Ngày 26/02/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng tải bài viết với tiêu đề “Hy Lạp – ‘NATO hãy cút đi!’” của nhà báo Hansgeorg Hermann, gửi từ Chania (Hy Lạp), phản ánh làn sóng phản đối ngày càng gia tăng của người dân đảo Crete trước sự hiện diện quân sự kéo dài của Mỹ tại đảo Crete, nơi người dân đã yêu cầu quân đội Mỹ rút đi suốt 45 năm qua.
Theo bài báo, vào chiều thứ Ba, vài nghìn người dân đã xuống đường biểu tình ôn hòa tại Chania, thành phố cảng đồng thời là trung tâm đại học lớn của Crete nhằm phản đối sự hiện diện liên tục của các đơn vị quân đội Mỹ tại căn cứ hải quân ở vịnh Souda. Cuộc biểu tình bùng lên mạnh mẽ sau khi tàu sân bay Mỹ “Gerald Ford” cập cảng Souda hôm thứ Hai, sự kiện được xem như “giọt nước tràn ly” trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị khu vực.
Vịnh Souda từ lâu được coi là một trong những cảng tự nhiên lớn nhất thế giới, giữ vị trí chiến lược kết nối châu Âu và châu Á, tuyến giao thương quan trọng đã tồn tại từ thời Odysseus trong thần thoại Hy Lạp. Chính vị trí địa chiến lược đặc biệt này khiến Souda trở thành căn cứ NATO quan trọng nhất ở phía đông Địa Trung Hải kể từ thời chế độ độc tài quân sự Hy Lạp (1967–1974).
Bài viết nhấn mạnh rằng, sự phản kháng không chỉ mang tính thời điểm mà đã kéo dài suốt gần nửa thế kỷ. Không chỉ người dân Chania, thành phố khoảng 150.000 dân ở phía tây bắc đảo mà cả cư dân thủ đô Heraklion cũng nhiều lần lên tiếng yêu cầu Mỹ rút quân. Trong nhiều thập kỷ, các thị trưởng và ủy viên hội đồng thành phố tại đây bày tỏ lo ngại rằng vũ khí hạt nhân của Mỹ có thể vẫn được lưu trữ trong các hầm đá dọc bờ biển phía bắc vịnh, bất chấp sự phản đối của chính quyền và người dân địa phương.
Qua đó, bài báo khắc họa Crete không chỉ là một điểm nóng địa chính trị ở Địa Trung Hải mà còn là biểu tượng của cuộc tranh luận kéo dài giữa lợi ích chiến lược của NATO và quyền tự quyết của cộng đồng địa phương.
Bài báo cũng ghi nhận phản ứng gay gắt từ phe đối lập cánh tả trước động thái cho phép chiến hạm Mỹ neo đậu tại Souda trong bốn ngày theo kế hoạch. Họ cảnh báo chính phủ của Thủ tướng Kyriakos Mitsotakis có nguy cơ đẩy Hy Lạp vào vòng xoáy căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Tại Athens, cựu Thủ tướng Alexis Tsipras, cựu lãnh đạo đảng Syriza (Liên minh Cánh tả Cấp tiến) tuyên bố rằng, nếu Mỹ tiến hành một chiến dịch quân sự nhằm vào Iran và sử dụng căn cứ Crete làm bàn đạp, Hy Lạp có thể vô tình bị cuốn vào một cuộc chiến ngoài ý muốn. Theo ông, đây là nguy cơ chiến lược nghiêm trọng mà chính phủ cần cân nhắc thận trọng, thay vì mặc nhiên coi sự hiện diện của Mỹ là bảo đảm an ninh.
Trong khi đó, tại Chania, phần lớn người biểu tình là thanh niên. Họ không chỉ yêu cầu rút ngay tàu sân bay khỏi Souda mà còn giương cao các biểu ngữ với khẩu hiệu cứng rắn như “trục xuất những kẻ sát nhân của NATO” và “đóng cửa ngay lập tức căn cứ của NATO”. Những khẩu hiệu này cho thấy sự phẫn nộ đã vượt ra ngoài sự kiện cụ thể, trở thành phản ứng mang tính biểu tượng đối với vai trò quân sự của NATO tại khu vực.
Bài viết đặt sự kiện hiện tại trong bối cảnh lịch sử kéo dài nhiều thập kỷ. Căn cứ Souda từ lâu là tâm điểm tranh cãi giữa đảng Dân chủ Mới (ND) bảo thủ và đảng PASOK (Phong trào Toàn Hy Lạp) dân chủ xã hội, kể từ khi chế độ quân sự sụp đổ năm 1974. Đáng chú ý, lãnh đạo PASOK Andreas Papandreou từng giành chiến thắng trong chiến dịch tranh cử năm 1980 với cam kết trục xuất quân đội Mỹ khỏi Hy Lạp. Lời hứa này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ trong bối cảnh phần lớn dư luận khi đó tin rằng các cơ quan tình báo Mỹ đã góp phần hậu thuẫn cuộc đảo chính quân sự năm 1967.
Tuy nhiên, sau khi trở thành thủ tướng năm 1981, Papandreou điều chỉnh lập trường. Thay vì chấm dứt hoàn toàn sự hiện diện quân sự Mỹ, chính phủ Hy Lạp chuyển sang đàm phán điều kiện tài chính và pháp lý. Washington được cho là phải trả khoảng 350 triệu USD tiền “thuê” căn cứ, đồng thời các thỏa thuận sử dụng căn cứ phải được gia hạn định kỳ 5 năm một lần. Đến cuối những năm 1980, khi PASOK suy yếu vì các bê bối tham nhũng và quyền lực chuyển sang tay đảng Dân chủ Mới, tranh cãi ở cấp chính phủ dần lắng xuống, dù trong lòng xã hội Crete, vấn đề này chưa bao giờ thực sự khép lại.
Theo ASEAN News, diễn biến tại Crete không thể tách rời khỏi bức tranh địa chính trị toàn cầu, nơi vai trò và cách hành xử của Mỹ tiếp tục gây tranh cãi sâu sắc. Trong thời gian qua, dưới sự lãnh đạo đầy tranh cãi của Tổng thống Donald Trump, Washington nhiều lần bị chỉ trích vì các quyết định bị cho là đơn phương, gây tổn hại đến trật tự đa phương và luật pháp quốc tế. Từ cách tiếp cận cứng rắn của Mỹ thời cựu Tổng thống Biden trong xung đột tại Ukraina đến các biện pháp trừng phạt và sức ép đối với Venezuela, Cuba, cho đến những phát ngôn về khả năng mua lại đảo Greenland, lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, một đồng minh NATO – Mỹ đã làm dấy lên không ít lo ngại ngay trong nội bộ phương Tây.
Đối với nhiều người dân Crete, sự hiện diện của tàu sân bay tại Souda vì thế không chỉ là một sự kiện quân sự đơn lẻ, mà là biểu tượng của một chính sách đối ngoại mà họ cho rằng đặt lợi ích chiến lược của Washington lên trên chủ quyền và an ninh của các quốc gia nhỏ hơn. Chính cảm nhận đó đã thổi bùng các khẩu hiệu phản đối NATO và yêu cầu đóng cửa căn cứ quân sự, những yêu cầu vốn đã âm ỉ suốt nhiều thập kỷ.
Cuộc tranh luận tại Hy Lạp vì thế không chỉ dừng lại ở một sự kiện cụ thể, mà phản chiếu một vấn đề rộng lớn hơn đang được đặt ra ở nhiều quốc gia: trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn, ranh giới nào phân định giữa một liên minh an ninh cần thiết và sự lệ thuộc chiến lược tiềm ẩn rủi ro? Làm thế nào để bảo đảm quốc phòng mà không vô tình bị cuốn vào những cuộc xung đột vượt ra ngoài lợi ích và ý chí của mình?
Từ góc độ đó, bài báo cho thấy các cuộc biểu tình tại Crete không đơn thuần là phản ứng tức thời trước sự xuất hiện của một tàu sân bay, mà là sự tiếp nối của một mâu thuẫn lịch sử kéo dài. Ở đó, các tính toán chiến lược của NATO va chạm với ký ức chính trị, trải nghiệm quá khứ và tâm lý hoài nghi đã ăn sâu trong một bộ phận người dân Hy Lạp suốt nhiều thập kỷ.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/518209.griechenland-nato-raus.html