Ngày 15/9/2026, UBND TP Cần Thơ tổ chức lấy ý kiến dự thảo Quy hoạch chung thành phố đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Là quy hoạch chung đầu tiên sau hợp nhất, đồ án bao quát 6.360,83 km², gồm 103 xã, phường và không gian biển liên quan, với trọng tâm kết nối đô thị trung tâm với cực kinh tế biển Trần Đề, tổ chức sáu phân vùng thành một chỉnh thể, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực và phục vụ lợi ích lâu dài của người dân.
Từ đô thị trung tâm đến cấu trúc hai cực
Đồ án được lập trên cơ sở Quyết định số 909/QĐ-TTg ngày 21/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Nhiệm vụ Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa giới hành chính thành phố và không gian biển liên quan. Quy mô mới không chỉ mở rộng về diện tích mà còn đặt ra bài toán phức tạp hơn về tổ chức không gian, dân cư, hạ tầng và cơ cấu kinh tế.
Dự thảo đề xuất cấu trúc hai cực phát triển, hai hành lang Đông – Tây, ba hành lang Bắc – Nam và sáu phân vùng. Điểm đáng chú ý là hình thành cực phát triển thứ hai tại khu kinh tế biển Trần Đề, kết nối với đô thị trung tâm qua hành lang dọc sông Hậu và tuyến cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng.
Cấu trúc này mở thêm hướng phát triển ra biển, bổ sung chức năng logistics và tăng khả năng lưu thông hàng hóa cho Cần Thơ cũng như toàn vùng. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình hai cực không chỉ phụ thuộc vào một vài tuyến giao thông kết nối trên bản đồ.
Để hàng hóa từ vùng sản xuất đến cảng biển với thời gian và chi phí hợp lý, cần một mạng lưới đồng bộ gồm đường bộ, đường thủy, bến cảng, kho bãi, trung tâm phân phối và các dịch vụ logistics. Dòng lao động, hoạt động đầu tư và khả năng tiếp cận dịch vụ công cũng cần những đầu mối kết nối rõ ràng. Vì vậy, hành lang sông Hậu và tuyến cao tốc trục ngang cần được đặt trong tổng thể mạng lưới giao thông liên vùng, thay vì xem như những công trình riêng lẻ.
Dự thảo xác định bốn mục tiêu lớn: đưa Cần Thơ trở thành trung tâm vùng về kinh tế biển; trung tâm công nghệ nông nghiệp; trung tâm dịch vụ quốc tế trong các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng, đào tạo và logistics; đồng thời xây dựng đô thị sông nước đặc sắc, hình mẫu phát triển đô thị sinh thái của vùng.
Để các mục tiêu này có tính khả thi, quy hoạch cần làm rõ không gian, điều kiện hạ tầng và thứ tự ưu tiên đầu tư cho từng chức năng. Trung tâm công nghệ nông nghiệp cần gắn với vùng sản xuất, viện trường, doanh nghiệp chế biến và thị trường. Các chức năng y tế, đào tạo, nghỉ dưỡng hay logistics phải dựa trên năng lực nhân lực, khả năng kết nối và nhu cầu thực tế. Mục tiêu đô thị sinh thái cũng cần được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu sử dụng đất, hạ tầng xanh, thoát nước và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Một nội dung nhận được sự quan tâm là phương án bố trí trung tâm hành chính mới. Dự thảo đưa ra hai vị trí để nghiên cứu. Phương án thứ nhất tại khu vực dự kiến quy hoạch Trung tâm Văn hóa Tây Đô ven sông Cần Thơ, kết nối với quốc lộ 91B, đường Quang Trung và khu vực đô thị trung tâm. Phương án thứ hai nằm phía Nam đường Vành đai phía Tây, phía Tây đường Lê Phước Thọ, trên khu vực hiện chủ yếu là đất nông nghiệp.
Cả hai vị trí hiện mới là đề xuất của đơn vị tư vấn. Sở Xây dựng TP Cần Thơ cho biết hồ sơ đang công bố lấy ý kiến chưa phải hồ sơ trình phê duyệt và cũng chưa phải phương án cuối cùng. Vì vậy, việc lựa chọn cần dựa trên đánh giá, so sánh cụ thể về khả năng tiếp cận của người dân, kết nối giao thông, điều kiện nền đất và thoát nước, chi phí giải phóng mặt bằng, yêu cầu chuyển đổi đất cũng như tổng nguồn lực đầu tư.
Không để sáu phân vùng cạnh tranh nguồn lực
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho biết quy hoạch chung lần này không thay thế quy hoạch thành phố đã được phê duyệt cuối năm 2025, mà cụ thể hóa bằng tổ chức không gian vật thể, tạo khung phát triển cho 25 năm tới và tầm nhìn đến năm 2075. Vì vậy, trong quá trình công bố và hoàn thiện hồ sơ, cần phân biệt rõ những nội dung đã được phê duyệt với các phương án đang được nghiên cứu, lấy ý kiến.
Kết luận hội nghị, Chủ tịch HĐND TP Cần Thơ Đồng Văn Thanh yêu cầu quy hoạch bảo đảm tính tổng thể, cân bằng, phát huy tiềm năng từng khu vực nhưng không để các phân vùng phát triển riêng lẻ hoặc cạnh tranh nguồn lực. Các chương trình, dự án ưu tiên cần tập trung vào hạ tầng giao thông khung, không gian động lực và những lĩnh vực có sức lan tỏa.
Đây là bài toán đáng chú ý đối với một địa bàn vừa được mở rộng. Mỗi khu vực đều có nhu cầu đầu tư trường học, bệnh viện, giao thông, cấp nước, xử lý chất thải và chỉnh trang đô thị. Nếu quy hoạch chỉ tập hợp nhu cầu của từng nơi, danh mục dự án có thể rất lớn trong khi nguồn lực bị phân tán, làm giảm khả năng tập trung cho những công trình có tác động liên vùng.
Vì vậy, sáu phân vùng cần được xác định rõ vai trò dựa trên điều kiện tự nhiên, dân cư, ngành nghề và khả năng kết nối, thay vì trở thành sáu không gian phát triển khép kín. Vùng nông nghiệp cần liên kết với nghiên cứu, chế biến và logistics; khu vực biển gắn với vùng nguyên liệu và thị trường; đô thị trung tâm cung cấp các dịch vụ chất lượng cao cho toàn địa bàn. Sự bổ trợ về chức năng giữa các phân vùng là điều kiện để hạn chế đầu tư dàn trải và cạnh tranh nguồn lực.
Hạ tầng giao thông khung cần được ưu tiên, nhưng hiệu quả của từng dự án phải được xem xét trong toàn mạng lưới. Cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng giữ vai trò trục kết nối Đông – Tây, trong khi sông Hậu vừa là tuyến vận tải thủy, vừa là không gian phát triển đặc trưng của vùng. Đường vành đai, quốc lộ, đường địa phương, cảng và các điểm trung chuyển cần được tổ chức thành mạng lưới liên hoàn, giảm thời gian và chi phí lưu thông hàng hóa.
Cùng với bài toán kết nối, hội nghị cũng đặt ra những rủi ro về ngập, sụt lún, xâm nhập mặn, biến đổi khí hậu và quản lý nguồn nước thượng nguồn. Với đặc điểm đô thị sông nước, địa hình thấp, các yếu tố này cần được tính toán ngay từ khi xác định không gian phát triển. Cao độ nền, khả năng tiêu thoát và trữ nước, hành lang bảo vệ sông rạch cũng như nguồn cấp nước cần trở thành những điều kiện đầu vào khi lựa chọn khu vực phát triển mới.
Việc lấp kênh rạch, thu hẹp bề mặt thấm nước hoặc phát triển tại những khu vực không bảo đảm điều kiện nền đất có thể làm gia tăng chi phí xử lý về sau. Ngược lại, bảo vệ hệ thống sông rạch, hồ điều hòa và các vùng sinh thái góp phần hỗ trợ thoát nước, duy trì cảnh quan và bản sắc đô thị. Vì vậy, mục tiêu đô thị sinh thái cần được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu và quy định quản lý để làm căn cứ kiểm soát dự án sau khi quy hoạch được phê duyệt.
Tính khả thi của quy hoạch còn phụ thuộc vào cơ chế thực hiện. Thành phố cần xác định danh mục dự án ưu tiên, thứ tự triển khai, nguồn vốn và cơ quan chịu trách nhiệm; đồng thời phân biệt những công trình có khả năng tạo động lực cho nhiều khu vực với dự án chỉ phục vụ phạm vi hẹp. Nguồn lực đầu tư công cần ưu tiên hạ tầng thiết yếu, có tính dẫn dắt, kết hợp huy động nguồn lực ngoài ngân sách theo quy định và bảo đảm lợi ích công cộng.
Theo thông báo của Sở Xây dựng, thời hạn đóng góp ý kiến cộng đồng đối với dự thảo kết thúc ngày 16/9. Ý kiến của người dân, cơ quan và tổ chức sẽ được tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu, giải trình trước khi hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định, phê duyệt; những nội dung không được tiếp thu cũng cần nêu rõ lý do. Đây là khâu quan trọng bởi các lựa chọn trong quy hoạch sẽ tác động lâu dài đến không gian sống, sinh kế và điều kiện phát triển của thành phố.
Quy hoạch mới mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển của Cần Thơ ở quy mô lớn hơn, mở thêm hướng ra biển và củng cố vai trò trung tâm vùng. Nhưng để cơ hội trở thành động lực phát triển thực tế, từng phương án cần được kiểm chứng bằng số liệu, các dự án ưu tiên phải gắn với nguồn lực thực hiện và sáu phân vùng phải bổ trợ cho nhau thay vì cạnh tranh nguồn lực. Cấu trúc hai cực chỉ phát huy hiệu quả khi đô thị trung tâm và khu vực Trần Đề được kết nối bằng hệ thống hạ tầng đồng bộ, các chuỗi kinh tế và mạng lưới dịch vụ phục vụ toàn địa bàn.
Giá trị của một bản quy hoạch không nằm ở số lượng khu chức năng hay những hình ảnh trên bản vẽ, mà ở khả năng định hướng đầu tư, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo vệ không gian sống. Với Cần Thơ sau hợp nhất, thách thức không chỉ là kết nối đô thị trung tâm với cực kinh tế biển Trần Đề, mà còn là tổ chức một không gian phát triển thống nhất, trong đó mỗi quyết định về đất đai, hạ tầng và đầu tư đều phải hướng tới hiệu quả lâu dài và lợi ích thiết thực của người dân.
Trọng Nguyễn