Chủ Nhật, Tháng 11 22, 2026
* Email: bbt.dongnama@gmail.com *Tòa soạn: 0989011688 - 0768908888
spot_img

Diễn đàn APEC: Ông Trump tìm kiếm chiến thắng, ông Tập Cận Bình kiên nhẫn chờ thời



ĐNA -

Theo Reuters ngày 21/11/2026, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi những cuộc gặp thượng đỉnh hoành tráng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là thành công ngoại giao, kết quả thực chất lại không tương xứng với những tuyên bố của ông. Sau ba cuộc gặp cấp cao trong năm nay, Washington được đánh giá chưa đạt nhiều đột phá đáng kể, trong khi Bắc Kinh từng bước củng cố vị thế và ảnh hưởng trên trường quốc tế.

Ông Tập Cận Bình đã tận dụng một sự kiện quốc tế lớn tại Trung Quốc để khẳng định vai trò trên chính trường thế giới, khi tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên giữa Trung Quốc, Mỹ và Nga, đồng thời duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh với Washington.

Trong khi đó, bất chấp những tuyên bố lạc quan của Tổng thống Donald Trump, các kết quả được công bố cho thấy phía Mỹ chưa đạt được nhiều bước tiến cụ thể.

Ông Kuo Yu-jen, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Quốc và châu Á – Thái Bình Dương thuộc Đại học Quốc gia Tôn Trung Sơn (Đài Loan), nhận định: “Họ đã đạt được mục tiêu của Đảng Cộng sản Trung Quốc và cá nhân ông Tập Cận Bình, đó là tiếp tục kéo dài thời gian và duy trì các cuộc đối thoại”.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, ngày 19 tháng 11 năm 2026. Sputnik/Vyacheslav Prokofyev/Pool via REUTERS

Các hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập tạo thêm “không gian chiến lược” cho Trung Quốc
Phá vỡ thông lệ ngoại giao, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đích thân chào đón Tổng thống Donald Trump tại sân bay Thâm Quyến hôm thứ Năm, trước thềm hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC).

Ông Trump lập tức ca ngợi cử chỉ này là “một thắng lợi lớn”, ngay cả khi các cuộc đàm phán chưa bắt đầu. Đây cũng là cách nhà lãnh đạo Mỹ từng mô tả những nghi thức đón tiếp long trọng tại các cuộc gặp thượng đỉnh trước đó.

Bắc Kinh dường như hiểu rõ sự coi trọng của ông Trump đối với những khoảnh khắc ngoại giao mang tính biểu tượng. Từ màn ôm chào tại sân bay đến cuộc gặp ba bên đầu tiên với Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Tập Cận Bình đã tạo nên những hình ảnh nổi bật, phù hợp với mong muốn ghi dấu ấn lịch sử của người đứng đầu Nhà Trắng.

Tuy nhiên, đằng sau những nghi thức ngoại giao được chuẩn bị công phu, kết quả đàm phán thực chất lại khá hạn chế.

Theo ông Trump, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại và hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Washington cũng thúc đẩy một loạt yêu cầu quan trọng, bao gồm việc Trung Quốc tăng mua nông sản Mỹ, nới lỏng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm và trả tự do cho hai công dân Mỹ mà Washington cho rằng đang bị giam giữ bất công.

Tuy nhiên, thông tin được Bắc Kinh công bố sau hội nghị không cho thấy những nhượng bộ đáng kể đối với các yêu cầu này.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết hai bên nhất trí xây dựng kế hoạch hành động nhằm thúc đẩy “mối quan hệ mang tính xây dựng dựa trên sự ổn định chiến lược”. Dù vậy, đây không phải sáng kiến hoàn toàn mới, bởi khuôn khổ này đã được công bố từ tháng 5. Phía Trung Quốc cũng không đưa ra các biện pháp triển khai hay thời hạn thực hiện cụ thể.

Đáng chú ý, thông cáo của Bắc Kinh không đề cập đến hàng loạt vấn đề then chốt trong quan hệ song phương, từ thỏa thuận đình chiến thương mại, cam kết mua nông sản Mỹ, xuất khẩu đất hiếm và kiểm soát công nghệ bán dẫn cho đến những tranh cãi liên quan đến tập đoàn chip Nvidia và số phận các công dân Mỹ đang bị giam giữ. Vấn đề Iran cũng hoàn toàn vắng bóng.

Trên thực tế, Trung Quốc đang trên đà hoàn thành cam kết nhập khẩu đậu tương trong năm 2026, song tiến độ thực hiện các cam kết mua nông sản khác vẫn còn hạn chế. Xuất khẩu đất hiếm của nước này cũng chưa phục hồi về mức trước khi căng thẳng thương mại leo thang vào năm ngoái. Trong khi đó, hai công dân Mỹ vẫn chưa được trả tự do.

Không chỉ tránh đưa ra những nhượng bộ rõ ràng, Bắc Kinh còn tiếp tục nhấn mạnh các lợi ích cốt lõi của mình.
Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập Cận Bình yêu cầu Washington “tiếp tục làm điều đúng đắn” trong vấn đề Đài Loan, đồng thời cảnh báo những hành động đi ngược lập trường của Bắc Kinh có thể gây tổn hại đến quan hệ song phương.

Trung Quốc coi Đài Loan, hòn đảo có chính quyền dân chủ riêng, là một phần lãnh thổ của mình, trong khi chính quyền Đài Bắc bác bỏ yêu sách chủ quyền này.

Theo Dan Wang, Giám đốc phụ trách thị trường Trung Quốc tại tổ chức tư vấn Eurasia Group, những cuộc gặp cấp cao đã giúp Bắc Kinh mở rộng dư địa chiến lược trong quan hệ với Washington.

“Trung Quốc đã giành thêm được không gian chiến lược, bao gồm cả việc định hình lại lập trường của Mỹ về vấn đề Đài Loan và nới lỏng lệnh cấm vận công nghệ. Xét về mặt chiến lược, phía Mỹ thực sự chẳng đạt được gì cả”, chuyên gia này nhận định.

Một điểm nhấn khác trong chương trình nghị sự của ông Trump là cuộc gặp với hai nhà lãnh đạo Tập Cận Bình và Vladimir Putin. Tại đây, ba bên công bố văn kiện chung mang tên “Tuyên bố hướng tới hòa bình”, song các nhà phân tích đánh giá nội dung vẫn mang tính khái quát, thiếu những cam kết cụ thể có thể tạo ra chuyển biến thực chất.

Theo giới quan sát, việc đăng cai cuộc gặp thượng đỉnh ba bên, vốn là sáng kiến từng được ông Trump thúc đẩy, đã mang lại cho ông Tập Cận Bình cơ hội thể hiện vai trò trung tâm trong các vấn đề quốc tế.

Trong cách nhìn này, giá trị lớn nhất mà Bắc Kinh thu được không nhất thiết nằm ở những thỏa thuận được ký kết, mà ở khả năng duy trì đối thoại, kéo dài thời gian đàm phán và bảo toàn dư địa chính sách trước sức ép từ Washington.

Sự tương phản giữa những hình ảnh ngoại giao nổi bật và kết quả đàm phán hạn chế cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chất của chiến lược ngoại giao thượng đỉnh mà Tổng thống Trump đang theo đuổi.

Trung Quốc kiên nhẫn chờ đợi giữa sức ép kiểm soát chip từ Mỹ
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang gia tăng sức ép công nghệ đối với Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực chip trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, thay vì vội vàng nhượng bộ, Bắc Kinh dường như lựa chọn chiến lược kiên nhẫn, duy trì đối thoại và chờ đợi những diễn biến có lợi hơn trong quan hệ với Washington.

Sau khi Jensen Huang, một đồng minh của ông Trump, từ chức Giám đốc điều hành Nvidia trong tháng này giữa những thông tin gây tranh cãi liên quan đến đời tư, chính quyền Mỹ đã đẩy mạnh nỗ lực khép lại các lỗ hổng pháp lý mà doanh nghiệp Trung Quốc có thể tận dụng để né tránh những hạn chế xuất khẩu chip AI của Washington.

Đúng ngày diễn ra cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, một quy định mới của Mỹ nhằm siết chặt khả năng tiếp cận chip AI tiên tiến của Trung Quốc, trong đó có các sản phẩm của Nvidia, chính thức có hiệu lực. Washington cũng đang xem xét yêu cầu các doanh nghiệp Mỹ công khai việc sử dụng những mô hình AI do Trung Quốc phát triển.

Sức ép không chỉ đến từ Nhà Trắng mà còn gia tăng tại Quốc hội Mỹ, nơi các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng đang thúc đẩy những biện pháp cứng rắn hơn đối với Bắc Kinh.

Theo giới phân tích, Trung Quốc đang tìm cách cân bằng hai mục tiêu: duy trì quan hệ ổn định với chính quyền Trump và bảo vệ các ngành công nghiệp chiến lược trong nước. Vì vậy, dù tuyên bố sẵn sàng đáp trả những hạn chế mới của Mỹ, Bắc Kinh không cho thấy dấu hiệu muốn nhanh chóng đáp ứng các yêu cầu từ Washington.

Ông Shen Weizhong, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Trung Quốc, hiện làm việc tại Viện Quản trị Toàn cầu, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Bắc Kinh, cho rằng phía Trung Quốc đã quen với những biến động trong quan hệ song phương.”Phía Trung Quốc coi những ồn ào này là một phần tất yếu trong mối quan hệ giữa hai nước”, ông nhận định.

Theo chuyên gia này, Bắc Kinh đã rút ra bài học từ các vòng đàm phán trước đây: thay vì thực hiện toàn bộ cam kết cùng lúc, Trung Quốc sẽ triển khai từng bước, tùy thuộc vào diễn biến quan hệ với Mỹ.

Chiến lược trì hoãn nhượng bộ có thể giúp Bắc Kinh duy trì đòn bẩy thương lượng, nhất là khi chính quyền Trump phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ Quốc hội về chính sách đối với Trung Quốc.

Trong tuần, một báo cáo của ủy ban thuộc Hạ viện Mỹ đã kêu gọi hạn chế đầu tư vào ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc. Cùng thời điểm, một thượng nghị sĩ đề xuất dự luật nhằm chấm dứt quy chế quan hệ thương mại bình thường của Trung Quốc, qua đó có thể làm thay đổi đáng kể chính sách thuế quan của Washington đối với hàng hóa từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Trong bối cảnh đó, việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ – Trung nhiều khả năng phải chờ đến hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Miami vào tháng tới, nơi ông Trump và ông Tập dự kiến tiếp tục gặp nhau.

Thỏa thuận đình chiến thương mại, được thiết lập tại cuộc gặp ở Hàn Quốc năm ngoái và gia hạn trong chuyến thăm Washington của ông Tập hồi tháng 9, dự kiến hết hiệu lực vào ngày 10/1.

Ông Even Rogers Pay, Giám đốc công ty tư vấn Trivium China có trụ sở tại Bắc Kinh, cho rằng dư địa đạt được những thỏa thuận dễ dàng giữa hai bên đã dần thu hẹp sau một năm đàm phán thương mại kéo dài. “Những quả dễ hái đã được hái hết”, ông nhận xét, hàm ý rằng các vấn đề còn tồn đọng đều phức tạp và khó giải quyết hơn.

Theo chuyên gia này, dù kết quả cuộc gặp mới nhất có thể chỉ tạo cảm giác quan hệ song phương tiếp tục ổn định, việc duy trì được trạng thái đó đã là một bước tiến đáng kể trong bối cảnh chính trị hiện nay, đặc biệt sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và những tranh cãi liên quan đến Jensen Huang.

Giới phân tích dự báo cuộc gặp Trump – Tập lần thứ tư trong năm có thể tiếp tục chú trọng các nghi thức ngoại giao và thông điệp chính trị hơn là những đột phá thực chất trong đàm phán. “Tuy nhiên, về cơ bản, tôi không cho rằng sẽ có tiến triển lớn. Trọng tâm vẫn là duy trì sự ổn định”, ông Shen nhận định. “Và như vậy là đủ”, chuyên gia này kết luận.

Nhìn rộng hơn, các cuộc gặp thượng đỉnh Trump – Tập cho thấy sự khác biệt trong cách Washington và Bắc Kinh tiếp cận cạnh tranh chiến lược. Trong khi ông Trump đề cao những dấu ấn ngoại giao và kỳ vọng đạt được các thỏa thuận cụ thể, ông Tập Cận Bình dường như ưu tiên duy trì đối thoại, tránh những nhượng bộ lớn và từng bước củng cố vị thế của Trung Quốc. Giữa lúc căng thẳng thương mại và công nghệ chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc kéo dài thời gian đàm phán và giữ quan hệ song phương trong tầm kiểm soát có thể đã là kết quả mà Bắc Kinh mong muốn. Với Trung Quốc, đôi khi không cần một bước đột phá trên bàn đàm phán, mà chỉ cần kiên nhẫn chờ đợi cũng đủ để bảo toàn lợi thế chiến lược.

Hoàng Hạnh

Bài viết cùng chuyên mục