Ngày 8/9/2026, tại cuộc họp với Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành kịp thời tháo gỡ vướng mắc, giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu củng cố chuỗi cung ứng trong nước và cải thiện cán cân thương mại của Việt Nam.
Ngành điện tử duy trì đà tăng trưởng mạnh trong 8 tháng đầu năm 2026. Kim ngạch xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử, điện thoại và linh kiện ước đạt 101 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ năm trước.
Sản lượng điện thoại ước đạt 90 triệu chiếc, trong khi kim ngạch xuất khẩu linh kiện điện thoại tăng lên gần 12 tỷ USD. Những con số này cho thấy Việt Nam đang từng bước mở rộng từ khâu lắp ráp sản phẩm hoàn thiện sang sản xuất linh kiện.
Tuy nhiên, nhập khẩu của ngành cũng tăng mạnh. Kim ngạch nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 161 tỷ USD, tăng 68%, qua đó đưa mức thâm hụt thương mại của nhóm hàng này lên khoảng 60 tỷ USD.
Phần lớn hàng nhập khẩu là nguyên liệu, linh kiện đầu vào phục vụ sản xuất, như mạch tích hợp, chip nhớ, bộ vi xử lý, màn hình và bảng mạch. Đây là những sản phẩm được sử dụng trong các khâu lắp ráp, đóng gói và sản xuất công nghệ cao, bao gồm hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu và thử nghiệm chip.
Trong 7 tháng đầu năm, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 104 tỷ USD, trong khi Trung Quốc là nguồn cung hàng nhập khẩu lớn nhất, đạt 138 tỷ USD.
Tăng cường năng lực nhà cung cấp nội địa
Tại cuộc họp, sự phát triển còn hạn chế của công nghiệp hỗ trợ được xác định là một trong những thách thức lớn đối với ngành điện tử Việt Nam.
Mặc dù Việt Nam đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu và nhu cầu ngày càng tăng đối với hạ tầng AI, các doanh nghiệp trong nước vẫn phụ thuộc lớn vào linh kiện và vật liệu nhập khẩu.
Đại diện các doanh nghiệp kiến nghị có chính sách ưu đãi đầu tư mạnh mẽ hơn, cập nhật các quy định về công nghiệp hỗ trợ và triển khai Chương trình Phát triển Công nghiệp Hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Ông Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Điện tử Việt Nam, đề xuất xây dựng chương trình phát triển các nhà cung cấp linh kiện điện tử trong nước, tập trung vào những sản phẩm như bảng mạch in (PCB), cụm lắp ráp PCB, linh kiện cơ khí chính xác, cáp và đầu nối, mô-đun cảm biến cùng các linh kiện điện tử khác.
Hiệp hội cũng đề nghị tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các nhà cung cấp Việt Nam. Theo đó, các tập đoàn nước ngoài cần chia sẻ thông tin về nhu cầu thu mua, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình lựa chọn nhà cung cấp, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các doanh nghiệp đồng thời đề xuất chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và đất đai đối với doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo; hỗ trợ chuyển đổi số, xây dựng nhà máy thông minh và phát triển công nghệ cốt lõi. Việc đơn giản hóa, số hóa thủ tục xuất nhập khẩu và thông quan cũng được kiến nghị đẩy mạnh.
Đại diện Intel Products Vietnam cho biết các chính sách ưu đãi đầu tư hiện nằm rải rác tại nhiều văn bản pháp luật, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận và áp dụng. Doanh nghiệp đề xuất xây dựng hướng dẫn thống nhất về các chính sách ưu đãi, đồng thời thiết lập cơ sở dữ liệu về các nhà cung cấp Việt Nam có đủ năng lực cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho ngành điện tử và bán dẫn.
Đại diện Hanyang Digitech Vina kiến nghị đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu máy móc sản xuất đã qua sử dụng được chuyển giao giữa các pháp nhân trong cùng tập đoàn, với điều kiện thiết bị đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn, hiệu suất năng lượng và bảo vệ môi trường.
Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc khẳng định Chính phủ mong muốn các doanh nghiệp điện tử và bán dẫn tiếp tục mở rộng sản xuất tại Việt Nam, đồng thời cam kết tiếp tục hoàn thiện quy định và cải cách thủ tục hành chính.
“Thành công của doanh nghiệp cũng là thành công của Chính phủ, trong khi việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp là trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chức năng khẩn trương, thấu đáo xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp.
Bộ Công Thương được giao làm việc trực tiếp với những doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu để làm rõ mục đích, cơ cấu hàng nhập khẩu, đặc biệt đối với nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu.
Nhằm giảm thâm hụt thương mại, Phó Thủ tướng yêu cầu cập nhật danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên các linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn trong nước và có tiềm năng nội địa hóa.
Bên cạnh đó, cần tăng cường cơ chế cảnh báo sớm trước những diễn biến của thương mại toàn cầu, tận dụng hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đồng thời tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nguồn cung nguyên liệu đầu vào.
Chính phủ cũng sẽ xây dựng các chương trình kết nối nhà cung cấp Việt Nam với các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong nước, quốc tế trên cơ sở chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Hoàng Hạnh/Tổng Giám đốc VTS