Theo Reuters ngày 12/11/2026, Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) cảnh báo dịch Ebola tại Congo vẫn lây lan ngoài tầm kiểm soát sau sáu tháng bùng phát, trong khi nhiều ca mắc có nguy cơ chưa được phát hiện và tình trạng lây nhiễm tại các cơ sở y tế ở một số khu vực vẫn diễn biến nghiêm trọng.
Số ca mắc Ebola được xác nhận tại Congo đã vượt 11.000, khiến đợt dịch bùng phát từ giữa tháng 5 trở thành đợt bùng phát nghiêm trọng thứ hai trong lịch sử. Dịch bệnh do chủng virus Bundibugyo hiếm gặp gây ra, hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hoặc vắc-xin được phê duyệt.
Tuy nhiên, Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) cảnh báo nguồn lực hỗ trợ vẫn chưa đến được với những người cần nhất. Nhiều nhân viên y tế chưa được đào tạo đầy đủ hoặc chưa được trả lương, xe cứu thương thiếu nhiên liệu, trong khi lực lượng giám sát dịch tễ và vật tư thiết yếu phục vụ việc xử lý an toàn các ca nghi nhiễm đều thiếu hụt.
“Mặc dù nguồn kinh phí lớn đã được huy động cho công tác ứng phó, nhiều nhân viên y tế tuyến đầu vẫn phải nỗ lực kiểm soát dịch bệnh trong tình trạng thiếu thốn cả trang thiết bị lẫn tiền lương”, Tiến sĩ Javid Abdelmoneim, Chủ tịch quốc tế MSF, cho biết ngày 12/11.
Ông nhấn mạnh, các nhóm công tác của MSF thường xuyên chứng kiến những bất cập nghiêm trọng tại nhiều khu vực. “Sau sáu tháng triển khai ứng phó, tình trạng này thực sự không thể chấp nhận được”, ông nói.
Trước thực trạng trên, MSF kêu gọi Chính phủ Congo và các cơ quan Liên Hợp Quốc, trong đó có Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bảo đảm nguồn lực đã huy động được phân bổ hiệu quả, đáp ứng nhu cầu cấp thiết tại các khu vực chịu ảnh hưởng của dịch bệnh.
Theo Reuters, Chính phủ Congo chưa phản hồi yêu cầu bình luận về những cảnh báo của MSF.
Chuyên gia dịch tễ học: có thể chỉ một nửa số ca bệnh được phát hiện
Tại một cuộc họp báo hôm 11/11, chuyên gia dịch tễ học người Anh Neil Ferguson, người đang tham gia xây dựng mô hình dự báo diễn biến dịch bệnh theo thời gian thực, cảnh báo việc phát hiện các ca mắc Ebola vẫn là thách thức lớn đối với công tác kiểm soát dịch.
Theo ông Ferguson, dịch bệnh có thể kéo dài thêm ít nhất một năm và quy mô bùng phát có nguy cơ vượt qua đại dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016, đợt dịch lớn nhất từng được ghi nhận, với hơn 28.600 ca mắc và hơn 11.000 người tử vong.
“Trong suốt đợt bùng phát, chúng tôi ước tính chỉ khoảng một nửa số ca mắc thực tế được phát hiện”, ông Ferguson, chuyên gia dịch tễ học kiêm Giám đốc Y tế công cộng tại Đại học Imperial London, cho biết.
Những thách thức: Từ thiếu hụt vật tư đến các cuộc tấn công chết người
Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) cho biết công tác kiểm soát dịch Ebola tại Congo đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt tại các khu vực chịu ảnh hưởng của xung đột vũ trang.
Tại tỉnh Ituri, chỉ 9% số bệnh nhân Ebola được MSF điều trị có tiền sử tiếp xúc với các ca mắc đã được xác định trước đó, cho thấy những hạn chế trong công tác truy vết và phát hiện nguồn lây.
Đáng lo ngại, gần hai phần ba số ca tử vong do Ebola được ghi nhận trong tháng qua xảy ra tại cộng đồng, thay vì tại các trung tâm điều trị.
MSF cũng cảnh báo tình trạng thiếu hụt vật tư thiết yếu, từ nước sạch đến hóa chất khử trùng như clo, đang làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm tại các cơ sở y tế. Tại khu vực y tế Beni, thuộc tỉnh Bắc Kivu, gần 75% bệnh nhân Ebola được cho là đã nhiễm virus ngay tại các cơ sở y tế.
Trước những chỉ trích của MSF, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dẫn lại phát biểu ngày 10/11 của Tổng giám đốc Tedros Adhanom Ghebreyesus, trong đó thừa nhận những bất cập trong công tác ứng phó, bao gồm tình trạng chậm chi trả lương cho nhân viên y tế.
Theo ông Tedros, WHO đang phối hợp với chính quyền Congo, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cùng các đối tác nhằm tăng cường các biện pháp kiểm soát dịch. Tuy nhiên, tình hình an ninh bất ổn, đặc biệt là các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở y tế, đang trở thành một trong những trở ngại lớn nhất đối với nỗ lực này.
Ông cho biết một vụ tấn công tại thị trấn Cantine-Aloya, tỉnh Bắc Kivu, vào tuần trước đã khiến 66 thường dân thiệt mạng, trong đó có 3 nhân viên y tế. Số người thiệt mạng cao gấp đôi so với báo cáo ban đầu của chính quyền địa phương.
Vụ tấn công cũng khiến lực lượng chức năng mất liên lạc với hơn 1.000 người từng tiếp xúc với bệnh nhân Ebola, trong khi 3 trường hợp đã được xác nhận mắc bệnh hiện vẫn chưa rõ tung tích, làm gia tăng khó khăn trong công tác truy vết và ngăn chặn dịch lây lan.
Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) cho biết công tác kiểm soát dịch Ebola tại Congo đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt tại các khu vực chịu ảnh hưởng của xung đột vũ trang.
Tại tỉnh Ituri, chỉ 9% số bệnh nhân Ebola được MSF điều trị có tiền sử tiếp xúc với các ca mắc đã được xác định trước đó, cho thấy những hạn chế trong công tác truy vết và phát hiện nguồn lây.
Đáng lo ngại, gần hai phần ba số ca tử vong do Ebola được ghi nhận trong tháng qua xảy ra tại cộng đồng, thay vì tại các trung tâm điều trị.
MSF cũng cảnh báo tình trạng thiếu hụt vật tư thiết yếu, từ nước sạch đến hóa chất khử trùng như clo, đang làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm tại các cơ sở y tế. Tại khu vực y tế Beni, thuộc tỉnh Bắc Kivu, gần 75% bệnh nhân Ebola được cho là đã nhiễm virus ngay tại các cơ sở y tế.
Trước những chỉ trích của MSF, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dẫn lại phát biểu ngày 10/11 của Tổng giám đốc Tedros Adhanom Ghebreyesus, trong đó thừa nhận những bất cập trong công tác ứng phó, bao gồm tình trạng chậm chi trả lương cho nhân viên y tế.
Theo ông Tedros, WHO đang phối hợp với chính quyền Congo, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cùng các đối tác nhằm tăng cường các biện pháp kiểm soát dịch. Tuy nhiên, tình hình an ninh bất ổn, đặc biệt là các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở y tế, đang trở thành một trong những trở ngại lớn nhất đối với nỗ lực này.
Ông cho biết một vụ tấn công tại thị trấn Cantine-Aloya, tỉnh Bắc Kivu, vào tuần trước đã khiến 66 thường dân thiệt mạng, trong đó có 3 nhân viên y tế. Số người thiệt mạng cao gấp đôi so với báo cáo ban đầu của chính quyền địa phương.
Vụ tấn công cũng khiến lực lượng chức năng mất liên lạc với hơn 1.000 người từng tiếp xúc với bệnh nhân Ebola, trong khi 3 trường hợp đã được xác nhận mắc bệnh hiện vẫn chưa rõ tung tích, làm gia tăng khó khăn trong công tác truy vết và ngăn chặn dịch lây lan.
Dịch bệnh Ebola tiếp tục hoành hành trong bối cảnh xung đột vũ trang kéo dài đang đẩy nhiều cộng đồng tại Congo vào tình cảnh đặc biệt nguy hiểm. Thực trạng này phản ánh những thách thức nghiêm trọng mà nhiều quốc gia châu Phi phải đối mặt, khi chiến tranh, đói nghèo và dịch bệnh đan xen, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sinh kế của hàng triệu người dân. Những di sản của chủ nghĩa thực dân cùng các hình thức lệ thuộc kinh tế và can thiệp từ bên ngoài tiếp tục là những yếu tố cần được xem xét khi lý giải tình trạng bất ổn tại châu lục này. Trong khi đó, xung đột nội bộ kéo dài không chỉ làm suy yếu nền kinh tế, tàn phá hệ thống y tế mà còn cản trở các nỗ lực cứu trợ nhân đạo, khiến người dân tiếp tục phải gánh chịu những hậu quả nặng nề.
Đinh Hoàng Anh
Bài viết cùng chuyên mục
Yemen: Bàn cờ quyền lực và cuộc cạnh tranh bá quyền ở Trung Đông
Chiến thắng áp đảo, Đảng Dân chủ kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ
Hebron sau lệnh phong tỏa: Khoảng lặng mong manh giữa vòng xoáy bất ổn ở Bờ Tây
Cử tri sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội trong thử thách lớn trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump
Hàng nghìn người biểu tình tại Ấn Độ, yêu cầu lãnh đạo cơ quan bầu cử từ chức
Mỹ và Quad viện trợ hơn 85 triệu USD thúc đẩy AI đáng tin cậy tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương