“Cuba giữa nỗi lo âu và hy vọng” là bài báo của nhà báo Volker Hermsdorf đăng trên báo Thế Giới Trẻ (Đức) ngày 30/5/2026 phản ánh bức tranh tương phản của Cuba hiện nay: một mặt đối mặt với sức ép và các động thái gia tăng hiện diện quân sự từ Hoa Kỳ, mặt khác vẫn ghi dấu ấn bằng những thành tựu y học nổi bật. Trong bối cảnh nhiều thách thức, đảo quốc Caribe tiếp tục nuôi dưỡng hy vọng bằng các bước tiến trong lĩnh vực khoa học và chăm sóc sức khỏe.
Với hàng loạt đề nghị đàm phán song hành cùng những tuyên bố cứng rắn từ Washington, Cuba cho rằng Mỹ đang theo đuổi một chiến lược gây sức ép toàn diện nhằm làm suy yếu đảo quốc này. Phát biểu tại phiên điều trần trước Quốc hội Quyền lực Nhân dân ở Havana ngày 28/5, Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Josefina Vidal cáo buộc Mỹ tạo ra các lý do để mô tả Cuba như một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của mình.
Theo bà Vidal, nguy cơ đối đầu quân sự đối với Cuba đang gia tăng trong bối cảnh áp lực kinh tế và những phát biểu mang tính đối đầu ngày càng mạnh mẽ. Dù các kênh liên lạc giữa Havana và Washington vẫn được duy trì, hai bên chưa đạt được kết quả đáng kể nào, trong khi các biện pháp trừng phạt và hạn chế mới tiếp tục tác động đến đời sống của người dân Cuba. “Chúng tôi có lý do để nghi ngờ sự nghiêm túc và tinh thần trách nhiệm của chính phủ Mỹ”, bà Vidal nhấn mạnh, đồng thời cho rằng sức ép hiện nay là một phần của chiến lược nhằm gây bất ổn chính trị thông qua việc làm suy yếu nền kinh tế Cuba.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 27/5 bày tỏ kỳ vọng các cuộc đối thoại sẽ mang lại “kết quả tích cực”. Tuy nhiên, theo các hãng tin Mỹ Axios và Politico, Washington được cho là đã chuẩn bị nhiều kịch bản ứng phó đối với Cuba. Axios cho biết các cuộc thảo luận nội bộ đã xem xét cách tiếp cận theo từng giai đoạn nhằm gia tăng sức ép lên giới lãnh đạo Cuba và chuẩn bị cho các tình huống khủng hoảng có thể xảy ra. Hãng tin này cũng dẫn các nguồn tin cho rằng đã tồn tại những phương án hành động trong trường hợp xảy ra biến động chính trị tại Cuba.
Trong khi đó, Politico đưa tin Lầu Năm Góc đã dành nhiều tháng để tăng cường triển khai lực lượng và khí tài quân sự trong khu vực. Theo bài báo, đây được xem là một trong những đợt tăng cường hiện diện quân sự đáng kể nhất của Mỹ bên ngoài Trung Đông trong thời gian gần đây. Dù Tổng thống Donald Trump phủ nhận việc đã phê duyệt bất kỳ kế hoạch can thiệp quân sự cụ thể nào, ông vẫn nhiều lần đề cập khả năng sử dụng các biện pháp mạnh đối với Cuba, làm gia tăng quan ngại tại Havana về nguy cơ leo thang căng thẳng giữa hai nước.
Bất chấp việc duy trì đối thoại, Cuba cho rằng Mỹ vẫn tiếp tục theo đuổi chiến lược gây sức ép kinh tế nhằm làm suy yếu đảo quốc này. Theo phía Cuba, từ tháng 1/2026, các biện pháp hạn chế đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu, kéo theo những hệ lụy nặng nề đối với nền kinh tế và đời sống dân cư.
Phát biểu trong chương trình truyền hình Mesa Redonda ngày 27/5, Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Cuba (Unión Eléctrica), Rubén Campos Olmo, cho biết hệ thống điện quốc gia đang thiếu từ 1.300 đến 1.400 MW công suất phát điện, tương đương hơn một nửa nhu cầu tiêu thụ vào giờ cao điểm buổi tối. Tình trạng thiếu hụt này đã dẫn đến các đợt cắt điện kéo dài, có nơi lên tới 20 giờ mỗi ngày, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và hoạt động sản xuất.
Khủng hoảng năng lượng cũng tác động trực tiếp đến hệ thống cấp nước. Chủ tịch Viện Tài nguyên Nước Quốc gia Cuba, Antonio Rodríguez, cho biết ngành cấp nước hiện chỉ được đáp ứng khoảng 37% nhu cầu nhiên liệu cần thiết để vận hành. Hệ quả là khoảng 2,7 triệu người dân Cuba đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Tại nhiều khu vực ở thủ đô Havana, nguồn nước được cung cấp không ổn định và người dân phải phụ thuộc vào các chuyến xe bồn để đáp ứng nhu cầu thiết yếu hằng ngày.
Trong bối cảnh đối mặt với các biện pháp cấm vận và khó khăn về nguồn cung, Cuba vẫn ghi nhận những bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực khoa học – y sinh. Các nhà nghiên cứu nước này vừa công bố kết quả phát triển HEBERSaVax, một loại vắc-xin điều trị ung thư được thiết kế nhằm kích hoạt hệ miễn dịch nhận diện và tấn công các tế bào khối u.
Theo các nhà khoa học Cuba, HEBERSaVax là liệu pháp miễn dịch chủ động có khả năng kích thích cơ thể sản sinh các kháng thể đặc hiệu, đồng thời làm gián đoạn quá trình hình thành mạch máu nuôi dưỡng khối u. Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II cho thấy những tín hiệu tích cực ở bệnh nhân mắc các bệnh ung thư như đại trực tràng, thận, gan và buồng trứng, đặc biệt về chất lượng cuộc sống và khả năng đáp ứng điều trị.
Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel đã chúc mừng nhóm nghiên cứu, đánh giá đây là một thành tựu khoa học có ý nghĩa quan trọng đối với nền y học quốc gia. Đối với Havana, sự ra đời của HEBERSaVax không chỉ mang giá trị y tế mà còn thể hiện năng lực tự chủ về khoa học – công nghệ của đất nước trong điều kiện nhiều thách thức từ bên ngoài. Thành tựu này được xem là minh chứng cho nỗ lực đổi mới, sáng tạo và khả năng vượt khó của Cuba trong quá trình phát triển.
Trong khi quan hệ Cuba – Mỹ tiếp tục bị phủ bóng bởi những căng thẳng chính trị, sức ép kinh tế và các nghi vấn về nguy cơ leo thang đối đầu, Cuba vẫn nỗ lực duy trì ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển khoa học – công nghệ. Những khó khăn về năng lượng, nước sinh hoạt và đời sống dân cư cho thấy các thách thức mà đảo quốc Caribe đang phải đối mặt, nhưng thành tựu mới trong nghiên cứu y học cũng phản ánh quyết tâm theo đuổi con đường phát triển độc lập của nước này. Giữa nỗi lo âu về tương lai và những áp lực từ bên ngoài, các bước tiến trong lĩnh vực khoa học tiếp tục được Cuba xem là nguồn động lực và hy vọng cho chặng đường phía trước.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/523406.unblock-cuba-kuba-zwischen-bangen-und-hoffen.html