỹ và các đồng minh châu Âu, là công cụ phục vụ các mục tiêu địa chính trị thông qua việc chiếm đóng lãnh thổ, cướp đất và tiêu diệt các dân tộc. “Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái được chủ nghĩa đế quốc Mỹ và các đồng minh ở châu Âu trang bị vũ khí, bảo vệ và hỗ trợ, là cánh tay chiếm giữ các vùng lãnh thổ, cướp đất và tiêu diệt các dân tộc. Đây là mối quan tâm của bộ đôi rùng rợn này trên toàn thế giới,” Anderi nói.
Các tổ chức và lực lượng chống chủ nghĩa đế quốc, chống chủ nghĩa Phục quốc Do Thái, chống phát xít và chống chủ nghĩa tư bản đã tập trung tại Quảng trường Bolívar, địa điểm mang tính biểu tượng ở trung tâm Caracas. Theo tuyên bố chung, bất chấp những bất đồng với các chính sách của chính phủ Bolivar trong bối cảnh hiện nay, họ vẫn đoàn kết để bảo vệ Venezuela – quốc gia mà họ cho rằng đang phải hứng chịu lệnh phong tỏa, thường xuyên đối mặt nguy cơ bị tấn công và chịu sức ép từ tham vọng kiểm soát các nguồn tài nguyên của Mỹ.
Những diễn biến tại Venezuela kể từ đầu năm 2026 cho thấy quốc gia này đang bước vào một giai đoạn đầy biến động, với những thay đổi sâu sắc trong chính sách đối nội và đối ngoại. Trong khi chính phủ lâm thời thúc đẩy đối thoại chính trị và mở rộng hợp tác với Mỹ cũng như các doanh nghiệp quốc tế, nhiều tổ chức cánh tả và lực lượng ủng hộ Cách mạng Bolivar lại coi đây là dấu hiệu của sự suy giảm chủ quyền và gia tăng ảnh hưởng từ bên ngoài. Những khác biệt này phản ánh các tranh luận gay gắt về tương lai chính trị của Venezuela, trong bối cảnh nước này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức cả trong nước lẫn trên trường quốc tế.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/527317.us-imperialismus-ein-neues-venezuela.html