Ngày 24/02/2026, đài truyền hình NTV của Đức đưa tin các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington đã bước sang giai đoạn mới, với trọng tâm là chương trình hạt nhân của Iran, vấn đề đang làm dấy lên lo ngại tại nhiều nước phương Tây. Trong bối cảnh nguy cơ hành động quân sự gia tăng, hai bên đang nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận và phía Iran được cho là thể hiện sự tự tin, lạc quan về khả năng đạt được đồng thuận với Mỹ.
Bất chấp căng thẳng leo thang giữa Tehran và Washington, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vẫn cho rằng cơ hội đạt được giải pháp đàm phán cho tranh chấp hạt nhân với Mỹ là hiện hữu. Trên nền tảng X, ông khẳng định một thỏa thuận “nằm trong tầm tay, nhưng chỉ khi ngoại giao được ưu tiên”. Các cuộc đàm phán giữa hai bên dự kiến tiếp tục tại Geneva.
“Chúng ta có một cơ hội lịch sử để đạt được một thỏa thuận chưa từng có tiền lệ, giải quyết những mối quan ngại chung và hiện thực hóa các lợi ích chung”, ông Araghchi viết. Ông nhấn mạnh Iran “trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng sẽ không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân”, song khẳng định Tehran có quyền “sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình”. Đồng thời, ông tuyên bố Iran sẽ “không từ bỏ bất cứ điều gì để dũng cảm bảo vệ chủ quyền của mình”.
Theo truyền thông nhà nước, Thứ trưởng Ngoại giao Majid Takht-Rawanchi cho biết chính phủ sẵn sàng thực hiện mọi bước cần thiết để sớm đạt được thỏa thuận. “Chúng tôi sẽ bước vào phòng đàm phán ở Geneva với sự chân thành và thiện chí”, ông nói, đồng thời cảnh báo Iran sẽ đáp trả theo kế hoạch phòng thủ nếu bị tấn công. Theo ông, nguy cơ xảy ra một cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Iran là rủi ro có thật.
Mỹ và Iran đã nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran từ đầu tháng Hai, dưới sự trung gian của Oman. Từ đó đến nay, hai vòng đàm phán gián tiếp đã được tổ chức tại Geneva. Các nước phương Tây từ lâu cáo buộc Iran theo đuổi tham vọng phát triển bom hạt nhân, trong khi Tehran bác bỏ và khẳng định quyền phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích dân sự.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần cảnh báo khả năng tiến hành hành động quân sự nếu đàm phán thất bại. Người phát ngôn của ông, Karoline Leavitt, cho biết ưu tiên của Tổng thống vẫn là giải pháp ngoại giao, song ông sẵn sàng sử dụng vũ lực nếu cần thiết. Mỹ cũng đã tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, trong khi Tehran tuyên bố sẽ đáp trả bằng “toàn bộ lực lượng” nếu bị tấn công.
Washington yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, hạn chế chương trình tên lửa và ngừng hỗ trợ các lực lượng đồng minh trong khu vực, đặc biệt là Hezbollah ở Lebanon, Hamas tại Dải Gaza và lực lượng Houthi movement ở Yemen. Iran bày tỏ sẵn sàng thỏa hiệp về chương trình hạt nhân, nhưng khẳng định chương trình tên lửa đạn đạo là “lằn ranh đỏ” không thể vượt qua.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 vào năm 2018. Thỏa thuận này có sự tham gia của Iran, Mỹ, Đức, Pháp, Anh, Nga và Trung Quốc, nhằm ngăn chặn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân. Sau khi Washington rút lui, Iran tuyên bố không còn bị ràng buộc bởi các điều khoản và đẩy nhanh quá trình làm giàu uranium.
Tháng 6/2025, Israel và Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran. Sau 12 ngày giao tranh dữ dội, hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Theo phía Iran, các cuộc không kích đã gây “thiệt hại nghiêm trọng” cho cơ sở hạt nhân quan trọng Fordow.
Theo ASEAN News, diễn biến hiện nay không chỉ đơn thuần là một vòng đàm phán hạt nhân, mà còn phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc trong trật tự quyền lực toàn cầu. Khi cấu trúc đơn cực do Mỹ dẫn dắt sau Chiến tranh Lạnh dần bị thách thức bởi sự trỗi dậy của các cường quốc khác, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, Washington ngày càng phải đối mặt với thực tế rằng vị thế tuyệt đối trước đây không còn được đảm bảo. Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận cứng rắn với Iran có thể được nhìn nhận như một nỗ lực tái khẳng định ảnh hưởng chiến lược tại Trung Đông, khu vực vốn giữ vai trò then chốt trong cán cân quyền lực quốc tế.
Đối với Tổng thống Donald Trump, chính sách đối ngoại quyết liệt cũng gắn chặt với tính toán chính trị trong nước và hình ảnh cá nhân trên trường quốc tế. Việc nhấn mạnh lập trường “sức mạnh đi kèm hòa bình” cho thấy ông muốn khẳng định vai trò lãnh đạo cứng rắn nhưng hiệu quả. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa áp lực quân sự và ngoại giao cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu các quyết sách hiện nay chủ yếu nhằm phục vụ lợi ích chiến lược dài hạn của nước Mỹ hay còn chịu tác động bởi yếu tố cá nhân và tính toán chính trị ngắn hạn.
Trong bối cảnh thế giới đang chuyển sang mô hình đa cực, mọi động thái phô trương sức mạnh đều tiềm ẩn rủi ro leo thang ngoài kiểm soát. Do đó, kết quả của các cuộc đàm phán không chỉ quyết định tương lai chương trình hạt nhân Iran, mà còn là phép thử đối với vai trò và cách thức Mỹ định hình vị thế của mình trong một trật tự quốc tế đang thay đổi nhanh chóng.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.n-tv.de/politik/Iran-zeigt-sich-fuer-Einigung-mit-den-USA-optimistisch-id30401207.html