Ngày 28/8/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết của nhà báo Fabio Nacci với tiêu đề “Hy Lạp – Tên lửa đặt sai chỗ trên biển”. Bài viết cho rằng, trong khi Ankara một lần nữa thúc đẩy các kế hoạch bành trướng trên biển Aegean, Athens lại triển khai các hệ thống tên lửa Patriot tới nơi mà Mỹ đang cần.
Sáng sớm Chủ nhật, một khẩu đội tên lửa Patriot được rút khỏi Karpathos, hòn đảo của Hy Lạp chỉ cách bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ vài chục km, và chuyển tới Souda trên đảo Crete. Đây là nơi đặt căn cứ quân sự Mỹ được xem là một trong những trung tâm chiến lược quan trọng nhất của Washington tại khu vực. Các nguồn tin quốc phòng đã xác nhận mục đích của việc điều chuyển: tăng cường khả năng bảo vệ căn cứ Mỹ tại Souda.
Động thái này diễn ra sau khi Financial Times đưa tin Iran đang cân nhắc khả năng tấn công các mục tiêu của Mỹ tại Cyprus và Bulgaria. Tuy nhiên, theo báo cáo, việc chuẩn bị các phương án ứng phó nhằm phục vụ kịch bản một chiến dịch quân sự quy mô lớn của Mỹ, chứ chưa đồng nghĩa với quyết định tiến hành một cuộc tấn công. Trước đó, hồi tháng 7, chính phủ Sofia đã cho phép máy bay tiếp dầu của Mỹ sử dụng căn cứ không quân Besmer. Trong bối cảnh đó, Athens đang chủ động điều chỉnh lại thế bố trí hệ thống phòng thủ tên lửa của mình.
Khẩu đội Patriot thứ hai hiện được triển khai tại khu vực Evros, giáp biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi khẩu đội thứ ba đang đóng tại Yanbu, bên bờ Biển Đỏ. Từ tháng 9/2021, khẩu đội này đảm nhiệm nhiệm vụ bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út. Theo số liệu chính thức, hệ thống đã thực hiện thành công bảy vụ đánh chặn, đối phó với bảy tên lửa. Gần đây nhất, ngày 25/7, hệ thống đánh chặn hai tên lửa được phóng từ Yemen; trước đó, ngày 19/3, nó đánh chặn một tên lửa đạn đạo của Iran.
Tương lai của khẩu đội Patriot tại Yanbu hiện vẫn đang chờ Hội đồng Điều hành Ngoại giao và Quốc phòng (Kysea) quyết định. Hội đồng này chưa nhóm họp. Trong khi đó, kế hoạch hiện đại hóa toàn bộ sáu khẩu đội Patriot của Hy Lạp, vốn được cho là do Riyadh tài trợ, đã đình trệ kể từ khi chiến tranh nổ ra.
Vấn đề này lại trở nên nhạy cảm sau sự kiện ngày 7/8. Tại Mecca hôm đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan, Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ký một hiệp ước quốc phòng, theo đó một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào bất kỳ quốc gia nào trong ba nước sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào cả ba.
Chỉ ba ngày sau, Bộ Quốc phòng Hy Lạp tuyên bố việc bố trí khẩu đội Patriot tại Yanbu sẽ được đánh giá lại hàng tháng. Về mặt chính thức, Athens không thừa nhận bất kỳ mối liên hệ nào giữa hai sự kiện và khẳng định quan hệ với Riyadh vẫn tốt đẹp. Tuy nhiên, các nguồn tin trong chính Bộ Quốc phòng Hy Lạp lại đưa ra cách diễn giải khác.
Tờ Rizospastis của Đảng Cộng sản Hy Lạp (KKE) gọi động thái của Athens là một “phản ứng” trước “Hiệp định Mecca”. Theo cách nhìn này, khẩu đội Patriot tại Yanbu không còn đơn thuần là một công cụ phòng thủ của Hy Lạp mà có nguy cơ trở thành một “con tin” chiến lược: nó đang bảo vệ các cơ sở lọc dầu của một quốc gia mà giờ đây đã thiết lập cơ chế tương trợ quốc phòng với Thổ Nhĩ Kỳ – đối thủ truyền thống của Hy Lạp.
Trong lúc đó, biển Aegean lại một lần nữa trở thành điểm nóng. Ngày 15/8, Tổng thống Erdoğan ký hai sắc lệnh liên quan đến việc thành lập các “công viên quốc gia biển”. Công viên lớn hơn có diện tích 21.706 km², bao gồm vùng biển xung quanh đảo Kastellorizo của Hy Lạp. Athens tuyên bố các sắc lệnh này không có giá trị pháp lý bên ngoài lãnh hải Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên, căng thẳng có thể tiếp tục gia tăng khi Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến thảo luận vào tháng 10 về dự luật “Mavi Vatan” – “Quê hương Xanh”. Đây là khái niệm chiến lược gắn với tham vọng mở rộng phạm vi lợi ích và quyền kiểm soát trên biển của Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó có những khu vực mà Hy Lạp cũng tuyên bố chủ quyền hoặc quyền tài phán.
Athens hiện dường như đang định nghĩa lại vai trò của mình theo hướng chủ động hơn. Trong cuộc trả lời phỏng vấn đăng trên Vimatis Kyriakis hôm Chủ nhật, Ngoại trưởng Giorgos Gerapetritis tuyên bố thời kỳ Hy Lạp duy trì sự “trì trệ ngoại giao thụ động” đã kết thúc. Theo ông, “sự ổn định” với Ankara không phải là mục tiêu tự thân mà phải phục vụ các lợi ích quốc gia của Hy Lạp.
Để minh chứng cho năng lực răn đe, ông Gerapetritis viện dẫn các máy bay chiến đấu Rafale, những chiếc F-16 đã được hiện đại hóa và các máy bay F-35 dự kiến được trang bị, cùng mạng lưới quan hệ chiến lược của Athens với Mỹ, Israel và các quốc gia vùng Vịnh.
Ankara cũng đang theo dõi sát những thay đổi này. Một tài liệu của Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ ngày 10/8, được cổng thông tin Nordic Monitor công bố, cho thấy mức độ quan tâm của Ankara đối với năng lực quân sự ngày càng gia tăng của Hy Lạp. Bộ trưởng Quốc phòng Yaşar Güler thông báo trước Quốc hội rằng các biện pháp cần thiết đang được triển khai để ứng phó với mọi diễn biến trên thực địa, bao gồm cả “các cuộc khủng hoảng, căng thẳng và chiến tranh có thể xảy ra”.
Theo ông Güler, các dự án vũ trang của Hy Lạp đang được Ankara theo dõi “một cách thận trọng”, trong khi hợp tác quân sự giữa Athens và Israel được “quan sát chặt chẽ”. Dù vậy, tài liệu không đề cập đến dấu hiệu cho thấy một cuộc chiến tranh sắp xảy ra.
Tại Hy Lạp, Đảng Cộng sản (KKE) từ nhiều tháng qua liên tục cho rằng Athens đang bị cuốn vào các hoạt động quân sự tại khu vực Vùng Vịnh. Đảng này yêu cầu rút các hệ thống Patriot khỏi khu vực, đóng cửa căn cứ Souda cùng các căn cứ quân sự của Mỹ tại Hy Lạp, đồng thời kêu gọi Athens rút khỏi NATO.
Đảng Syriza cũng đặt câu hỏi về lý do hệ thống Patriot chưa được rút về nước, sự hiện diện của hệ thống này đang phục vụ những cam kết nào của Hy Lạp và Athens dự định xử lý ra sao tình trạng lực lượng vũ trang bị phân tán trên quá nhiều địa bàn.
Những câu hỏi đó càng trở nên đáng chú ý khi đặt trong bối cảnh lịch sử gần đây. Năm 2024, các thỏa thuận hợp tác quân sự với Riyadh đã được Quốc hội Hy Lạp phê chuẩn với sự ủng hộ của đảng Dân chủ Mới cánh hữu, Syriza và PASOK theo đường lối dân chủ xã hội.
Tính toán của Athens dường như dựa trên một niềm tin: lòng trung thành xuyên Đại Tây Dương có thể đổi lấy sự ủng hộ của Washington trong cuộc đối đầu với Ankara. Nhưng khi một đồng minh NATO tại bàn đàm phán ở Mecca lại đi đến thỏa thuận an ninh với Thổ Nhĩ Kỳ, giới hạn của tính toán ấy đã lộ rõ. Hy Lạp dường như đang đặt lòng trung thành với các liên minh và cam kết bên ngoài lên cao hơn cả việc tự quyết định vận mệnh an ninh của chính mình. Trong khi Athens theo đuổi những toan tính địa chính trị đó, cái giá lại được chuyển xuống tuyến đầu: những người lính Hy Lạp tại Yanbu và người dân trên đảo Crete phải trực tiếp gánh chịu rủi ro.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/528725.griechenland-raketen-im-falschen-meer.html