Ngày 29/8/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết của nhà báo Hansgeorg Hermann với tiêu đề “Chiến dịch tranh cử ở Pháp – Giới tư bản bỏ phiếu cho phe cánh hữu”, cho rằng các ông trùm kinh doanh đang hậu thuẫn và đưa các ứng cử viên tổng thống đi khắp nơi trong nỗ lực tìm kiếm một “Macron thứ hai”.
Chiều thứ Năm tại Paris, giới chủ Pháp có dịp “soi xét” các ứng cử viên được đánh giá là những gương mặt chủ chốt gồm 5 nam và 2 nữ trong cuộc bầu cử tổng thống dự kiến diễn ra vào tháng 4 tới. Sự kiện kéo dài ba giờ, do Hiệp hội Doanh nghiệp Pháp (Medef) tổ chức và được truyền hình trực tiếp từ sân quần vợt Roland Garros, nơi những trái bóng vốn quen với những cú đánh quyết liệt, rốt cuộc lại diễn ra khá tẻ nhạt. Với 55 triệu cử tri đủ điều kiện, dường như không có điều gì mới mẻ: những vấn đề được đưa ra đều đã được nói đi nói lại nhiều lần.
Trọng tâm cuộc tranh luận không phải là những vụ cháy rừng nghiêm trọng đã thiêu rụi hàng nghìn hécta đất trong những tuần gần đây hay hậu quả của chúng, mà vẫn là những chủ đề quen thuộc: nợ công, “chi phí lao động”, tuổi nghỉ hưu và câu hỏi chưa có lời giải về trách nhiệm đối với sự suy thoái của ngành công nghiệp Pháp.
Tờ nhật báo Libération ở Paris đã tìm cách tạo thêm chút thú vị bằng cách đo mức độ đồng tình hay phản đối đối với từng bài phát biểu thông qua âm lượng tiếng vỗ tay của khán giả. Kết quả cho thấy giới chủ nghiêng về cánh hữu: Gabriel Attal, trợ lý trẻ tuổi của Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron, cựu Thủ tướng và hiện là lãnh đạo đảng Phục Hưng của ông Macron, giành chiến thắng với mức 90 decibel.
Do Hiến pháp không cho phép Tổng thống Macron tranh cử nhiệm kỳ thứ ba, kết quả này ít nhất cho thấy giới lãnh đạo doanh nghiệp dường như đang tìm kiếm một người tương tự ông. Điều đó cũng không có gì đáng ngạc nhiên, khi những chính sách cắt giảm thuế của Macron trong những năm qua nhiều lần làm hài lòng những bộ phận giàu có nhất trong xã hội.
Những quan điểm vốn đã được biết đến từ trước tiếp tục được các ứng cử viên cánh hữu và cực hữu khẳng định trong cuộc tranh luận. Bruno Retailleau, một người Công giáo sùng đạo, muốn hạn chế tối đa dòng người nhập cư nghèo và đồng thời thu hẹp một “nhà nước tham lam, đánh thuế mọi thứ”, trước khi nhà nước tiếp tục phung phí tiền bạc “trong lĩnh vực xã hội”.
Édouard Philippe, Thủ tướng đầu tiên của Macron sau năm 2017 và hiện là Thị trưởng thành phố cảng công nghiệp Le Havre, diễn đạt mềm mỏng hơn nhưng về cơ bản không khác biệt: tư nhân hóa hệ thống lương hưu và loại bỏ vai trò của nhà nước khỏi phương trình bất cứ khi nào có thể — bởi “thị trường” sẽ tự giải quyết mọi vấn đề.
Những tuyên bố đơn giản như vậy khiến người ta nhớ đến nhận định đầy u ám của nhà triết học và lý luận gia người Mỹ Murray Bookchin: chủ nghĩa tư bản biến Homo sapiens thành Homo consumens, “con người tiêu dùng” và “có thể nuôi dưỡng trong dân chúng xu hướng nhìn nhận thực tại như một thị trường khổng lồ duy nhất”.
Philippe cũng phần nào cho thấy cách thức có thể huy động dân chúng phục vụ lợi ích của tư bản. Ông nhắc lại cái gọi là cuộc khủng hoảng tài chính Hy Lạp và “liệu pháp” do Liên minh châu Âu (EU), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và ngân hàng trung ương đưa ra, được cho là đã “chữa khỏi” căn bệnh của quốc gia này. Sau khi hệ thống an sinh xã hội bị phá hủy và tiền lương bị cắt giảm mạnh, Hy Lạp hiện có thể tự hào về tốc độ tăng trưởng mà theo kế hoạch của Pháp, dường như nước này vẫn chưa đạt được.
Ít nhất, ứng cử viên cánh tả duy nhất trong số bảy người, Jean-Luc Mélenchon, lãnh đạo đảng Nước Pháp Bất khuất (La France Insoumise), đã mang đến cho một bộ phận khán giả truyền hình thuộc tầng lớp lao động tia hy vọng về điều kiện sống tốt hơn nếu ông thực sự giành được chiếc ghế tại Điện Élysée.
Mélenchon kêu gọi những ông chủ giàu có tăng lương cho người lao động, qua đó củng cố nhu cầu trong nước, bởi nếu không, “suy thoái kinh tế sắp xảy ra”. Trên khán đài vang lên những tiếng cười thích thú, trong khi Patrick Martin, lãnh đạo Medef, cũng nở nụ cười đầy hào hứng. Dường như một mối quan hệ chính trị đang dần hình thành giữa Mélenchon và Marine Tondelier, ứng cử viên của đảng Xanh.
Tondelier nhận được mức ủng hộ đáng kể, với 86 decibel. Tuy nhiên, nếu không có sự ủng hộ này, Mélenchon có thể sẽ khó lọt vào vòng hai, dự kiến đối đầu với ứng cử viên cực hữu Marine Le Pen. Nói cách khác, Tondelier sẽ phải rút khỏi cuộc đua, như ngày càng nhiều đại diện của phong trào môi trường đang yêu cầu.
Trong cuộc thảo luận giữa bảy ứng cử viên, Raphaël Glucksmann, nghị sĩ Nghị viện châu Âu đang được đảng Xã hội Dân chủ quan tâm, gần như bị bỏ qua. Ông dự định tham gia cuộc bầu cử sơ bộ nội bộ của đảng Xã hội vào tháng 10.
Trong khi đó, giống như Retailleau, Marine Le Pen muốn ngăn chặn nhập cư, bất chấp một báo cáo gần đây của Bộ Môi trường cho thấy thị trường lao động đang thiếu gần 4 triệu nhân lực. Dường như ứng cử viên của đảng Tập hợp Quốc gia đang quyết tâm làm hài lòng giới chủ. Và bà đã nhận được những tràng vỗ tay nồng nhiệt từ khán giả.
Qua cuộc tranh luận tại Paris, có thể thấy giới doanh nghiệp Pháp đang dành sự quan tâm rõ rệt cho các ứng cử viên cánh hữu và những người kế thừa đường lối của Emmanuel Macron. Những vấn đề về cắt giảm thuế, thu hẹp vai trò của nhà nước, cải cách lương hưu và kiểm soát nhập cư tiếp tục chiếm vị trí nổi bật, trong khi các đề xuất nhằm cải thiện tiền lương và sức mua của người lao động vẫn nhận được sự dè dặt từ giới chủ.
Cuộc tranh luận vì thế không chỉ phản ánh sự phân hóa giữa các lực lượng chính trị trước thềm bầu cử tổng thống, mà còn cho thấy cuộc giằng co về định hướng kinh tế – xã hội của nước Pháp: tiếp tục ưu tiên lợi ích của giới tư bản và cơ chế thị trường, hay chuyển trọng tâm sang tiền lương, nhu cầu trong nước và điều kiện sống của người lao động.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn:https://www.jungewelt.de/artikel/528795.wahlkampf-in-frankreich-der-kapitalist-w%C3%A4hlt-rechts.html