Ngày 01/10/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài “Vương quốc Anh – Mọi thứ đều có thể xảy ra, nhưng không có gì là bắt buộc” của nhà báo Amelie E. Höcker, đề cập những diễn biến đáng chú ý tại Hội nghị Đảng Lao động, trong đó Andy Burnham không loại trừ khả năng Anh tái gia nhập EU, đồng thời công bố một số đề xuất cải cách.
Thủ tướng Anh Andrew Burnham đang lên kế hoạch cho những thay đổi lớn đối với Vương quốc Anh. Trong bài phát biểu kéo dài khoảng một giờ tại Hội nghị Đảng Lao động ở Liverpool hôm thứ Ba, ông công bố hàng loạt đề xuất cải cách, đồng thời thể hiện lập trường đối lập với các chính sách tự do gắn với cựu Thủ tướng Margaret Thatcher. Đáng chú ý, Burnham không loại trừ khả năng Anh quay trở lại Liên minh châu Âu (EU), cho rằng Brexit đã “gây hại nhiều hơn lợi” cho nước Anh.
Khác với người tiền nhiệm và cũng là đồng đảng Keir Starmer, Burnham, mới đảm nhiệm cương vị lãnh đạo đất nước được 10 tuần, đã phát đi tín hiệu về khả năng cải thiện quan hệ với Brussels, vốn gặp nhiều trở ngại kể từ Brexit. Ông cho rằng, trái với những cam kết của phe ủng hộ Brexit, việc rời EU không giúp Anh kiểm soát tốt hơn dòng người tị nạn, trong khi quan hệ kinh tế với các quốc gia thành viên EU lại chịu tác động tiêu cực.
Trong bài phát biểu hôm thứ Ba, Burnham chưa đưa ra kế hoạch cụ thể về việc London và Brussels sẽ xích lại gần nhau như thế nào. Tuy nhiên, ông cho biết một hội nghị thượng đỉnh Anh – EU dự kiến được tổ chức vào tháng 11 nhằm “vạch ra các lựa chọn hiện có cho mối quan hệ lâu dài giữa Anh và các đối tác châu Âu”. Theo Burnham, Chính phủ Anh cũng đang xem xét cách thức xây dựng sự đồng thuận nhằm “mang lại cho chúng ta sự rõ ràng về lập trường của mình và tương lai của lục địa mà chúng ta đang sinh sống”.
Có nhiều kịch bản cho quan hệ Anh – EU trong tương lai. Một khả năng là Anh tái gia nhập EU với tư cách thành viên đầy đủ. London cũng có thể lựa chọn mô hình tương tự Thụy Sĩ, duy trì vị thế ngoài EU nhưng được hưởng một số ưu đãi thương mại thông qua các thỏa thuận với khối. Một phương án khác là quy chế thành viên liên kết, nếu EU tạo khuôn khổ cho hình thức hợp tác này. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen từng đề cập phương án này với Tổng thống Canada Mark Carney trong bài phát biểu ngày 17/9.
Động thái của Burnham cũng có thể được xem là cách tạo khác biệt với chính trị gia Nigel Farage và đảng Cải cách. Farage là một trong những nhân vật nổi bật của chiến dịch vận động Anh rời EU, trong khi đảng của ông đã vươn lên trở thành lực lượng lớn thứ ba, sau Công đảng và đảng Bảo thủ, trong cuộc tổng tuyển cử vừa qua.
Vì vậy, Burnham đứng trước bài toán cân bằng giữa chủ trương xích lại gần Brussels và sức ép chính trị từ Farage cùng những cử tri ủng hộ Brexit. Nếu Chính phủ Anh thực sự hướng tới mục tiêu tái gia nhập EU với tư cách thành viên đầy đủ, tiến trình này nhiều khả năng sẽ kéo dài và phức tạp về mặt chính trị. Trước đây, từ cuộc trưng cầu dân ý về Brexit vào tháng 6/2016 đến khi Anh chính thức rời EU đã mất gần bốn năm.
Tuy nhiên, kế hoạch của Thủ tướng Anh không chỉ tập trung vào chính sách đối ngoại. Trong bài phát biểu, Burnham đặc biệt nhấn mạnh sự gắn kết với người dân, đồng thời tìm cách tạo sự đồng cảm với cử tri để tạo nền tảng ủng hộ cho chương trình cải cách trong nước.
Nhắc lại câu chuyện về “ông nội” và “bà nội Kitty” của mình, Burnham liên hệ trải nghiệm của gia đình với kế hoạch cải cách chính sách nhà ở. Ông nói: “Câu chuyện của chúng tôi cũng giống câu chuyện của rất nhiều gia đình Anh thuộc thế hệ tôi. Đó là câu chuyện về sự vươn lên của tầng lớp lao động”.
Theo các đề xuất được công bố, nhà ở xã hội xây mới sẽ không còn được bán cho khu vực tư nhân. Những người lần đầu mua nhà sẽ được hỗ trợ khoản vay không lãi suất lên tới 20% giá trị căn nhà thông qua chương trình “Ngôi nhà đầu tiên của bạn”. Chính phủ cũng dự kiến tăng trách nhiệm của chủ sở hữu đối với việc bảo trì các tòa nhà, đồng thời tạo điều kiện để chính quyền địa phương dễ dàng mua lại bất động sản trong trường hợp chủ sở hữu không đáp ứng các yêu cầu về bảo trì.
Burnham cũng đề xuất xây dựng một hệ thống chăm sóc dài hạn trên toàn quốc, hoạt động trên nguyên tắc mọi công dân cùng đóng góp và đều có quyền hưởng lợi. Nguồn lực cho hệ thống này dự kiến một phần được cân đối thông qua việc điều chỉnh để lương hưu nhà nước tăng với tốc độ chậm hơn.
Một điểm đáng chú ý khác trong bài phát biểu là tuyên bố của Burnham về việc từ bỏ chính sách tư nhân hóa các công ty cấp nước gắn với thời kỳ cựu Thủ tướng Margaret Thatcher, qua đó mở đường cho khả năng đưa các doanh nghiệp này trở lại sở hữu nhà nước.
Tuy nhiên, trong một bài viết đăng hôm thứ Ba, báo The Guardian cho rằng tuyên bố này chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng. Theo tờ báo, Burnham chưa đưa ra kế hoạch cụ thể về việc quốc hữu hóa các công ty cấp nước mà mới chỉ đề xuất tạo cơ sở để Nhà nước có thể nắm quyền sở hữu các doanh nghiệp này.
Theo ASEAN News, những đề xuất được Burnham đưa ra tại Hội nghị Đảng Lao động cho thấy định hướng điều chỉnh chính sách trên cả hai phương diện đối nội và đối ngoại. Trong nước, trọng tâm được đặt vào nhà ở, an sinh xã hội và vai trò của Nhà nước trong các dịch vụ thiết yếu; về đối ngoại, khả năng xích lại gần EU đang được đặt trở lại trong chương trình nghị sự. Tuy nhiên, từ những tuyên bố chính trị đến các quyết sách cụ thể vẫn còn một khoảng cách đáng kể, đặc biệt khi những vấn đề như quan hệ với EU hay mở rộng sở hữu nhà nước đều có thể vấp phải nhiều trở ngại về chính trị, kinh tế và pháp lý. Vì vậy, mức độ hiện thực hóa chương trình cải cách của Burnham sẽ phụ thuộc vào khả năng xây dựng đồng thuận trong nước cũng như định hình một hướng đi mới cho quan hệ giữa London và Brussels.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/530799.vereinigtes-k%C3%B6nigreich-alles-kann-nichts-muss.html