ASEAN dự kiến triển khai chương trình dự trữ chung các sản phẩm dầu mỏ sớm nhất là vào năm 2027.

ĐNA -

Theo Reuters ngày 12/11/2026, các nước ASEAN sẽ triển khai cơ chế dự trữ chung các sản phẩm dầu mỏ, với các kho lưu trữ dự kiến đặt tại Indonesia và Thái Lan, nhằm tăng cường khả năng chia sẻ nguồn cung và ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Nhà máy lọc dầu Bangchak ở Bangkok, Thái Lan, ngày 30/3/2026. REUTERS

Trong giai đoạn đầu, chương trình sẽ cho phép Philippines tiếp cận nguồn cung dầu diesel và xăng dự trữ tại Indonesia và Thái Lan trong trường hợp khẩn cấp. Dự kiến, các công ty trực thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Philippines (PNOC) sẽ ký thư bày tỏ ý định hợp tác với các đơn vị vận hành kho chứa tại hai nước này vào thứ Bảy tới (14/11).

Chương trình vận hành theo cơ chế “vé” (ticket system), theo đó các quốc gia hoặc doanh nghiệp tham gia trả trước một khoản phí để được quyền mua một lượng sản phẩm dầu mỏ nhất định do các công ty tại quốc gia khác lưu trữ khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Theo Nikkei, cơ chế tương tự hiện cũng được áp dụng tại Liên minh châu Âu (EU).

Sáng kiến do Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) dẫn dắt. Đây là tổ chức nghiên cứu quốc tế được thành lập tại Indonesia với sự bảo trợ của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản.

Theo báo cáo, Lào và Timor-Leste cũng đang cân nhắc tham gia chương trình. Về lâu dài, sáng kiến có thể được mở rộng ra toàn bộ ASEAN, đồng thời bổ sung dầu thô vào danh mục dự trữ chung.

Nhật Bản đang thúc đẩy sáng kiến nhằm tăng cường an ninh năng lượng khu vực, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung từng bị gián đoạn do các cuộc xung đột liên quan đến Iran.

Dự kiến, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi sẽ công bố kế hoạch hợp tác dự trữ dầu chung tại Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng châu Á không phát thải (Asia Zero Emission Community – AZEC), diễn ra tại Manila (Philippines) vào ngày 17/11.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng chịu tác động từ những bất ổn địa chính trị, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động giá dầu, việc thiết lập cơ chế dự trữ dầu chung được xem là bước đi đáng chú ý trong nỗ lực củng cố an ninh năng lượng của ASEAN. Không chỉ tạo thêm công cụ ứng phó với các tình huống khẩn cấp, sáng kiến còn mở ra khả năng chuyển từ mô hình dự trữ riêng lẻ sang cơ chế phối hợp nguồn lực giữa các quốc gia, qua đó nâng cao khả năng chống chịu trước những cú sốc từ bên ngoài.

Đáng chú ý, cơ chế này có thể mang lại lợi ích cho những quốc gia có năng lực dự trữ hạn chế hoặc phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu, khi cho phép tiếp cận nguồn cung dự phòng mà không nhất thiết phải đầu tư toàn bộ hệ thống kho chứa trong nước. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng bảo đảm nguồn hàng, cơ chế phân bổ trong trường hợp nhiều quốc gia cùng đối mặt với khủng hoảng, cũng như mức độ phối hợp về chính sách và hạ tầng logistics giữa các bên tham gia.

Về dài hạn, nếu được triển khai hiệu quả và mở rộng trên toàn khối, sáng kiến có thể đặt nền móng cho một cơ chế điều phối dự trữ năng lượng mang tính khu vực, góp phần giảm thiểu rủi ro đứt gãy nguồn cung và tăng cường tính tự chủ chiến lược của ASEAN. Đồng thời, việc Nhật Bản tham gia thúc đẩy chương trình cũng phản ánh xu hướng tăng cường liên kết năng lượng giữa các nền kinh tế châu Á, trong bối cảnh an ninh nguồn cung ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng đối với ổn định kinh tế và năng lực cạnh tranh của khu vực.

Thế Nguyễn