Ngày 31/03/2026, báo Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài của nhà báo Volker Hermsdorf cho biết một tàu chở dầu của Nga, “Anatoli Kolodkin”, đã vận chuyển nhiên liệu khẩn cấp tới Cuba, bất chấp lệnh phong tỏa của Mỹ. Bài viết cũng đề cập việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục đưa ra các cảnh báo cứng rắn, làm gia tăng căng thẳng xung quanh quốc đảo này.
Tàu chở dầu “Anatoli Kolodkin” của Nga đã phá vỡ thế phong tỏa đường biển do Mỹ áp đặt đối với Cuba khi cập cảng quốc đảo này vào thứ Hai. Con tàu, chở đầy dầu thô, hiện đang neo tại cảng Matanzas và chờ dỡ hàng. Đây là chuyến hàng đầu tiên tới Cuba sau khoảng ba tháng gián đoạn nguồn cung, kể từ khi chính phủ Mỹ gây sức ép buộc Venezuela và Mexico ngừng hoàn toàn việc vận chuyển nhiên liệu đến quốc đảo Caribe này.
Theo thông báo của Bộ Giao thông Vận tải Nga tại Moscow hôm thứ Hai, tàu “Anatoli Kolodkin” đang vận chuyển khoảng 730.000 thùng dầu thô, được khai báo là hàng viện trợ nhân đạo. Lô hàng này được bốc tại cảng Primorsk, thuộc vùng Baltic của Nga, vào đầu tháng Ba và sau đó vượt Đại Tây Dương để đến Cuba.
Trong hành trình, khi đi qua eo biển Anh, tàu chở dầu này đã được một tàu chiến Nga hộ tống trước khi tiếp tục di chuyển độc lập qua Đại Tây Dương, hướng đến vùng biển Caribbean. Việc hộ tống này cho thấy mức độ nhạy cảm và tầm quan trọng của chuyến hàng trong bối cảnh các tuyến cung ứng năng lượng đến Cuba đang chịu nhiều áp lực.
Hiện vẫn chưa rõ liệu lô hàng thứ hai từ Nga, gồm khoảng 190.000 thùng dầu diesel, có thể đến được Cuba hay không. Trong khi đó, tàu “Sea Horse” – một tàu chở dầu treo cờ Hồng Kông – ban đầu dự kiến hướng đến Trinidad và Tobago vào tuần trước, nhưng sau đó đã thay đổi lộ trình và chuyển hướng đến Venezuela, làm dấy lên thêm những nghi vấn về tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng nhiên liệu trong khu vực.
Cuối tuần qua, một quan chức Mỹ cho biết với New York Times rằng Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ sẽ không ngăn cản tàu chở dầu “Anatoli Kolodkin” treo cờ Nga đi qua, bất chấp lệnh phong tỏa đường biển mà Washington đang áp đặt đối với Cuba. Quyết định này cho thấy sự linh hoạt nhất định trong cách tiếp cận của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh Cuba đang đối mặt với khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng.
Bản thân Tổng thống Donald Trump cũng đã hạ thấp tầm quan trọng của vụ việc khi trả lời báo chí trên chuyên cơ Air Force One. Ông cho biết Mỹ “không có vấn đề gì” với việc một quốc gia khác cung cấp dầu cho Cuba, nhấn mạnh rằng người dân nước này cần nguồn cung để duy trì cuộc sống.
Ông Trump phát biểu: “Chúng tôi không quan tâm nếu ai đó nhận được hàng hóa, bởi vì họ cần nó, họ phải sống sót.” Đồng thời, ông cho rằng việc tàu chở dầu Nga cập cảng sẽ “không có tác động gì cả”, lập luận rằng Cuba vốn đã ở trong tình trạng suy yếu nghiêm trọng.
Trước đó, vào hôm thứ Sáu, trong bài phát biểu tại cuộc họp của “Sáng kiến Đầu tư Tương lai” do Ả Rập Xê Út tổ chức tại Miami, ông Trump cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn rằng Cuba có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của Mỹ, sau các chiến dịch quân sự ở Venezuela và Iran.
Đối với người dân Cuba, lô hàng dầu lần này đến vào thời điểm đặc biệt cấp thiết. Quốc gia này đã không tiếp nhận thêm bất kỳ nguồn cung dầu nào kể từ ngày 9/1, khiến tình trạng thiếu năng lượng trở nên trầm trọng. Kể từ đó, các đợt mất điện trên diện rộng đã làm tê liệt đời sống xã hội, giao thông bị hạn chế nghiêm trọng, trong khi các dịch vụ cơ bản cũng dần bị thu hẹp.
Hệ thống y tế chịu ảnh hưởng nặng nề khi nhiều bệnh viện buộc phải cắt giảm số ca phẫu thuật, còn thiết bị y tế thường xuyên rơi vào tình trạng ngừng hoạt động do thiếu điện. Lệnh cấm vận do chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt đang tác động đặc biệt nghiêm trọng đến những nhóm dễ tổn thương như bệnh nhân mắc bệnh mãn tính và trẻ em. Đáng lo ngại hơn, việc điều trị cho bệnh nhân ung thư cũng đang đứng trước nguy cơ bị gián đoạn nghiêm trọng.
Theo các chuyên gia, lượng dầu thô Nga vừa cập cảng có thể được tinh chế thành khoảng 250.000 thùng dầu diesel. Tuy nhiên, với những hạn chế về hạ tầng và năng lực chế biến, số nhiên liệu này chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng gần hai tuần. Dù vậy, trong bối cảnh mỗi lít nhiên liệu đều mang ý nghĩa sống còn đối với hoạt động của bệnh viện, trường học và các hệ thống hạ tầng thiết yếu, ngay cả nguồn hỗ trợ mang tính tạm thời này cũng có vai trò hết sức quan trọng.
Trước tình hình đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov vào tuần trước đã cam kết tăng cường sự hỗ trợ và thể hiện tình đoàn kết với Cuba. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng khẳng định Nga sẵn sàng cung cấp “bất kỳ sự hỗ trợ nào có thể” nhằm giúp quốc đảo này vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.
Trong khi đó, hạ tầng năng lượng của Nga cũng đang chịu áp lực từ các cuộc tấn công. Cảng Primorsk – nơi xuất phát của lô dầu thô dự kiến vận chuyển đến Cuba – đã trở thành mục tiêu trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái do Ukraine thực hiện, chỉ vài ngày sau khi tàu chở dầu rời cảng.
Đến thứ Sáu tuần trước, Kyiv tiếp tục triển khai thêm các đợt tấn công tương tự. Các quan chức quân sự Ukraine cho biết mục tiêu của chiến dịch là làm suy yếu năng lực xuất khẩu nhiên liệu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga.
Những diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng năng lượng của Nga mà còn có thể tác động gián tiếp đến khả năng duy trì các hoạt động hỗ trợ quốc tế, trong đó có việc cung cấp nhiên liệu cho Cuba trong thời gian tới.
Trong bối cảnh Cuba đang đối mặt với khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, sự hỗ trợ từ Nga không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn thể hiện rõ tinh thần đoàn kết quốc tế. Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Vladimir Putin, Nga tiếp tục khẳng định vai trò là một đối tác sẵn sàng chia sẻ khó khăn, hỗ trợ các quốc gia đang gặp thách thức, bất chấp những sức ép địa chính trị phức tạp.
Trong khi đó, lệnh cấm vận kéo dài hàng chục năm của Mỹ đối với Cuba ngày càng bộc lộ nhiều điểm gây tranh cãi. Chính sách này không chỉ tác động sâu sắc đến đời sống người dân Cuba mà còn vấp phải sự phản đối từ cộng đồng quốc tế. Nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã nhiều lần kêu gọi Washington chấm dứt hoặc nới lỏng các biện pháp cấm vận, cho rằng đây là những rào cản không cần thiết đối với sự phát triển và ổn định của Cuba.
Trong bối cảnh đó, những hành động hỗ trợ thiết thực như lô dầu từ Nga càng làm nổi bật thông điệp về sự hợp tác, sẻ chia giữa các quốc gia, đồng thời đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả và tính nhân đạo của các biện pháp trừng phạt kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Hồ Ngọc Thắng