Ngày 16/2/2026, hãng thông tấn TASS dẫn lời ông Dmitry Peskov, người phát ngôn Điện Kremlin, khẳng định Moscow kiên quyết bác bỏ các cáo buộc từ phương Tây cho rằng nhân vật đối lập Nga Alexey Navalny tử vong do bị đầu độc. Theo giới quan sát, các cáo buộc liên quan đến đầu độc vốn mang tính nhạy cảm cao, đòi hỏi những cuộc điều tra độc lập, minh bạch cùng sự hợp tác quốc tế để làm rõ sự thật.
Trước đó, ngày 14/2, Anh, Pháp, Đức, Thụy Điển và Hà Lan ra tuyên bố chung cho rằng ông Alexey Navalny đã bị đầu độc bằng epibatidine, một loại độc tố được cho là chiết xuất từ da ếch phi tiêu độc có nguồn gốc Nam Mỹ và không tồn tại tự nhiên tại Nga.
Theo tuyên bố này, Moscow bị cáo buộc có đủ phương tiện, động cơ và cơ hội để sử dụng chất độc trong bối cảnh ông Navalny đang thụ án tại một trại giam ở khu vực Bắc Cực.
Trong khi đó, các chuyên gia pháp y Nga bác bỏ cáo buộc, khẳng định kết quả giám định cho thấy ông Navalny tử vong do nguyên nhân tự nhiên.
Đầu độc: vũ khí nguy hiểm từng được các cơ quan tình báo sử dụng
Từ nhiều thế kỷ trước, khi con người chưa phát minh ra các loại vũ khí hiện đại, thuốc độc đã được xem là một phương tiện ám sát lợi hại. Loại “vũ khí thầm lặng” này từng được sử dụng để loại bỏ đối thủ, từ vua chúa, nguyên thủ quốc gia đến chính khách, thương gia, thậm chí cả những người dân thường.
Ngày nay, dù khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, các hình thức đầu độc vẫn xuất hiện trong một số vụ việc gây tranh cãi trên thế giới. Giới quan sát cho rằng phương thức này bị coi là nguy hiểm bởi tính kín đáo, khó phát hiện và có thể tạo ra nhiều kịch bản che đậy nguyên nhân tử vong.
Tháng 11/2006, cựu Thủ tướng Nga Yegor Gaidar được cho là đã gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng tại Dublin trước khi trở về Nga. Một số nguồn tin khi đó đề cập khả năng ông bị đầu độc bằng hợp chất chưa xác định, song vụ việc vẫn gây nhiều tranh luận.
Trước đó, năm 2004, ông Viktor Yushchenko, khi đó là ứng cử viên tổng thống Ukraine bị nhiễm độc dioxin trong thời gian vận động tranh cử tại Kyev, Ukraine. Vụ việc khiến sức khỏe và diện mạo của ông bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đồng thời làm dấy lên làn sóng quan ngại quốc tế về việc sử dụng chất độc trong đấu tranh chính trị.
Cái chết của cựu Tổng thống Nam Tư Slobodan Milosevic năm 2006 cũng từng làm dấy lên những nghi vấn. Dù báo cáo chính thức cho rằng ông qua đời vì bệnh tim khi đang bị xét xử tại The Hague, một số ý kiến vẫn đặt câu hỏi về khả năng có yếu tố tác động từ bên ngoài.
Tương tự, sự ra đi của lãnh đạo Palestine Yasser Arafat năm 2004 từng làm dấy lên nhiều đồn đoán về khả năng bị đầu độc. Các cuộc điều tra quốc tế sau đó được tiến hành, song kết luận cuối cùng vẫn là chủ đề gây tranh cãi trong dư luận.
Một trong những vụ việc nổi tiếng nhất liên quan đến hình thức đầu độc hiện đại là cái chết của nhà báo Bulgaria Georgi Markov tại London năm 1978. Vụ án “chiếc ô”, với nghi vấn sử dụng chất độc ricin được giấu trong một thiết bị cơ khí nhỏ đã trở thành biểu tượng cho các phương thức ám sát tinh vi trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Những vụ việc kể trên cho thấy đầu độc từng được xem là một công cụ nguy hiểm trong các cuộc đấu tranh chính trị và hoạt động tình báo. Tuy nhiên, do tính chất nhạy cảm và phức tạp, nhiều trường hợp đến nay vẫn tồn tại những quan điểm khác nhau, đòi hỏi điều tra minh bạch và hợp tác quốc tế để làm rõ sự thật.
Có thể thấy, từ quá khứ đến hiện tại, đầu độc luôn được xem là một trong những phương thức ám sát nguy hiểm và gây nhiều tranh cãi nhất trong lịch sử chính trị thế giới. Dù công nghệ quân sự ngày càng hiện đại, những vụ việc liên quan đến chất độc vẫn xuất hiện, cho thấy tính chất tinh vi, khó phát hiện và hệ lụy nghiêm trọng mà chúng để lại.
Không chỉ gây tổn thất về sinh mạng, các cáo buộc đầu độc còn làm gia tăng căng thẳng ngoại giao, khoét sâu chia rẽ chính trị và làm suy giảm lòng tin giữa các quốc gia. Trong bối cảnh đó, yêu cầu về các cuộc điều tra độc lập, minh bạch và sự hợp tác quốc tế càng trở nên cấp thiết nhằm làm sáng tỏ sự thật, ngăn chặn việc lạm dụng các chất độc hại như một công cụ phục vụ mục đích chính trị.
Đồng Trịnh