Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ chính trị sống còn trong tình hình mới, đặc biệt khi không gian mạng ngày càng bị các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá. Các trường sĩ quan quân đội đóng vai trò nòng cốt trong đào tạo đội ngũ sĩ quan và trực tiếp tham gia đấu tranh tư tưởng, trong đó cấp ủy viên là lực lượng tiên phong. Dù công tác bồi dưỡng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng đã đạt kết quả nhất định, nhưng vẫn còn hạn chế về nội dung, phương pháp và kỹ năng ứng phó trên môi trường số. Bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nhiệm vụ này trong bối cảnh hiện nay.
Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là cơ sở lý luận khoa học, đóng vai trò kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng và cách mạng Việt Nam. Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng đó không chỉ là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, mà còn mang ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội, không gian mạng đã trở thành “mặt trận mới” trong cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận. Các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị triệt để lợi dụng đặc tính mở, tốc độ lan truyền nhanh và khó kiểm soát của môi trường số để xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, bóp méo tư tưởng Hồ Chí Minh, công kích đường lối đổi mới của Đảng, qua đó gieo rắc hoài nghi, làm suy giảm niềm tin chính trị trong một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân.
Các trường sĩ quan quân đội giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, là nơi đào tạo đội ngũ sĩ quan cấp phân đội – lực lượng trực tiếp tổ chức, chỉ huy và quản lý bộ đội ở cơ sở trong toàn quân. Đội ngũ cấp ủy viên tại các trường sĩ quan không chỉ là hạt nhân lãnh đạo chính trị, mà còn trực tiếp tham gia giảng dạy, định hướng tư tưởng cho học viên và tích cực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Vì vậy, việc bồi dưỡng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho lực lượng này là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
Cơ sở lý luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và thực trạng bồi dưỡng năng lực của đội ngũ cấp uỷ viên các trường sĩ quan quân đội.
Một là, nền tảng tư tưởng của Đảng và yêu cầu bảo vệ trong tình hình mới. Nền tảng tư tưởng của Đảng là hệ thống quan điểm, tri thức lý luận cùng với thái độ, cách nhìn nhận và đánh giá hiện thực khách quan một cách khoa học, đúng đắn. Đây là nền móng định hướng tư duy và hành động cách mạng của Đảng. Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, nền tảng tư tưởng đó chính là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động”.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là quá trình gìn giữ, củng cố và phát huy các giá trị cốt lõi này; đồng thời kiên quyết đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc và phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII nêu rõ: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng; bảo vệ nhân dân; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước”.
Hai là, đội ngũ cấp ủy viên trong các trường sĩ quan quân đội và năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng. Đội ngũ cấp ủy viên trong đảng bộ các trường sĩ quan quân đội là những đảng viên được bầu hoặc chỉ định vào cấp ủy, có trách nhiệm lãnh đạo toàn diện các mặt công tác của nhà trường. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh; trực tiếp chỉ đạo công tác giáo dục – đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản lý học viên, tiến hành công tác đảng, công tác chính trị và tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng của đội ngũ cấp uỷ viên được thể hiện ở khả năng: Nhận thức đúng đắn, sâu sắc về nền tảng tư tưởng của Đảng; Nhận diện chính xác các biểu hiện, thủ đoạn chống phá trên không gian mạng; Tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo và trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; Nêu gương về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và kỷ luật phát ngôn trong môi trường số.
Ba là, thực tiễn bồi dưỡng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho đội ngũ cấp ủy viên trong các trường sĩ quan quân đội. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, đảng ủy các trường sĩ quan quân đội đã chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Nhiều hình thức bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cấp ủy viên đã được triển khai, như: tập huấn chuyên đề, sinh hoạt chính trị – tư tưởng, tham gia đấu tranh phản bác trên báo chí và mạng xã hội chính thống, gắn kết nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bồi dưỡng vẫn còn một số hạn chế. Một bộ phận cấp ủy viên chưa bắt nhịp kịp với sự thay đổi nhanh chóng của không gian mạng; nội dung bồi dưỡng còn thiên về lý luận, thiếu tình huống thực hành gắn với thực tiễn; kỹ năng đấu tranh trên môi trường số chưa đồng đều, thiếu chiều sâu. Nếu không được khắc phục kịp thời, những hạn chế này sẽ tác động tiêu cực đến hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong các nhà trường quân đội.
Giải pháp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho đội ngũ cấp ủy viên.
Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong các trường sĩ quan về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước tác động của không gian mạng. Trước hết, cần quán triệt sâu sắc rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên và lâu dài của cấp ủy, tổ chức đảng và đội ngũ cấp ủy viên trong các trường sĩ quan quân đội.
Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong nhà trường cần đưa nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước tác động của không gian mạng trở thành một nội dung trọng yếu trong nghị quyết lãnh đạo và kế hoạch công tác hằng năm; gắn chặt với nhiệm vụ giáo dục – đào tạo, xây dựng chính quy, quản lý, rèn luyện quân nhân và xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Đồng thời, cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng nhằm làm rõ âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên không gian mạng; giúp đội ngũ cấp ủy viên nhận thức đầy đủ về nguy cơ của các biểu hiện “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong môi trường số.
Trên cơ sở đó, hình thành ý thức tự giác, tinh thần cảnh giác cách mạng cao và thái độ chủ động trong tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, thể hiện bằng cả nhận thức vững vàng và hành động cụ thể, thiết thực.
Hai là, đổi mới nội dung bồi dưỡng theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn; cập nhật kịp thời các phương thức, thủ đoạn chống phá mới trên môi trường số. Nội dung bồi dưỡng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho đội ngũ cấp ủy viên cần được đổi mới theo hướng thiết thực, gắn với thực tiễn, khắc phục tình trạng thiên về lý luận kinh điển, thiếu cập nhật các vấn đề tư tưởng đang diễn ra sôi động và phức tạp trong không gian mạng.
Cần thường xuyên cập nhật, bổ sung vào chương trình bồi dưỡng các hình thức, thủ đoạn chống phá mới của các thế lực thù địch trên nền tảng số; phân tích các luận điệu sai trái, xuyên tạc đang lan truyền; đồng thời làm rõ bản chất phản động, phi khoa học và mục tiêu chính trị được che giấu dưới vỏ bọc “trung lập”, “phản biện” hay “góp ý xây dựng”. Việc sử dụng các tình huống thực tiễn, vụ việc cụ thể trên mạng xã hội để phân tích, thảo luận sẽ góp phần nâng cao năng lực nhận diện, xử lý và đấu tranh hiệu quả của đội ngũ cấp ủy viên.
Bên cạnh đó, cần gắn công tác bồi dưỡng với tổng kết thực tiễn tại chính các trường sĩ quan quân đội; kịp thời phát hiện, nhân rộng những mô hình hiệu quả, cách làm sáng tạo, đồng thời chỉ ra những tồn tại, hạn chế để có giải pháp điều chỉnh phù hợp.
Ba là, chú trọng bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng cho đội ngũ cấp ủy viên. Trong bối cảnh không gian mạng phát triển nhanh chóng, năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được thể hiện qua lập trường chính trị vững vàng, mà còn ở khả năng sử dụng thành thạo các kỹ năng, phương pháp đấu tranh tư tưởng phù hợp với đặc thù môi trường số.
Trước hết, cần tập trung bồi dưỡng kỹ năng phân tích, đánh giá và sàng lọc thông tin trên không gian mạng, giúp đội ngũ cấp ủy viên nhận diện chính xác các nội dung xấu độc; phân biệt rõ giữa phản biện mang tính khoa học với những luận điệu xuyên tạc, chống phá; tránh rơi vào tâm lý hoang mang, dao động hoặc phản ứng cực đoan trước những thông tin trái chiều. Đồng thời, cần rèn luyện kỹ năng định hướng dư luận và kỹ năng truyền thông chính trị trong môi trường số, từ đó hình thành tư duy phản biện khoa học, khả năng lập luận sắc bén và sức thuyết phục trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Bốn là, phát huy vai trò nêu gương của cấp ủy viên trong chấp hành kỷ luật phát ngôn, quy tắc ứng xử trên mạng xã hội. Vai trò nêu gương của đội ngũ cấp ủy viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhất là trong môi trường không gian mạng – nơi thông tin lan truyền nhanh, rộng và tác động sâu sắc đến nhận thức xã hội.
Mỗi hành vi, phát ngôn hay chia sẻ thông tin của cấp ủy viên đều có ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng, thái độ và niềm tin của cán bộ, đảng viên, học viên trong nhà trường. Do đó, cấp ủy viên phải thực sự gương mẫu trong việc chấp hành nghiêm kỷ luật phát ngôn, tuân thủ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội theo quy định của Đảng, Nhà nước và Quân đội; tuyệt đối không đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ các nội dung chưa được kiểm chứng, dễ gây hiểu lầm, xuyên tạc hoặc làm tổn hại đến uy tín của Đảng, Quân đội và nhà trường.
Cùng với đó, cần phát huy vai trò tích cực của cấp ủy viên trong việc lan tỏa thông tin chính thống, tích cực; góp phần định hướng dư luận xã hội theo đúng quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và củng cố niềm tin vào nền tảng tư tưởng cách mạng.
Bồi dưỡng năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho đội ngũ cấp ủy viên trong các trường sĩ quan quân đội trước tác động ngày càng tinh vi, phức tạp của không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên, mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng Quân đội và bảo vệ Tổ quốc. Đây là bước đi quan trọng nhằm củng cố “thế trận tư tưởng” trong nội bộ nhà trường quân đội – nơi đào tạo những cán bộ sĩ quan tương lai, trực tiếp gánh vác trọng trách xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
Thực hiện tốt nhiệm vụ này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, xây dựng đảng bộ nhà trường trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, mà còn tạo nền tảng vững chắc để giữ gìn bản chất cách mạng, truyền thống vẻ vang và uy tín của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bối cảnh mới. Trong môi trường thông tin số, nơi ranh giới giữa xây dựng và phá hoại, giữa chính nghĩa và xuyên tạc ngày càng mong manh, việc nâng cao bản lĩnh chính trị, khả năng đấu tranh tư tưởng và năng lực truyền thông chính trị cho đội ngũ cấp ủy viên chính là yếu tố then chốt, bảo đảm Quân đội luôn giữ vững “trận địa tư tưởng”, yếu tố cốt lõi cho sức mạnh chiến đấu tổng hợp trong mọi thời kỳ cách mạng.
Triệu Quang Tiến, Trần Kim Luân/Đại học Nguyễn Huệ
Tài liệu tham khảo
1.Đảng Cộng sản Việt Nam, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb 2.Sự thật, H.1991, tr.21.
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội 2021.
3.Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII.