Ngày 10/4/2025, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra thực tế và làm việc với các phường Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây về tình hình phát triển kinh tế – xã hội. Trước những bất cập phát sinh sau khi chia tách từ TP Hội An cũ, lãnh đạo thành phố yêu cầu sớm thành lập hội đồng điều phối để kịp thời xử lý, đảm bảo hoạt động hiệu quả.
Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, các địa phương vẫn đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình phối hợp phát triển. Dù ba phường đã chủ động ký kết quy chế phối hợp và triển khai kế hoạch liên kết giai đoạn 2025–2026, song thực tế vẫn phát sinh không ít bất cập.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chia tách hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khiến sự liên kết vốn có về quy hoạch, hạ tầng, du lịch và môi trường không còn đồng bộ như trước. Các địa phương phản ánh hàng loạt vấn đề như hạ tầng giao thông quá tải, thiếu kết nối liên vùng; hoạt động liên kết du lịch còn hạn chế; tình trạng ngập úng, ô nhiễm nước thải, xói lở bờ sông diễn biến phức tạp; cùng với đó là những vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.
Đáng chú ý, áp lực phát triển phân bổ chưa đồng đều giữa các khu vực: có nơi phải gánh chịu sức ép lớn về nghĩa trang, rác thải và môi trường, trong khi lợi ích từ hoạt động du lịch lại tập trung chủ yếu ở một số khu vực nhất định. Thực trạng này tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế điều phối thống nhất, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích và nâng cao hiệu quả liên kết phát triển.
Ông Nguyễn Đức Bình, Bí thư Đảng ủy phường Hội An, thẳng thắn nhìn nhận chuỗi liên kết du lịch dù đã được kích hoạt nhưng không còn hiệu quả như trước. Xu hướng chia tách ngày càng rõ khi mỗi phường có nguồn lực khác nhau, cách làm thiếu đồng bộ, khiến hiệu quả liên kết suy giảm.
Từ thực tế đó, nhiều ý kiến cho rằng du lịch Đà Nẵng đang cần một “tư lệnh” ngành đủ năng lực và tầm nhìn, không chỉ năng động, giỏi chuyên môn mà còn am hiểu sâu sắc mô hình phát triển du lịch gắn với di sản, văn hóa và hệ sinh thái bản địa. Đặc biệt, cần bám sát kinh nghiệm từ các địa phương có tài nguyên du lịch gắn với di sản UNESCO và các vùng giàu trầm tích văn hóa – lịch sử để xây dựng chiến lược dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động ngắn hạn.
Trong khi đó, cách làm hiện nay vẫn thiên về tổ chức sự kiện theo mùa, các chương trình mang tính phong trào, phát triển du lịch đám cưới, đón tàu biển hoặc thống kê lượng khách qua đường hàng không để báo cáo thành tích. Cách tiếp cận này thiếu chiều sâu, chưa tạo được nền tảng phát triển bền vững.
Đáng chú ý, du lịch Quảng Nam trước đây từng phát triển mạnh, tạo dựng được thương hiệu dựa trên giá trị di sản và bản sắc văn hóa. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, không gian du lịch này đang bộc lộ dấu hiệu rời rạc, thiếu liên kết và có phần lúng túng trong định hướng phát triển. Thực tế đó đặt ra câu hỏi về vai trò điều hành: liệu “tư lệnh” ngành du lịch Đà Nẵng đã thực sự đủ tâm và tầm để dẫn dắt “ngành công nghiệp không khói” phát huy hết tiềm năng sẵn có?
Nếu không sớm có sự điều chỉnh về tư duy và cách làm, nguy cơ đánh mất lợi thế cạnh tranh là hiện hữu. Ngược lại, khi có một chiến lược đúng đắn, lấy giá trị văn hóa – thiên nhiên làm nền tảng và tăng cường liên kết vùng, Đà Nẵng hoàn toàn có thể khơi dậy lại động lực phát triển, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đúng nghĩa.
Về quản lý đô thị và hoạt động dịch vụ, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trương Thị Hồng Hạnh cho biết Sở đang đề xuất tiếp tục hoàn thiện, triển khai đồng bộ tại ba phường các đề án đặc trưng như “Hội An – nhân tình thuần hậu” và “Đề án gánh hàng rong”. Đồng thời, trước áp lực quá tải khách du lịch tại khu vực chợ đêm và vùng lõi phố cổ, Sở cũng kiến nghị giãn không gian phát triển, phân bổ lại dòng khách thông qua quy hoạch lại dịch vụ và tổ chức thêm hoạt động ở khu vực ngoại vi.
Tuy nhiên, chính những đề xuất này cũng cho thấy cách tiếp cận vẫn thiên về giải pháp ngắn hạn, dựa vào tổ chức hoạt động, sự kiện để “chia tải” khách, thay vì xử lý tận gốc bài toán phát triển du lịch gắn với không gian văn hóa – di sản. Việc đến thời điểm này mới đặt vấn đề giãn không gian, trong khi áp lực quá tải đã diễn ra từ nhiều năm, đặt ra câu hỏi về mức độ am hiểu và sự chủ động trong công tác điều hành.
Hội An không phải là một điểm đến đơn thuần có thể giải quyết bằng cách “dàn trải” hoạt động, mà là một chỉnh thể văn hóa – lịch sử cần được quy hoạch và quản trị dựa trên chiều sâu giá trị. Khi thiếu góc nhìn này, các giải pháp dễ rơi vào vòng lặp: quá tải – giãn khách – tổ chức thêm sự kiện, nhưng không tạo ra thay đổi căn bản.
Điều đáng nói hơn là, khi những vấn đề cốt lõi của du lịch Hội An đã được nhận diện từ lâu, việc chậm đưa ra giải pháp mang tính chiến lược khiến dư luận không khỏi băn khoăn: nếu đến bây giờ mới đề xuất, thì đến bao giờ các chính sách mới thực sự được triển khai và phát huy hiệu quả?
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Hà Nam cho biết, đơn vị đã tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quy hoạch vùng Hội An theo hướng phát triển hài hòa, bền vững, trên cơ sở gắn kết chặt chẽ giữa yếu tố sinh thái, văn hóa và du lịch.
Theo đó, các định hướng quy hoạch không chỉ nhằm giải quyết những bất cập trước mắt về hạ tầng và không gian đô thị sau chia tách, mà còn hướng đến việc khôi phục tính liên kết tổng thể của khu vực Hội An – nơi có sự đan xen đặc thù giữa di sản, cảnh quan tự nhiên và đời sống cộng đồng. Việc quy hoạch lại cần đảm bảo vừa bảo tồn giá trị văn hóa – lịch sử, vừa tạo dư địa phát triển các sản phẩm du lịch mới, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và phát triển bền vững trong dài hạn.
Ông Nguyễn Thanh Hồng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng (nguyên Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam), nhấn mạnh Hội An là đô thị đặc thù, từng giữ vai trò đầu tàu trong xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch – dịch vụ của tỉnh Quảng Nam, đồng thời tạo sức lan tỏa đến các khu vực lân cận. Đây cũng là không gian đã được định hướng trong các đề án phát triển du lịch theo trục sinh thái – văn hóa – di sản, với tính liên kết chặt chẽ giữa các vùng.
Tuy nhiên, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và chia tách thành các phường, nhiều bất cập nảy sinh khi các cơ chế quản lý trước đây vốn được thiết kế đồng bộ cho toàn đô thị không còn phù hợp. Ba phường Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây vốn có sự gắn kết về lịch sử, văn hóa, môi trường sinh thái và không gian kiến trúc, nay bị chia cắt hành chính đã làm suy giảm tính liên kết vùng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý, vận hành cũng như phát triển du lịch là lĩnh vực mũi nhọn.
Thực tế cho thấy sự thiếu đồng bộ trong phân bổ hạ tầng và lợi ích: có công trình nằm ở phường này nhưng phục vụ phường khác; khu vực trung tâm hưởng lợi lớn từ du lịch, trong khi các phường còn lại phải gánh áp lực về môi trường như rác thải, nước thải. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có cơ chế điều phối thống nhất, đảm bảo hài hòa lợi ích và duy trì không gian phát triển chung của Hội An, một điểm đến du lịch quan trọng đã được định hình từ trước.
Từ đó, ông Hồng đề xuất cần sớm rà soát lại toàn bộ mô hình tổ chức, xây dựng các cơ chế, chính sách và quy chế quản lý phù hợp với bối cảnh mới, trong đó TP Đà Nẵng phải giữ vai trò trung tâm trong điều hành, điều tiết liên vùng, nhằm khôi phục và phát huy tính liên kết vốn có của Hội An, đảm bảo phát triển bền vững theo định hướng đã được đặt ra.
Kết luận tại buổi làm việc, Phó Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, trước đây Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam đã ban hành nghị quyết riêng để xây dựng và phát triển Hội An; do đó, trong bối cảnh mới, TP Đà Nẵng cần sớm có nghị quyết tương tự nhằm kế thừa, phát huy và định hướng phát triển toàn diện khu vực này, đặc biệt trong mối liên kết với không gian di sản, văn hóa và du lịch đã được hình thành từ trước.
Ông Hùng yêu cầu ba phường khẩn trương xây dựng nghị quyết mới, trình Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, quyết định, làm cơ sở để UBND TP Đà Nẵng tổ chức triển khai; trong đó giao phường Hội An giữ vai trò chủ trì, đảm bảo tính kết nối và điều phối chung giữa các địa phương.
Trước mắt, Phó Bí thư Thành ủy giao Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi chủ trì, chỉ đạo nghiên cứu thành lập hội đồng điều phối vùng Hội An. Đây được xem là giải pháp cấp thiết nhằm khắc phục tình trạng thiếu liên kết, đồng thời điều tiết hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn di sản và bảo vệ môi trường – những yếu tố cốt lõi tạo nên giá trị bền vững của khu vực.
Nhấn mạnh tính cấp bách, ông Hùng yêu cầu việc triển khai phải hoàn thành trong tháng 5; ba phường cần thống nhất giải pháp, tránh tình trạng rời rạc, mạnh ai nấy làm. Đồng thời, các chính sách mới phải hướng đến mục tiêu lâu dài là khôi phục tính thống nhất của không gian Hội An, phát triển du lịch theo chiều sâu, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa – lịch sử, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và liên kết vùng trong bối cảnh mới.
Đáng chú ý, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, yêu cầu đặt ra đối với ngành văn hóa, thể thao và du lịch là phải tổ chức các hoạt động, sự kiện một cách cân bằng, có trọng tâm, không chỉ tập trung tại khu vực trung tâm hành chính Đà Nẵng. Thay vào đó, cần mở rộng không gian tổ chức về Hội An, Tam Kỳ và các địa danh gắn với giá trị văn hóa – lịch sử, nhằm vừa phục vụ người dân, du khách, vừa làm mới sản phẩm du lịch trên nền tảng bản sắc sẵn có.
Từ những vấn đề đặt ra, có thể thấy bài toán của du lịch Đà Nẵng hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế hay mô hình tổ chức, mà sâu xa hơn là ở tư duy phát triển và cách thức dẫn dắt. Nếu thiếu một định hướng chỉ đạo đủ rõ ràng, bài bản và nhất quán, ngành du lịch rất dễ rơi vào trạng thái “đếm số”; nơi các chỉ tiêu về lượng khách, chuyến bay hay tàu biển trở thành thước đo chính, thay vì chất lượng trải nghiệm và giá trị điểm đến. Khi đó, tăng trưởng chỉ mang tính hình thức, thiếu chiều sâu và khó tạo ra sức cạnh tranh bền vững.
Đáng suy ngẫm hơn, trong khi du lịch Quảng Nam trước đây đã chứng minh hiệu quả với mô hình phát triển dựa trên di sản và bản sắc văn hóa, thì sau sáp nhập, những kinh nghiệm quý giá ấy dường như chưa được kế thừa và phát huy đúng mức. Việc chưa tận dụng hiệu quả đội ngũ có chuyên môn, từng trực tiếp xây dựng và vận hành mô hình thành công, đặt ra câu hỏi về cách sử dụng nguồn lực: vì sao những người có kinh nghiệm thực tiễn trước đây ở Quảng Nam lại chưa được trao đúng vai trò để tiếp tục đóng góp?
Suy cho cùng, một ngành du lịch muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào tài nguyên sẵn có hay các con số tăng trưởng ngắn hạn, mà cần một chiến lược dài hơi, được dẫn dắt bởi một “tư lệnh ngành” có kinh nghiệm, tư duy am hiểu và tầm nhìn đủ rộng. Khi biết kết nối di sản, văn hóa và con người thành một chỉnh thể, đồng thời sử dụng đúng nguồn lực, Đà Nẵng không chỉ giải được bài toán hiện tại mà còn có thể định hình lại vị thế của mình trên bản đồ du lịch theo hướng sâu sắc và bền vững hơn.
Quý Dũng