“Chiến tranh nhồi sọ”, hay còn gọi là “tâm lý chiến”, “chiến tranh tâm lý” không phải khái niệm xưa cũ, càng không phải sản phẩm tuyên truyền của một thời kỳ đã qua. Đó là chiến lược lâu dài: không cần bom đạn, chỉ cần thao túng ký ức, làm mờ chính nghĩa, vô hiệu hóa sức đề kháng tinh thần của một dân tộc. Nếu trước đây, báo chí, điện ảnh, giáo dục hay từ thiện được dùng như công cụ “xâm lược văn hóa”, thì hôm nay, những hình thức ấy tuy đã biến đổi, nhưng bản chất của cuộc chiến này vẫn không hề thay đổi.
Đầu độc văn hóa – Chiến tranh không khói súng nhưng đầy hiểm họa
Không thể xem việc làm nhẹ, làm mờ hay diễn đạt sai bản chất lịch sử trong sách giáo khoa Lịch sử – Địa lý lớp 5, hay việc đưa trích đoạn “Nỗi buồn chiến tranh” vào chương trình Ngữ văn lớp 12 là “lỗi kỹ thuật” hay do “hết tác phẩm”. Càng không thể biện minh bằng ngôn ngữ sư phạm trung tính, vô thưởng vô phạt.
Bởi khi những cuộc kháng chiến chống xâm lược bị dán nhãn “nội chiến”, khi chính nghĩa dân tộc bị đẩy ra ngoài lề, còn kẻ xâm lược bị làm mờ danh tính, thì đó không còn là sai sót học thuật. Đó là sự thao túng nhận thức có chủ đích, một chiến dịch tẩy não tinh vi và lặng lẽ.
Hình thức “tẩy não ngược” này không dùng bạo lực, không hô hào đối đầu, mà âm thầm xói mòn sức đề kháng tinh thần của xã hội. Nó khiến thế hệ sau mất khả năng phân biệt giữa chính – tà, giữa xâm lược – tự vệ, giữa người giữ nước – kẻ xâm lăng.
Ngày nay, tẩy não không còn là sự áp đặt tư tưởng thô bạo từ bên ngoài, mà trở thành một quy trình tẩy trắng bằng im lặng, bằng những bài viết “đặt hàng”, bằng ngòi bút lệch chuẩn, bằng sự mơ hồ được gắn mác “khách quan”.
Khi lịch sử bị làm nhạt, khi những cuộc chiến giữ nước bị biến thành “xung đột vũ trang”, thì đó không phải là “hòa giải”. Đó là sự ngụy biện trá hình, là công cụ triệt tiêu ký ức cộng đồng, một hành động lột bỏ vũ khí tinh thần của cả một dân tộc.
Nếu một thế hệ học sinh lớn lên mà không còn phân biệt được đâu là cuộc chiến xâm lược, đâu là cuộc chiến vệ quốc, đó chính là thắng lợi lớn nhất của chiến tranh tinh thần, điều mà chủ nghĩa đế quốc từng mơ ước.
Trong bối cảnh ấy, nếu “Nỗi buồn chiến tranh” được giảng dạy mà tách rời khỏi chính nghĩa lịch sử, nếu chỉ nhấn mạnh đến mất mát và nỗi đau mà né tránh nguyên nhân, thì việc đó vô tình hay hữu ý đều trở thành đồng minh của sự làm mờ lịch sử.
Tác giả Bảo Ninh có quyền phản ánh bi kịch cá nhân. Nhưng giáo dục lịch sử không được để nỗi buồn thay thế sự thật. Đau thương không thể dùng để phủ nhận bản chất xâm lược – chống xâm lược.
Tương tự, những tranh luận quanh các nhân vật lịch sử, từ Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung đến các nhân vật gây tranh cãi như Nguyễn Ánh, Phan Thanh Giản, Lê Văn Duyệt phải được nhìn nhận bằng tinh thần khoa học, trung thực và khách quan. Không thể xoá tên, né tránh hay “định hướng cảm xúc” một cách chủ quan và nguy hiểm.
Lịch sử cần được bảo vệ bằng tranh luận minh bạch, sự thật và đạo lý. Chiến tranh tư tưởng nguy hiểm nhất khi khiến một xã hội tự nguyện từ bỏ quyền phòng vệ tinh thần của mình.
Xóa lịch sử, sửa lịch sử, làm mềm lịch sử nhân danh “nhân văn” hay “hòa giải”, nếu không có giới hạn và sự kiểm chứng sẽ trở thành hành động đầu độc tương lai. Một dân tộc không biết vì sao cha ông mình từng cầm súng, thì ngày buộc phải cầm súng trở lại chính là ngày bi kịch nhất.
Nếu để những kẻ “xét lại lịch sử” lộng hành, thì không chỉ ký ức dân tộc bị bóp méo, mà cả nền móng tương lai cũng bị đục rỗng. Lịch sử viết bằng máu có thể bị thay bằng những dòng mực vô cảm bởi những con người vô ơn.
Và nếu một dân tộc không còn đủ dũng khí để bảo vệ sự thật lịch sử của chính mình, cái giá phải trả sẽ không chỉ là máu đổ thêm lần nữa, mà có thể là sự biến mất lặng lẽ khỏi bản đồ thế giới.
Chiến tranh là vô luân. Nhưng lịch sử không phải để ca ngợi, cũng không để ru ngủ. Lịch sử là ký ức có vũ trang, có mất mát, có đau thương, nhưng cũng có bản lĩnh và niềm tin.
Một dân tộc đánh mất lịch sử là một dân tộc đánh mất khả năng tự vệ. Lịch sử không cần được bảo vệ bằng sự im lặng, mà bằng tranh luận minh bạch, trung thực và có đạo lý. Giữ gìn lịch sử chính là giữ nước trong nghĩa sâu xa và bền vững nhất.
Thu Hoài