Chiến thắng Làng Vây (6–7/2/1968) là dấu mốc đặc biệt của Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh, ghi dấu lần đầu lực lượng tăng thiết giáp Quân đội nhân dân Việt Nam xuất hiện trên chiến trường miền Nam, thể hiện tầm nhìn chiến lược, nghệ thuật chiến tranh nhân dân và bản lĩnh quân sự của dân tộc Việt Nam.
Hành trình bí mật vượt Trường Sơn
Cuối năm 1967, các đơn vị xe tăng của Quân đội nhân dân Việt Nam bắt đầu hành quân từ miền Bắc vào chiến trường Trị – Thiên. Hành trình dài hàng nghìn kilômét xuyên dãy Trường Sơn đòi hỏi sự chuẩn bị đặc biệt kỹ lưỡng về kỹ thuật, hậu cần và bảo đảm bí mật tuyệt đối. Địa hình rừng núi hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt cùng sự đánh phá ác liệt của đối phương khiến việc cơ động các phương tiện cơ giới hạng nặng trở thành nhiệm vụ vô cùng gian nan.
Trong suốt quá trình hành quân, nhiều biện pháp ngụy trang, nghi binh sáng tạo được triển khai nhằm hạn chế sự phát hiện của trinh sát kỹ thuật đối phương. Xe tăng được che giấu cẩn mật, chủ yếu cơ động vào ban đêm, lực lượng được phân tán hợp lý và gắn với các hoạt động nghi binh chiến dịch. Những biện pháp đó cho thấy sự phát triển vượt bậc của nghệ thuật quân sự Việt Nam, biết khai thác hiệu quả địa hình, thời cơ và yếu tố bí mật để tạo ưu thế trên chiến trường.
Đặc biệt, nhân dân các dân tộc vùng biên giới Việt Nam – Lào giữ vai trò hết sức quan trọng trong hành trình lịch sử này. Từ mở đường, vận chuyển vật tư, bảo đảm hậu cần đến giữ gìn bí mật tuyệt đối cho lực lượng hành quân, sự đùm bọc và hỗ trợ của nhân dân đã góp phần tạo nên thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc, làm nền tảng để lực lượng tăng thiết giáp xuất hiện bất ngờ và giành thắng lợi tại Làng Vây.
Đêm 6 rạng ngày 7/2/1968, sau đợt pháo binh bắn chuẩn bị, các mũi tiến công của ta đồng loạt xuất kích. Bộ binh, pháo binh, đặc công, phòng không và xe tăng hiệp đồng chặt chẽ trên nhiều hướng. Lần đầu xuất hiện trên chiến trường miền Nam, xe tăng PT-76 đã tạo yếu tố bất ngờ lớn, nhanh chóng làm rối loạn hệ thống phòng thủ kiên cố của đối phương ngay từ những giờ đầu trận đánh.
Cuộc chiến diễn ra ác liệt, song thế chủ động sớm thuộc về lực lượng cách mạng. Xe tăng đảm nhiệm vai trò mở cửa đột phá, bộ binh bám sát tiến công tiêu diệt các ổ đề kháng, lực lượng đặc công đánh chiếm và vô hiệu hóa các công sự ngầm. Nghệ thuật hiệp đồng binh chủng được vận dụng linh hoạt, phát huy sức mạnh tổng hợp, duy trì nhịp tiến công liên tục và hiệu quả.
Đến sáng 7/2/1968, ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm Làng Vây, phá vỡ một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng thủ Đường 9. Chiến thắng này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho bước phát triển tiếp theo của Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh, mà còn đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của lực lượng tăng thiết giáp Quân đội nhân dân Việt Nam trong điều kiện chiến tranh ác liệt.
Yếu tố bất ngờ quyết định
Yếu tố bất ngờ tại Làng Vây trước hết bắt nguồn từ việc lần đầu tiên lực lượng tăng thiết giáp của Quân đội nhân dân Việt Nam xuất hiện trên chiến trường miền Nam. Đối phương cho rằng địa hình rừng núi phức tạp sẽ không cho phép xe tăng hoạt động hiệu quả, vì vậy hệ thống phòng thủ vẫn được xây dựng theo phương thức cũ. Khi xe tăng PT-76 bất ngờ tham chiến, hiệp đồng cùng bộ binh và pháo binh, toàn bộ thế bố trí phòng ngự nhanh chóng bị rối loạn.
Bí mật chiến dịch được giữ vững xuyên suốt từ quá trình hành quân chiến lược đến triển khai chiến đấu. Những biện pháp ngụy trang, nghi binh, cơ động ban đêm cùng sự giúp đỡ tận tình của nhân dân địa phương đã khiến đối phương không phát hiện được sự hiện diện của lực lượng tăng thiết giáp. Khi các mũi tiến công đồng loạt nổ súng, yếu tố bất ngờ được phát huy ở mức cao nhất, tạo ưu thế quyết định ngay từ đầu trận đánh.
Sự bất ngờ tại Làng Vây không chỉ đến từ phương tiện tác chiến, mà còn thể hiện ở nghệ thuật hiệp đồng binh chủng. Bộ binh, đặc công, pháo binh, phòng không và xe tăng phối hợp chặt chẽ, liên tục tạo sức ép toàn diện lên hệ thống phòng thủ của đối phương. Điều đó phản ánh sự trưởng thành trong tổ chức và chỉ đạo chiến dịch, đồng thời khẳng định sức mạnh của chiến tranh nhân dân Việt Nam trong điều kiện và phương thức tác chiến mới.
Ý nghĩa lịch sử và bài học lâu dài
Chiến thắng Làng Vây đã góp phần quan trọng phá vỡ thế phòng thủ của đối phương trên khu vực Đường 9 – Khe Sanh, tạo bàn đạp chiến lược cho các hoạt động quân sự tiếp theo trong năm 1968. Đây là minh chứng sinh động cho tính đúng đắn của đường lối chiến tranh nhân dân do Đảng lãnh đạo, kết hợp chặt chẽ sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong sự nghiệp đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc.
Trận đánh đồng thời khẳng định trình độ tổ chức tác chiến hiệp đồng binh chủng của Quân đội nhân dân Việt Nam đã phát triển lên tầm cao mới. Việc đưa và sử dụng hiệu quả lực lượng tăng thiết giáp trong điều kiện địa hình rừng núi phức tạp cho thấy sự trưởng thành toàn diện về tổ chức chiến dịch, chỉ huy chiến đấu và bảo đảm hậu cần trong chiến tranh hiện đại.
Những bài học kinh nghiệm rút ra từ chiến thắng Làng Vây vẫn còn nguyên giá trị đến hôm nay, đó là: chuẩn bị chiến lược phải đi trước một bước; giữ vững yếu tố bí mật, bất ngờ; phát huy sức mạnh đoàn kết quân – dân; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây chính là những nền tảng quan trọng trong xây dựng và củng cố nền quốc phòng toàn dân vững mạnh trong giai đoạn hiện nay.
Minh Văn