Ngày 5/9/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết của nhà báo Jörg Kronauer với tiêu đề “Vũ khí hạt nhân – Con đường vòng dẫn đến bom nguyên tử”, đề cập thông tin Chính phủ Đức được cho là đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng lâu dài đối với năng lực răn đe hạt nhân của Anh thông qua việc thúc đẩy hợp tác quân sự với London. Động thái này đặt ra những câu hỏi mới về tham vọng chiến lược của Berlin cũng như những chuyển dịch trong cấu trúc an ninh và răn đe hạt nhân tại châu Âu.
Còn vũ khí hạt nhân thì sao? Đây vẫn là câu hỏi chưa có lời giải, bất chấp những nỗ lực lớn của Chính phủ Đức nhằm hiện đại hóa quân đội, không chỉ hướng tới mục tiêu xây dựng lực lượng vũ trang chính quy mạnh nhất châu Âu mà còn giảm tối đa sự phụ thuộc vào Mỹ.
Về máy bay không người lái, một loại vũ khí ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến tranh hiện đại Đức chủ yếu dựa vào các công ty khởi nghiệp trong nước, phần lớn không sử dụng công nghệ của Mỹ. Về máy bay chiến đấu, mặc dù Chính phủ Đức vừa dừng dự án FCAS hợp tác Pháp–Đức, Berlin vẫn kiên định với ý tưởng phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu hiện đại của riêng mình với sự hỗ trợ của các đối tác châu Âu. Trong lĩnh vực vệ tinh, Berlin dự định chi 35 tỷ euro, chủ yếu để phát triển một hệ thống được ví như “Starlink của Đức”, cùng các vệ tinh trinh sát và phương tiện phóng.
Mục tiêu của Berlin là giúp lực lượng vũ trang Đức từng bước tự chủ trong tất cả các lĩnh vực này. Nếu thành công, trên con đường hướng tới độc lập quân sự hoàn toàn, Đức sẽ chỉ còn thiếu một năng lực đặc biệt quan trọng: sở hữu vũ khí hạt nhân.
Vấn đề này tiếp tục khiến giới chính trị và lãnh đạo quân sự Đức quan tâm. Trong bối cảnh đó, một lựa chọn mới dường như đang nổi lên, có thể giúp Berlin ít nhất gia tăng ảnh hưởng đối với vấn đề hạt nhân: hợp tác với lực lượng hạt nhân Anh.
Cho đến nay, hợp tác với Pháp vẫn được coi là lựa chọn ưu tiên, trừ phương án Đức phát triển vũ khí hạt nhân của riêng mình, điều mà một số nhân vật trong giới cầm quyền nước này từng đề cập. Chẳng hạn, Jens Spahn từng bày tỏ quan điểm theo hướng này.
Hợp tác với Pháp đã được khởi động một cách thận trọng. Giữa tháng 7, nhân cuộc họp của Hội đồng Quốc phòng và An ninh Pháp–Đức tại căn cứ không quân Nörvenich, gần Cologne, một cuộc tập trận chung quy mô nhỏ đã diễn ra với sự tham gia của hai máy bay Eurofighter của Đức và hai máy bay chiến đấu Mirage thuộc lực lượng hạt nhân Pháp. Đây được xem là bước đi đầu tiên, dù chủ yếu mang tính biểu tượng. Vào mùa thu, binh sĩ Đức sẽ được mời làm quan sát viên tại một cuộc tập trận hạt nhân của Pháp ở trung tâm chỉ huy ngầm tại Taverny, gần Paris.
Tuy nhiên, giới hạn của sự hợp tác này khá rõ ràng. Về lâu dài, lực lượng vũ trang Đức có thể được phép đảm nhận các nhiệm vụ hỗ trợ trong trường hợp Pháp triển khai vũ khí hạt nhân, nhưng khó có thể tiến xa hơn. Đức sẽ không được tham gia trực tiếp vào hoạt động triển khai, cũng như không được tham gia tài trợ cho lực lượng hạt nhân Pháp hoặc cung cấp vũ khí cho lực lượng này. Paris sẽ không nhượng bộ về nguyên tắc duy trì quyền kiểm soát hoàn toàn đối với kho vũ khí hạt nhân của mình.
Đây có lẽ là một trong những lý do khiến Chính phủ Đức hiện thử một cách tiếp cận khác, cụ thể là tăng cường hợp tác với Anh. Tuần trước, tờ The Telegraph của Anh đưa tin Chính phủ Đức đang xem xét khả năng tham gia tài trợ cho lực lượng hạt nhân của Anh. Theo bài viết, The Telegraph – tờ báo cánh hữu của Anh – thuộc sở hữu của Axel Springer SE từ tháng 6.
Người phát ngôn Chính phủ Đức nhanh chóng bác bỏ thông tin trên, khẳng định: “Không có cuộc đàm phán nào về việc tài trợ hoặc kế hoạch tài trợ”. Tuy nhiên, tuyên bố này chủ yếu nhằm vào cách diễn đạt về vấn đề “tài trợ” trong bài viết của The Telegraph, mà không trực tiếp bác bỏ nội dung cốt lõi của bài báo. Thông tin tương tự sau đó cũng xuất hiện trên Die Welt, tờ báo đối tác mới của The Telegraph. Đáng chú ý, nội dung được đề cập không chỉ giới hạn ở vấn đề tài chính.
Theo các thông tin được công bố, Berlin đang xem xét những phương án để có thể đóng góp thiết thực, dưới hình thức này hay hình thức khác, cho lực lượng hạt nhân Anh. Khả năng này được đặt ra trong bối cảnh Anh đang phải đối mặt với áp lực tài chính lớn, khi nợ công vượt 94% GDP. Mặc dù đã cắt giảm mạnh một số chương trình xã hội, London vẫn gặp khó khăn trong việc bảo đảm nguồn lực cho kế hoạch tăng cường năng lực quân sự với quy mô chưa từng có.
Các nguồn tin được The Telegraph dẫn lời cho biết Berlin đang cân nhắc khả năng quân đội Đức triển khai một đơn vị được trang bị hệ thống phòng không Patriot tới căn cứ hải quân Clyde tại vịnh Faslane, Scotland, không xa Glasgow. Đây là căn cứ của các tàu ngầm mang năng lực hạt nhân của Anh.
Việc triển khai hệ thống Patriot tới Scotland, nếu được thực hiện, sẽ không đồng nghĩa với việc Đức trực tiếp tham gia lực lượng hạt nhân Anh. Tuy nhiên, động thái này có thể đưa quân đội Đức đến gần hơn với lực lượng hạt nhân của Anh, ít nhất về phương diện địa lý và nhiệm vụ bảo vệ, phòng thủ.
Theo The Telegraph, những tính toán tại Berlin còn đi xa hơn. Một trong những vấn đề được đặt ra là mức độ phụ thuộc của lực lượng hạt nhân Anh vào Mỹ, trong đó có tên lửa đạn đạo Trident có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Theo tờ báo, sự phụ thuộc này đang trở thành vấn đề được Chính phủ Đức quan tâm trong bối cảnh châu Âu thúc đẩy mục tiêu tăng cường tự chủ chiến lược và giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Từ đó, Berlin được cho là đang xem xét khả năng từng bước thay thế một số hệ thống, trang thiết bị có nguồn gốc từ Mỹ trong lực lượng hạt nhân Anh bằng các sản phẩm do Đức hoặc châu Âu phát triển. The Telegraph dẫn trường hợp tập đoàn đóng tàu TKMS của Đức (trước đây là ThyssenKrupp Marine Systems), vốn đã cung cấp tàu ngầm cho Israel có khả năng được trang bị tên lửa mang đầu đạn hạt nhân. Theo lập luận của bài báo, một phương án tương tự về lý thuyết cũng có thể được tính đến đối với Anh.
Bên cạnh đó, Đức và Anh hiện hợp tác phát triển một số loại tên lửa. Từ nền tảng hợp tác này, bài báo đặt vấn đề về khả năng trong tương lai phát triển một biến thể có thể mang đầu đạn hạt nhân. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, mức độ phụ thuộc của lực lượng hạt nhân Anh vào các hệ thống của Mỹ có thể được thu hẹp.
Tuy nhiên, xét từ góc độ lợi ích của Berlin, ngay cả phương án trên cũng chưa đồng nghĩa Đức có tiếng nói trong quá trình hoạch định hoặc quyết định các kịch bản sử dụng lực lượng hạt nhân Anh. Dù vậy, theo lập luận của bài báo, việc tham gia vào chuỗi công nghiệp phục vụ lực lượng hạt nhân, chẳng hạn sản xuất tên lửa hoặc cung cấp tàu ngầm, có thể giúp Đức có vị trí đáng kể hơn trong cấu trúc công nghiệp và hậu cần phục vụ năng lực răn đe hạt nhân của Anh.
Một yếu tố khác là Anh và Pháp vốn đã duy trì hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân. Theo bài viết, trong Tuyên bố Northwood vào tháng 7 năm ngoái, hai nước tiếp tục khẳng định và tăng cường cam kết hợp tác trong lĩnh vực này. Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) có trụ sở tại London nhận định trong một bài phân tích rằng sự hợp tác đó còn hướng tới việc tạo cho châu Âu một hình thức bảo đảm an ninh chung trong tương lai, bổ sung cho cơ chế phòng thủ tập thể theo Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương.
Nhìn tổng thể, Berlin dường như đang từng bước tìm cách tiếp cận sâu hơn với năng lực răn đe hạt nhân của cả Pháp và Anh, trong đó London được kỳ vọng có thể tạo ra dư địa hợp tác lớn hơn so với Paris. Trước mắt, khả năng Đức giành được tiếng nói thực chất trong các quyết định liên quan đến vũ khí hạt nhân vẫn còn rất hạn chế, bởi quyền kiểm soát và quyết định sử dụng lực lượng này thuộc về các quốc gia sở hữu. Tuy nhiên, về dài hạn, việc từng bước tham gia vào các cơ chế hợp tác quân sự, bảo vệ cơ sở hạt nhân cũng như chuỗi công nghiệp và công nghệ phục vụ lực lượng răn đe có thể giúp Berlin gia tăng vai trò và ảnh hưởng. Những bước đi hiện nay vì thế chưa đồng nghĩa với việc Đức tiến gần tới quyền kiểm soát vũ khí hạt nhân, nhưng có thể được xem là một phần trong quá trình tìm kiếm vị thế lớn hơn của Berlin trong cấu trúc răn đe và an ninh chiến lược của châu Âu.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn:https://www.jungewelt.de/artikel/529236.atomwaffen-auf-schleichwegen-zur-bombe.html