Ngày 24/9/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết “Đại hội đồng Liên Hợp Quốc – Tâm lý người Mỹ” của nhà báo Jörg Kronauer, trong đó đề cập những phát biểu gây chú ý của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Ông Trump đe dọa Iran bằng “sự hủy diệt” và đề cập khả năng đảo chính tại Cuba, khiến phái đoàn Cuba rời phòng họp để phản đối.
Trong bài phát biểu chia tay Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm thứ Ba (giờ địa phương) tại New York, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres bày tỏ lo ngại trước tình trạng ảm đạm của thế giới trong bối cảnh các quốc gia phương Tây suy thoái.
“Những rạn nứt trên thế giới đang ngày càng mở rộng”, ông Guterres nhận định, đồng thời đề cập đến các cuộc xung đột đang leo thang trên toàn cầu: “Những vết nứt đã trở thành vực sâu”. Theo ông, một thế giới trong đó các khối ngày càng đối đầu gay gắt đang dần hình thành, trong khi những tín hiệu tích cực để khuyến khích cộng đồng quốc tế không còn nhiều.
Tổng Thư ký sắp mãn nhiệm cũng nhấn mạnh sự bất bình đẳng trong tiếp cận các nguồn lực. Trong khi một bộ phận nhỏ tiếp tục tích lũy khối tài sản ngày càng lớn, hàng tỷ người vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với thực phẩm, nước sạch, giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Theo ông, vấn đề này ngày càng không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến quyền lực đối với các nguồn lực. Tuy nhiên, ông Guterres kêu gọi không từ bỏ hy vọng. Theo ông, bất chấp những chia rẽ hiện nay, một thế giới dựa trên sự hợp tác, kết nối và các quy tắc được áp dụng bình đẳng cho tất cả mọi người vẫn có thể trở thành hiện thực.
Sự xuất hiện của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại New York có thể được xem là một phản ứng trước nỗ lực của ông Guterres nhằm duy trì ít nhất một tia hy vọng mong manh trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều khủng hoảng.
Hôm thứ Ba, Trump lần đầu tiên đe dọa Iran bằng “sự hủy diệt hoàn toàn, không có cơ hội sống sót”, một lời đe dọa đặc biệt đáng chú ý tại Liên Hợp Quốc, nhất là khi được đưa ra bởi một cường quốc hạt nhân có khả năng thực hiện lời đe dọa này bất cứ lúc nào.
Tổng thống Mỹ sau đó nhắc lại rằng chính quyền của ông vẫn đang tìm cách tiến hành đảo chính tại Cuba. Trước tuyên bố này, phái đoàn Cuba tại Liên Hợp Quốc lập tức rời khỏi phòng họp để phản đối.
Trump cũng tiếp tục công kích bằng lời nói đối với một số cơ quan của Liên Hợp Quốc, trong đó có UNESCO, Tổ chức Hàng hải Quốc tế và Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Ông đồng thời kêu gọi tất cả các quốc gia rút khỏi Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), tổ chức mà ông cho rằng “đầy rẫy những kẻ xấu”. Theo các báo cáo, Mỹ đang có kế hoạch mở rộng các biện pháp trừng phạt hiện nay đối với nhân viên ICC sang toàn bộ tổ chức này.
Tại New York, một số diễn giả đã nhắc lại cảnh báo của ông Guterres về nguy cơ thế giới suy thoái hoàn toàn thành một cuộc đối đầu quyền lực không kiểm soát. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng sự lựa chọn hiện nay là giữa việc bảo vệ một “xã hội quốc tế văn minh” và chấp nhận “luật rừng xanh”. Ông nhấn mạnh: “Thông điệp của tôi là: Hãy đứng vững!”.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đáp lại trên Telegram, cho rằng thái độ này không phù hợp với việc Pháp chấp nhận vô điều kiện cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, cũng như việc Paris không phản đối các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Tehran.
Một số lãnh đạo khác lại tận dụng sự hiện diện tại New York để tiếp tục gia tăng căng thẳng với Nga. Thủ tướng Anh Andrew Burnham, chẳng hạn, cáo buộc Nga đứng sau sự trỗi dậy của phe cực hữu tại Anh. Theo bài viết, ông không đề cập đến sự ủng hộ dành cho những phần tử bạo lực phân biệt chủng tộc ở Anh từ phe MAGA xung quanh Trump, đặc biệt là Elon Musk.
Các cuộc đàm phán bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, trong đó có cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran với sự trung gian của Qatar, vẫn chưa đạt được kết quả vào thứ Ba. Các cuộc đàm phán tiếp theo dự kiến diễn ra vào thứ Tư.
Dự kiến, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ phát biểu vào thứ Năm, sau bài phát biểu của Tổng thống Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas. Tuy nhiên, ông Abbas chỉ có thể tham dự qua hình thức trực tuyến, do chính quyền Trump từ chối cấp phép cho phái đoàn Palestine vào trụ sở Liên Hợp Quốc, điều mà bài viết cho là vi phạm rõ ràng Thỏa thuận về Trụ sở Liên Hợp Quốc.
Trong khi đó, khả năng Liên Hợp Quốc có thể tiếp tục tự bảo đảm nguồn tài chính trong bao lâu vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Theo bài viết, Mỹ đang giữ lại hơn 4 tỷ USD tiền đóng góp cho tổ chức này.
Theo ASEAN News, nhìn tổng thể, bài viết cho thấy Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đang đứng trước một nghịch lý ngày càng rõ: trong khi Tổng Thư ký António Guterres kêu gọi các quốc gia duy trì đối thoại, hợp tác và một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, diễn đàn cao nhất của Liên Hợp Quốc lại chứng kiến những tuyên bố và hành động làm gia tăng đối đầu giữa các cường quốc.
Đáng chú ý, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng diễn đàn Đại hội đồng để đe dọa Iran bằng “sự hủy diệt hoàn toàn” và nhắc lại khả năng thúc đẩy thay đổi chính quyền tại Cuba đặt ra những vấn đề nghiêm trọng đối với các nguyên tắc được chính Hiến chương Liên Hợp Quốc xác lập. Điều 2 khoản 4 của Hiến chương yêu cầu các quốc gia kiềm chế đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của quốc gia khác; Hiến chương đồng thời đề cao giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và nguyên tắc bình đẳng chủ quyền.
Nếu những tuyên bố về Iran và Cuba được đặt trong bối cảnh đó, chúng không chỉ làm gia tăng căng thẳng quốc tế mà còn đi ngược những nguyên tắc nền tảng mà Liên Hợp Quốc được thành lập để bảo vệ. Việc một cường quốc sử dụng chính diễn đàn đa phương nhằm đưa ra những lời đe dọa đối với một quốc gia khác, hoặc công khai đề cập đến việc can thiệp vào tiến trình chính trị của một quốc gia có chủ quyền, cũng có nguy cơ làm suy giảm uy tín của chính diễn đàn mà các quốc gia thành viên đang cùng nhau duy trì.
Từ đây nổi lên câu hỏi lớn hơn về giá trị và tương lai của Liên Hợp Quốc: tổ chức này có thể giữ được tính độc lập và vai trò trung gian đến đâu khi hoạt động của mình phụ thuộc đáng kể vào nguồn đóng góp của các cường quốc, trong khi chính những cường quốc đó có thể sử dụng sức mạnh kinh tế, chính trị và quân sự để gây sức ép? Giá trị của Liên Hợp Quốc không thể chỉ được đo bằng khả năng tài chính, mà trước hết nằm ở việc tổ chức này có giữ được các nguyên tắc mà mình được thành lập để bảo vệ hay không.
Nếu sức mạnh của các quốc gia lớn có thể lấn át nguyên tắc bình đẳng chủ quyền, đe dọa sử dụng vũ lực và can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác ngay tại diễn đàn quốc tế, thì điều bị hạ thấp không chỉ là uy tín của Liên Hợp Quốc, mà còn là giá trị của chính hệ thống luật lệ quốc tế mà tổ chức này đại diện. Bởi vậy, thách thức đối với Liên Hợp Quốc hiện nay không đơn thuần là bài toán tài chính, mà là khả năng bảo vệ tính độc lập, tính khách quan và vai trò trung tâm của mình trong việc duy trì hòa bình, đối thoại và một trật tự quốc tế dựa trên luật pháp.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/530368.un-generalversammlung-american-psycho.html