Trong bài viết “Đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc lịch sử kháng chiến, bảo vệ sự thật lịch sử và lòng tự hào dân tộc” đăng trên Tạp chí Đông Nam Á, ASEAN ngày 20/5/2026 đã khẳng định một chân lý mang giá trị thời đại sâu sắc: bảo vệ sự thật lịch sử không chỉ là gìn giữ ký ức hào hùng, mà còn là nền tảng củng cố lòng tự hào dân tộc và sức mạnh nội sinh quốc gia. Khẳng định mang tính định hướng tư tưởng ấy càng trở nên cấp thiết trong kỷ nguyên số, khi mạng xã hội đã trở thành một “chiến trường thông tin” không tiếng súng. Đáng lo ngại, giữa lúc toàn dân đang nỗ lực gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử dân tộc, vẫn xuất hiện những cá nhân tự xưng là “nghệ sĩ” nhưng lại lợi dụng sức ảnh hưởng để phát tán quan điểm lệch lạc, xuyên tạc lịch sử và kích động dư luận.
Quyền tự do ngôn luận không phải là tấm khiên cho hành vi lộng ngôn
Nghệ thuật chân chính luôn khởi nguồn từ lòng yêu nước và gắn bó mật thiết với đời sống nhân dân. Vì vậy, người nghệ sĩ không chỉ mang sứ mệnh sáng tạo cái đẹp mà còn có trách nhiệm góp phần bồi đắp những giá trị tích cực cho xã hội. Với sức ảnh hưởng lớn đối với công chúng, mỗi phát ngôn hay hành động của người nổi tiếng đều có khả năng tác động đến nhận thức, tư tưởng và lối sống cộng đồng. Cùng với sự yêu mến của công chúng, trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ cũng vì thế mà trở nên lớn lao hơn.
Hiến pháp và pháp luật Việt Nam luôn bảo đảm quyền tự do ngôn luận, tự do sáng tạo của công dân. Tuy nhiên, tự do không đồng nghĩa với việc vượt qua các chuẩn mực pháp luật và đạo đức xã hội. Quyền tự do biểu đạt không thể bị lợi dụng để phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm lợi ích quốc gia hay kích động chia rẽ xã hội.
Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh mẽ, việc một cá nhân có tầm ảnh hưởng liên tục đăng tải các thông tin thiếu kiểm chứng, bóp méo những vấn đề địa chính trị nhạy cảm như chủ quyền Biển Đông hay tình hình tại Bãi Tư Chính không thể được xem là “phản biện xã hội” đúng nghĩa. Phản biện chân chính phải dựa trên cơ sở khoa học, tinh thần xây dựng và mục tiêu phụng sự lợi ích quốc gia, dân tộc. Ngược lại, việc lợi dụng danh nghĩa “yêu nước” để kích động tâm lý cực đoan, quy chụp chính quyền hoặc kêu gọi các hành vi trái pháp luật chỉ làm gia tăng nguy cơ bất ổn xã hội, gây tổn hại đến khối đại đoàn kết dân tộc và niềm tin của nhân dân.
Bởi vậy, cùng với việc bảo vệ quyền tự do biểu đạt, xã hội cũng cần đề cao trách nhiệm công dân, đặc biệt đối với những người có sức ảnh hưởng trong cộng đồng. Mọi hành vi phát ngôn thiếu chuẩn mực, xuyên tạc sự thật hay kích động dư luận đều cần được nhìn nhận khách quan, xử lý đúng quy định pháp luật nhằm bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh và gìn giữ các giá trị cốt lõi của quốc gia, dân tộc.
Khi một số nghệ sĩ quay lưng với lịch sử và xương máu cha ông
Sự lệch lạc trong nhận thức của một bộ phận nghệ sĩ chỉ thực sự trở nên nguy hiểm khi họ lợi dụng sức ảnh hưởng cá nhân để xuyên tạc lịch sử, xúc phạm các giá trị thiêng liêng của dân tộc. Lịch sử Việt Nam không phải là những trang giấy vô tri, mà được viết nên bằng máu, nước mắt và sự hy sinh của nhiều thế hệ người Việt Nam trong suốt các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Những biểu tượng như Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu hay dấu mốc lịch sử Đại thắng mùa Xuân 1975 không chỉ mang ý nghĩa sử liệu, mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần độc lập và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.
Vì vậy, mọi hành vi xúc phạm anh hùng dân tộc, phủ nhận thành quả cách mạng hay bóp méo bản chất của các cuộc kháng chiến đều gây tổn hại nghiêm trọng đến nền tảng tinh thần và sự đoàn kết xã hội. Đáng lo ngại hơn, một số cá nhân đã lặp lại những luận điệu sai lệch, cố tình gọi ngày thống nhất đất nước là “ngày quốc hận” hoặc xuyên diễn cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thành “nội chiến”. Đây không chỉ là cách nhìn phiến diện về lịch sử mà còn dễ dẫn đến sự ngộ nhận, làm suy giảm niềm tin và lòng tự hào dân tộc trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Như nhiều nghiên cứu và bài viết đã chỉ ra, việc xuyên tạc lịch sử thường nhắm vào hệ giá trị tinh thần của quốc gia, tìm cách xóa nhòa ranh giới giữa chính nghĩa và phi nghĩa, từ đó gây ảnh hưởng tiêu cực tới sức mạnh đoàn kết dân tộc. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, những phát ngôn cực đoan hoặc thông tin sai lệch từ người có sức ảnh hưởng càng dễ lan truyền, tạo ra hệ lụy xã hội nghiêm trọng nếu không được nhìn nhận và phản biện kịp thời.
Bên cạnh đó, việc một số cá nhân lợi dụng danh tiếng để liên kết với các đối tượng có hành vi chống phá Nhà nước, cổ súy cho các quan điểm cực đoan hoặc ca ngợi những người vi phạm pháp luật cũng đặt ra yêu cầu cần nâng cao trách nhiệm xã hội của giới nghệ sĩ và người nổi tiếng. Mọi quyền tự do biểu đạt đều phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, tôn trọng lợi ích quốc gia và các giá trị lịch sử của dân tộc. Người nghệ sĩ chân chính không chỉ được đánh giá qua tài năng, mà còn ở trách nhiệm công dân, thái độ với lịch sử và sự đồng hành cùng lợi ích của nhân dân, đất nước.
Thế hệ trẻ trước sứ mệnh làm “lá chắn xanh” trên không gian mạng
Trước những tác động ngày càng phức tạp của chiến tranh thông tin và các chiêu thức xuyên tạc lịch sử trên không gian mạng, vai trò của thế hệ trẻ trở nên đặc biệt quan trọng. Là lực lượng chiếm số đông trong môi trường số, thanh niên không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin nhanh nhất mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng, các giá trị lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc. Đấu tranh với các luận điệu bóp méo lịch sử vì thế không chỉ là trách nhiệm đối với quá khứ, mà còn là hành động bảo vệ tương lai và bản lĩnh dân tộc trong thời đại mới.
Trong kỷ nguyên số, những thông tin sai lệch thường không xuất hiện một cách công khai, cực đoan mà được ngụy trang dưới nhiều hình thức hấp dẫn như “góc khuất lịch sử”, “thông tin giải mật”, hay các phát ngôn gây tranh cãi từ những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội. Chính điều này khiến không ít người trẻ dễ bị tác động tâm lý, từ tò mò đến hoài nghi, thậm chí lung lay niềm tin vào các giá trị truyền thống nếu thiếu nền tảng tri thức lịch sử và khả năng chọn lọc thông tin.
Bởi vậy, điều quan trọng đối với thế hệ trẻ hôm nay là xây dựng cho mình tư duy phản biện, khả năng kiểm chứng thông tin và ý thức trách nhiệm công dân trên không gian mạng. Khi tiếp cận các nội dung liên quan đến lịch sử, chủ quyền quốc gia hay những vấn đề chính trị, xã hội nhạy cảm, người trẻ cần chủ động đối chiếu với các nguồn thông tin chính thống, các công trình nghiên cứu uy tín và tài liệu có cơ sở khoa học rõ ràng, thay vì dễ dàng tin theo những quan điểm thiếu kiểm chứng lan truyền trên mạng xã hội.
Không dừng lại ở việc “miễn nhiễm” trước thông tin độc hại, giới trẻ còn cần phát huy vai trò tích cực trong việc lan tỏa những giá trị đúng đắn. Không gian mạng sẽ trở nên lành mạnh hơn khi ngày càng nhiều bạn trẻ chủ động chia sẻ các câu chuyện lịch sử chân thực, những tấm gương hy sinh của cha ông và các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc bằng ngôn ngữ hiện đại, gần gũi với cộng đồng.
Sự phản bác bằng tri thức, thái độ ứng xử văn minh và tinh thần trách nhiệm xã hội chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sự thật lịch sử trước các luận điệu xuyên tạc. Khi mỗi người trẻ trở thành một “lá chắn” thông tin tích cực, có bản lĩnh và hiểu biết, những âm mưu lợi dụng mạng xã hội để gây chia rẽ, kích động hoặc làm sai lệch nhận thức cộng đồng sẽ khó có cơ hội lan rộng.
Thần tượng hóa lệch chuẩn trên mạng xã hội – thách thức đối với hệ giá trị và nền tảng tư tưởng
Chế tài pháp lý và bộ lọc văn hóa của công chúng
Từ những cảnh báo trên các diễn đàn nghiên cứu, truyền thông chính thống và thực tiễn diễn ra trên không gian mạng hiện nay, có thể thấy rằng bảo vệ sự thật lịch sử không chỉ là yêu cầu về nhận thức, mà còn là nhiệm vụ cấp thiết nhằm giữ gìn nền tảng tinh thần, lòng tự hào dân tộc và sự ổn định xã hội. Lịch sử Việt Nam được đánh đổi bằng máu, nước mắt và sự hy sinh của biết bao thế hệ cha ông, vì vậy mọi hành vi xuyên tạc, xúc phạm hay phủ nhận những giá trị lịch sử ấy đều không thể xem nhẹ.
Trong bối cảnh đó, những hành vi lợi dụng tự do ngôn luận để bóp méo lịch sử, xúc phạm anh hùng dân tộc, kích động chia rẽ hay gây tổn hại đến lợi ích quốc gia cần phải được nhận diện rõ ràng và xử lý bằng các chế tài pháp luật nghiêm minh. Pháp luật phải trở thành “lằn ranh đỏ” nhằm bảo vệ sự tôn nghiêm của lịch sử dân tộc, bảo vệ những giá trị được xây đắp bằng xương máu của nhiều thế hệ người Việt Nam. Đồng thời, việc nâng cao ý thức trách nhiệm công dân, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và củng cố bản lĩnh tiếp nhận thông tin cho xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ, cũng là yếu tố quan trọng để ngăn chặn các biểu hiện lệch lạc về tư tưởng và nhận thức trong thời đại số.
Các cơ quan chức năng cần kiên quyết xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý văn hóa, không gian mạng và trách nhiệm xã hội của người có ảnh hưởng. Những biện pháp như xử phạt hành chính, hạn chế hoạt động nghệ thuật hoặc xử lý hình sự đối với các hành vi nghiêm trọng cần được áp dụng khách quan, đúng quy định nhằm bảo vệ sự tôn nghiêm của lịch sử và pháp luật.
Song song với đó, vai trò của công chúng và cộng đồng mạng văn minh cũng đặc biệt quan trọng. Sự tỉnh táo trong tiếp nhận thông tin, thái độ kiên quyết phản bác các nội dung sai lệch và việc chủ động lan tỏa những giá trị tích cực chính là “hàng rào văn hóa” hiệu quả nhất để bảo vệ nền tảng tinh thần dân tộc trước các tác động tiêu cực của thời đại số.
Người nghệ sĩ có thể khác biệt trong phong cách sáng tạo, nhưng lòng yêu nước, sự tôn trọng lịch sử và trách nhiệm với cộng đồng phải luôn là giới hạn đạo đức không thể vượt qua. Bởi lịch sử dân tộc không chỉ là ký ức của quá khứ, mà còn là cội nguồn của bản sắc, niềm tự hào và sức mạnh giúp dân tộc Việt Nam vững vàng bước tới tương lai.
Từ lời cảnh tỉnh sâu sắc được đăng trên Tạp chí Đông Nam Á và những thước phim phóng sự vạch trần của ANTV, toàn xã hội cần nhìn nhận một cách nghiêm túc về công tác quản lý văn hóa và tư tưởng trong tình hình mới. Cuộc đấu tranh bảo vệ sự thật lịch sử không phải là việc của riêng các cơ quan chuyên trách, mà là nhiệm vụ sống còn của toàn hệ thống chính trị và toàn dân.
Thế Nguyễn – Tăng Anh Thành