Ngày 19/9/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết “Bầu cử ở Israel – Các đảng Ả Rập bị đe dọa loại trừ” của nhà báo Knut Mellenthin, đề cập kiến nghị do đảng Likud của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đệ trình nhằm loại các đảng Ả Rập khỏi cuộc bầu cử. Theo bài viết, kiến nghị này được dự báo khó vượt qua sự xem xét của Tòa án Tối cao Israel.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Năm chính thức phát động chiến dịch tranh cử của đảng Likud. Phát biểu trước những người ủng hộ tại Tel Aviv, ông Netanyahu nhắc lại tuyên bố rằng mình đã “thay đổi bộ mặt Trung Đông” và cam kết sẽ tiếp tục làm điều đó, song không nêu chi tiết.
Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội Israel (Knesset) dự kiến diễn ra ngày 27/10, ông Netanyahu cho biết Likud đã đệ trình kiến nghị nhằm loại các đảng Ả Rập khỏi cuộc bầu cử. Giải thích cho động thái này, ông tuyên bố “không có chỗ trong Knesset cho những kẻ làm hại binh sĩ IDF”. IDF là tên viết tắt của Lực lượng Phòng vệ Israel.
Theo bài viết, các động thái của ông Netanyahu không chỉ liên quan đến cộng đồng người Ả Rập, vốn chiếm khoảng 20-21% dân số Israel. Vài ngày trước đó, ông cũng công bố kế hoạch thúc đẩy một đạo luật nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tước quốc tịch của công dân Israel gốc Do Thái nếu họ bị cho là “bôi nhọ” IDF. Trong phát biểu của mình, ông Netanyahu nhắc đến Yair Golan, Chủ tịch đảng Dân chủ và là một cựu sĩ quan quân đội cấp cao, cùng Yifat Tomer-Yerushalmi, người đứng đầu cơ quan công tố quân sự Israel giai đoạn 2021-2025.
Trong khi đó, bài viết nhận định các đề nghị loại đảng phái, liên minh hoặc ứng cử viên khỏi các cuộc bầu cử không phải hiện tượng mới trong chính trường Israel. Những động thái tương tự từng xuất hiện trước nhiều kỳ bầu cử.
Đối với kiến nghị nhằm vào các đảng Ả Rập lần này, tác giả cho rằng Ủy ban Bầu cử Trung ương Israel, nơi các đại diện thuộc liên minh cầm quyền chiếm đa số, có thể chấp thuận đề nghị của Likud. Tuy nhiên, dựa trên tiền lệ từ các trường hợp trước đây, quyết định này nếu được thông qua vẫn có thể bị Tòa án Tối cao Israel bác bỏ.
Trong cuộc bầu cử Knesset ngày 27/10, các lực lượng chính trị đại diện cho cộng đồng Ả Rập dự kiến tranh cử với hai liên minh chính là Liên minh chung và Ra’am. Liên minh chung gồm Hadash và Ta’al, hai đảng từng liên danh trong cuộc bầu cử trước, cùng với Balad. Theo bài viết, Balad khó vượt qua ngưỡng 3,25% số phiếu cần thiết để có ghế tại Knesset nếu tranh cử độc lập.
Trong Liên minh chung, Hadash giữ vai trò chủ chốt và có khuynh hướng cánh tả, chịu ảnh hưởng của tư tưởng cộng sản. Trong khi đó, Ta’al và Balad nhấn mạnh hơn các quan điểm dân tộc chủ nghĩa Ả Rập-Palestine.
Ra’am có đường lối khác biệt, được bài viết mô tả là một lực lượng Hồi giáo bảo thủ, đồng thời chủ trương tăng cường hội nhập của cộng đồng Ả Rập vào đời sống chính trị – xã hội Israel. So với các lực lượng Ả Rập khác, Ra’am có lập trường ôn hòa hơn và từng tham gia liên minh cầm quyền đối lập với ông Netanyahu trong giai đoạn từ tháng 6/2021 đến tháng 12/2022.
Theo tác giả, kể từ sau ngày 7/10/2023, các đảng Do Thái tại Israel đều loại trừ khả năng hợp tác với Ra’am để thành lập chính phủ. Tuy nhiên, các lực lượng cánh hữu vẫn cáo buộc phe đối lập có ý định dựa vào sự ủng hộ của các đảng Ả Rập. Ông Netanyahu từng gọi các đảng này là “đối tác tự nhiên” của Gadi Eisenkot, một trong những đối thủ chính trị của ông và là cựu Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel giai đoạn 2015-2019.
Tại Knesset được bầu ngày 1/11/2022, liên minh Hadash-Ta’al và Ra’am mỗi bên giành được 5 ghế. Theo các dự báo được bài viết dẫn lại, trong cuộc bầu cử sắp tới, các lực lượng Ả Rập có thể giành tổng cộng 12-14 ghế, trong đó Liên minh chung được dự báo có 7-8 ghế và Ra’am 5-6 ghế.
Tương quan này có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình thành lập chính phủ sau bầu cử. Theo phân tích của tác giả, phe đối lập có thể đạt đa số nếu nhận được sự ủng hộ của một số nghị sĩ Ả Rập, mặc dù các lực lượng này đã bác bỏ khả năng trên. Trong khi đó, liên minh cầm quyền hiện nay cũng được cho là khó giành đa số. Nếu không bên nào thành lập được chính phủ, ông Netanyahu có thể tiếp tục lãnh đạo chính phủ lâm thời cho đến khi bế tắc chính trị được giải quyết hoặc một cuộc bầu cử mới được tổ chức.
Liên minh chung đã lên án đề nghị của Likud nhằm loại các đảng Ả Rập khỏi cuộc bầu cử, gọi đây là một “hành động phân biệt chủng tộc”. Theo bài viết, nếu các đảng này không được tham gia tranh cử, quyền đại diện chính trị của cộng đồng Ả Rập tại Israel sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.
Người Ả Rập chiếm khoảng 20-21% dân số Israel, nhưng theo số liệu được bài viết nêu, chỉ chiếm khoảng 17% tổng số cử tri do cơ cấu dân số trẻ hơn. Tỷ lệ đi bỏ phiếu của cử tri Ả Rập cũng thấp hơn cử tri Do Thái khoảng 6-7 điểm phần trăm. Bên cạnh đó, khoảng 380.000-400.000 cư dân Ả Rập tại Đông Jerusalem nhìn chung không có quyền bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử Knesset.
Nhìn chung, kiến nghị của Likud nhằm loại các đảng Ả Rập khỏi cuộc bầu cử không chỉ làm gia tăng tranh cãi về quyền đại diện chính trị của cộng đồng Ả Rập tại Israel, mà còn có thể tác động đến tương quan lực lượng trong Knesset và tiến trình thành lập chính phủ sau bầu cử. Tuy nhiên, xét các tiền lệ pháp lý được bài viết đề cập, khả năng kiến nghị này vượt qua sự xem xét của Tòa án Tối cao vẫn còn nhiều bất định. Trong bối cảnh cả liên minh cầm quyền và phe đối lập đều đứng trước bài toán tập hợp đa số, vai trò của các đảng Ả Rập tiếp tục là một yếu tố đáng chú ý trong cục diện chính trị Israel trước và sau cuộc bầu cử ngày 27/10.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/530058.wahlen-in-israel-ausschluss-arabischer-parteien-droht.html