Sáng 26/4/2026, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp đã trao Bằng khen đột xuất cho Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, ghi nhận thành công của ê-kíp bệnh viện trong ca ghép thận đầu tiên ngày 11/4. Ca mổ kéo dài hơn 3 giờ, với sự hỗ trợ chuyên môn của Bệnh viện Trung ương Huế, đánh dấu bước tiến quan trọng của bệnh viện tuyến thành phố trong lộ trình phát triển các kỹ thuật chuyên sâu, góp phần giảm áp lực chuyển tuyến cho người bệnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ đề án đến bàn mổ thực tế.
Sáng 11/4/2026, tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, ca ghép thận đầu tiên của bệnh viện được triển khai. Hơn 3 giờ trong phòng mổ là thời điểm nổ lực phối hợp của nhiều bộ phận: phẫu thuật, gây mê hồi sức, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, hồi sức sau mổ, kiểm soát nhiễm khuẩn và điều phối chuyên môn. Trong ca ghép đầu tiên này, Bệnh viện Trung ương Huế tham gia hỗ trợ chuyên môn. Sự đồng hành của một cơ sở có kinh nghiệm trong lĩnh vực ghép tạng giúp ê-kíp của Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ tiếp cận quy trình thực hành chuẩn, xử lý các yêu cầu kỹ thuật trong giai đoạn đầu triển khai.
Đây không phải là kỹ thuật có thể triển khai bằng nỗ lực đơn lẻ. Ghép thận là kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt từ đánh giá người cho, người nhận, chuẩn bị miễn dịch, phẫu thuật, hồi sức sau ghép đến theo dõi lâu dài. Vì vậy, để đi đến thực hiện ca mổ, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ đã có quá trình chuẩn bị về nhân lực, quy trình chuyên môn và phối hợp tuyến trên.
Theo định hướng của ngành y tế Cần Thơ, việc phát triển kỹ thuật ghép thận tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ không tách rời mạng lưới chuyên môn đã có trên địa bàn. Thực tế, Cần Thơ đã có Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ triển khai ghép thận trước đó. Vì vậy, điều cần được nhìn nhận chính xác: đây là ca ghép thận đầu tiên của Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, một bệnh viện trực thuộc thành phố, trong quá trình nâng cấp năng lực điều trị chuyên sâu.
Với Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, ca ghép thận đầu tiên không chỉ là kết quả của một buổi phẫu thuật. Đó là kết quả của lộ trình chuẩn bị từ trước, trong đó có việc bệnh viện được Bộ Y tế công nhận đủ điều kiện thực hiện ghép thận từ người hiến sống và người hiến chết não từ cuối năm 2025.
BS.CKII Lý Hồng Khiêm, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, là người trực tiếp chỉ đạo quá trình chuẩn bị tại đơn vị. Từ yêu cầu của Bộ Y tế đến điều kiện vận hành thực tế, bệnh viện phải sắp xếp lại nhiều khâu: nhân sự được đào tạo, quy trình phối hợp liên khoa, hệ thống hồi sức sau ghép, kiểm soát nhiễm khuẩn, bảo đảm thuốc và vật tư chuyên dụng.
Đối với một bệnh viện tuyến thành phố, khó khăn không chỉ nằm ở kỹ thuật mổ. Vấn đề lớn hơn là khả năng tổ chức đồng bộ. Một ca ghép thận thành công cần sự tham gia của nhiều mắt xích. Chỉ một khâu chậm, thiếu hoặc chưa ổn định cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quy trình. Vì vậy, việc bệnh viện thực hiện được ca đầu tiên cho thấy công tác chuẩn bị đã vượt qua giai đoạn đề án để bước vào vận hành thực tế.
Vai trò điều hành của thành phố và Sở Y tế cũng thể hiện rõ trong quá trình này. Giám đốc Sở Y tế Cần Thơ Hoàng Quốc Cường đã giao nhiệm vụ cho bệnh viện hiện thực hóa đề án ghép thận ngay trong quý I/2026, đồng thời phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ để vận hành ê-kíp và tận dụng nguồn lực chuyên môn trên địa bàn.
Cách làm này có ý nghĩa thực tế. Thay vì phát triển rời rạc, ngành y tế thành phố hướng đến việc kết nối các đơn vị có năng lực, trong đó bệnh viện tuyến trung ương và bệnh viện trực thuộc thành phố cùng tham gia vào quá trình nâng chất lượng điều trị. Với người bệnh, kết quả cuối cùng cần hướng tới là được tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao gần nơi cư trú hơn, giảm thời gian đi lại, giảm chi phí phát sinh và giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên tại thành phố Hồ Chí Minh.
Một điểm đáng chú ý khác là việc kiện toàn Chi hội vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người tại bệnh viện. Đối với lĩnh vực ghép tạng, nguồn hiến hợp pháp, minh bạch và được cộng đồng hiểu đúng là nền tảng quan trọng. Chi hội không thay thế quy trình chuyên môn, nhưng giữ vai trò truyền thông, vận động, kết nối thông tin và góp phần xây dựng nhận thức xã hội về hiến mô, tạng sau khi qua đời hoặc hiến tạng khi còn sống theo quy định pháp luật.
Từ góc độ quản lý y tế, ca ghép thận đầu tiên của Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ cho thấy một chuyển động mới: bệnh viện thành phố không chỉ làm nhiệm vụ khám chữa bệnh thường quy mà đang từng bước tiếp nhận kỹ thuật tuyến cuối. Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh nhu cầu điều trị bệnh mạn tính, bệnh thận giai đoạn cuối, tim mạch, đột quỵ và các bệnh lý nặng tại Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng lớn.
Phát triển kỹ thuật cao, đáp ứng nhu cầu người bệnh
Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ hiện có quy mô hơn 800 giường bệnh, 960 viên chức, 36 khoa, phòng. Đây là cơ sở khám chữa bệnh quan trọng của thành phố, tiếp nhận lượng lớn người bệnh không chỉ tại Cần Thơ mà còn từ một số địa phương lân cận trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong điều kiện đó, việc phát triển kỹ thuật cao không còn là mục tiêu riêng của bệnh viện mà gắn với yêu cầu của cả hệ thống y tế thành phố. Cần Thơ là đô thị trung tâm vùng, có vị trí kết nối giao thông, kinh tế, giáo dục và y tế. Nếu năng lực điều trị chuyên sâu tại thành phố được nâng lên, người bệnh trong vùng có thêm lựa chọn điều trị tại chỗ, thay vì phải chuyển lên thành phố Hồ Chí Minh trong nhiều trường hợp.
Sau ca ghép thận đầu tiên, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng các lĩnh vực kỹ thuật cao trong năm 2026. Trong đó có việc thành lập Khoa Tim mạch can thiệp, tái khởi động chương trình mổ tim hở với sự hỗ trợ của tuyến trên và chuẩn bị các điều kiện để triển khai can thiệp mạch não.
Đây đều là những lĩnh vực có nhu cầu điều trị lớn. Bệnh lý tim mạch, đột quỵ, suy thận mạn và các bệnh không lây nhiễm đang tạo áp lực lớn cho hệ thống y tế. Với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, yếu tố khoảng cách di chuyển, thời gian cấp cứu và chi phí đi lại là vấn đề thực tế đối với nhiều gia đình. Đối với đột quỵ hoặc bệnh lý mạch máu não, thời gian can thiệp có ý nghĩa quyết định. Vì vậy, việc chuẩn bị năng lực chẩn đoán và can thiệp tại chỗ là nhiệm vụ cần thiết.
Một trong những yêu cầu được đặt ra là mua sắm máy CT chụp mạch não theo chỉ đạo của Sở Y tế. Thiết bị này là một yếu tốt quan trọng trong đánh giá tổn thương mạch máu não, hỗ trợ bác sĩ xác định phương án xử trí phù hợp. Tuy nhiên, đầu tư thiết bị chỉ là một phần. Để vận hành được kỹ thuật can thiệp mạch não, bệnh viện còn cần nhân lực được đào tạo, quy trình cấp cứu đột quỵ, hệ thống hồi sức, thuốc, vật tư, điều dưỡng chuyên khoa và cơ chế phối hợp liên viện khi cần.
Tương tự, với mổ tim hở và tim mạch can thiệp, thách thức không chỉ nằm ở phòng mổ hay phòng can thiệp. Một chương trình điều trị tim mạch chuyên sâu cần đồng bộ từ khám sàng lọc, chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức, tuần hoàn ngoài cơ thể, hồi sức tim mạch, kiểm soát nhiễm khuẩn đến theo dõi sau can thiệp. Đây là lý do bệnh viện phải đi theo lộ trình, vừa tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, vừa củng cố năng lực nội tại.
Ban Giám đốc Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, trong đó có vai trò của BS.CKII Lý Hồng Khiêm, đang đứng trước yêu cầu kép: duy trì hoạt động khám chữa bệnh thường xuyên cho một bệnh viện lớn, đồng thời phát triển các mũi nhọn kỹ thuật mới. Để làm được điều này, bệnh viện phải tính toán về nhân sự, đào tạo, phân công ê-kíp, đầu tư trang thiết bị và xây dựng quy trình vận hành an toàn.
Nỗ lực của bệnh viện thể hiện ở việc không dừng lại sau khi được công nhận điều kiện ghép thận. Từ cuối năm 2025, bệnh viện phải chuyển trạng thái từ “đủ điều kiện trên hồ sơ” sang “thực hiện được trên người bệnh cụ thể”. Khoảng cách giữa hai trạng thái này là quá trình chuẩn bị âm thầm nhưng quyết định: rà soát quy trình, chuẩn bị phòng mổ, đào tạo ê-kíp, phối hợp chuyên gia tuyến trên và bảo đảm khâu hồi sức sau mổ.
Về phía thành phố, việc khen thưởng đột xuất không chỉ là hình thức ghi nhận. Trong bối cảnh Cần Thơ đang hướng tới vai trò trung tâm y tế của vùng, những kết quả như ca ghép thận đầu tiên tại bệnh viện trực thuộc thành phố có ý nghĩa định hướng. Thành phố cần những bệnh viện đủ năng lực thực hiện kỹ thuật chuyên sâu để giữ người bệnh ở lại điều trị, giảm tình trạng chuyển tuyến không cần thiết và nâng chất lượng phục vụ nhân dân.
Tuy nhiên, để trở thành trung tâm ghép tạng và kỹ thuật cao của vùng, một ca thành công chưa đủ. Năng lực thật sự phải được chứng minh bằng khả năng duy trì quy trình an toàn, thực hiện thêm các ca tiếp theo khi đủ điều kiện, bảo đảm theo dõi lâu dài cho người bệnh sau ghép và xây dựng được đội ngũ kế thừa.
Bài toán tiếp theo của Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ là phát triển bền vững. Ghép thận, mổ tim hở, tim mạch can thiệp hay can thiệp mạch não đều cần nguồn lực lớn. Mỗi kỹ thuật mới kéo theo yêu cầu về con người, thiết bị, tài chính, thuốc, vật tư và trách nhiệm pháp lý. Nếu không được đầu tư đồng bộ, kỹ thuật cao khó vận hành ổn định.
Trong hướng đi đó, sự phối hợp giữa UBND TP Cần Thơ, Sở Y tế, Bệnh viện Đa khoa TP.Cần Thơ, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và các bệnh viện tuyến trên như Bệnh viện Trung ương Huế là yếu tố quan trọng. Thành phố có vai trò điều phối chính sách và nguồn lực; Sở Y tế giao nhiệm vụ, kiểm tra tiến độ; bệnh viện tổ chức thực hiện; các đơn vị tuyến trên hỗ trợ chuyên môn trong giai đoạn chuyển giao.
Với người bệnh, điều họ cần không phải là những khẩu hiệu lớn, mà là khả năng được khám, chẩn đoán, điều trị kịp thời, an toàn và ít phải đi xa. Từ ca ghép thận đầu tiên đến mục tiêu mổ tim hở, tim mạch can thiệp và can thiệp mạch não, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ đang từng bước đi vào những lĩnh vực khó. Nếu duy trì được lộ trình này, bệnh viện sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng chất lượng điều trị cho người dân Cần Thơ và khu vực miền Tây trong thời gian tới.
Trọng Nguyễn