Trong những thời khắc khủng hoảng khi trật tự quen thuộc bị phá vỡ và sức ép bên ngoài dồn lên tới đỉnh điểm, chính trị quốc gia không còn là sân khấu của tuyên ngôn hay cảm xúc mà trở thành nghệ thuật của lựa chọn sinh tồn. Cách một quốc gia ứng xử trong những giai đoạn ấy không chỉ quyết định cục diện trước mắt, mà còn định hình khả năng tồn tại lâu dài trong một thế giới vận hành theo logic bất cân xứng của quyền lực. Trường hợp Delcy Rodríguez và Venezuela sau cú sốc quyền lực gần đây là một lát cắt điển hình của logic đó.
Khủng hoảng quyền lực và bài toán sinh tồn trong thế giới bất cân xứng
Trong trật tự quốc tế hiện nay, nơi quyền lực không được phân bổ đồng đều và sức mạnh thường được định nghĩa bởi khả năng áp đặt, mọi khủng hoảng chính trị đều là phép thử khắc nghiệt cho bản lĩnh của một quốc gia. Khi thế giới vận hành theo logic bất cân xứng, sinh tồn không còn là trạng thái tự nhiên, mà là kết quả của một quá trình đấu tranh có ý thức, nơi trí tuệ, bản lĩnh và sự khôn ngoan trở thành yếu tố quyết định.
Venezuela bước vào phép thử đó sau cú sốc quyền lực liên quan đến Tổng thống Nicolás Maduro, một biến cố không chỉ định hình lại cục diện nội bộ, mà còn phơi bày cách thức vận hành của quyền lực toàn cầu trong thời đại mới. Trong bối cảnh đó, cách phản ứng của giới lãnh đạo Venezuela, đặc biệt là Delcy Rodríguez, trở thành minh chứng sinh động cho nghệ thuật chính trị hiện đại: không ồn ào đối đầu, nhưng kiên định bảo vệ chủ quyền; không mạo hiểm trong cảm xúc, mà tính toán trong từng bước đi.
Ở cấp độ sâu hơn, đây không chỉ là câu chuyện về một quốc gia giữa khủng hoảng, mà là biểu tượng cho cuộc đấu tranh âm thầm nhưng bền bỉ của những quốc gia không chịu khuất phục, những quốc gia hiểu rằng, để tiếp tục tồn tại trong một thế giới do kẻ mạnh chi phối, họ phải học cách tồn tại như một hình thức đấu tranh ở trình độ cao.
Rodríguez và lựa chọn thực dụng có nguyên tắc
Trong cấu trúc quyền lực bất cân xứng, Delcy Rodríguez tiếp cận chính trị bằng tư duy quản trị nhà nước thay vì theo logic biểu tượng hay phản ứng cảm tính. Ở đó, ưu tiên hàng đầu không phải là những phát ngôn gây tiếng vang nhất thời, mà là giữ cho bộ máy quyền lực vận hành ổn định, đồng thời xác định rõ ranh giới giữa những nguyên tắc không thể nhân nhượng với không gian sách lược cần linh hoạt.
Chủ quyền, độc lập và quyền tự quyết là những giá trị bất biến. Tuy nhiên, phương thức bảo vệ những giá trị ấy trong từng hoàn cảnh cụ thể đòi hỏi sự mềm dẻo của tư duy chính trị. Sự linh hoạt này không phải là nhượng bộ vô điều kiện, mà là cách thức để duy trì khả năng tự quyết trong bối cảnh tương quan lực lượng quốc tế không cân bằng.
Trong trường hợp Venezuela, việc duy trì các kênh tiếp xúc ngoại giao không làm thay đổi bản chất đối đầu chiến lược, mà nhằm quản trị xung đột trong giới hạn có thể kiểm soát. Đây là sự lựa chọn của lý trí chính trị, không phải của sự nhượng bộ: tiếp tục đối thoại trong khi kiên định về các nguyên tắc, nhằm tránh đẩy quốc gia vào trạng thái cô lập tuyệt đối hoặc thất bại toàn diện.
Trật tự quốc tế hiện nay vận hành theo logic quyền lực nhiều hơn là logic công lý. Trong cấu trúc ấy, đối đầu trực diện không phải lúc nào cũng là biểu hiện của bản lĩnh. Với các quốc gia không có ưu thế áp đảo, việc để xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát thường dẫn tới bào mòn nguồn lực và thu hẹp không gian sinh tồn.
Rodríguez dường như nhận thức rất rõ giới hạn này. Việc bà lựa chọn hạ nhiệt có kiểm soát không nhằm làm dịu mâu thuẫn về bản chất, mà nhằm ngăn mâu thuẫn vượt qua ngưỡng chịu đựng của quốc gia. Đây chính là điểm then chốt của nghệ thuật khôn ngoan để tồn tại, một lựa chọn thực dụng, nhưng gắn với nguyên tắc vững vàng trong quản trị khủng hoảng.
Tồn tại như một hình thức đấu tranh ở trình độ cao
Trong một thế giới bất cân xứng, tồn tại không còn là trạng thái thụ động. Trái lại, tồn tại trở thành một hình thức đấu tranh ở trình độ cao, nơi mỗi quyết định đều hướng đến mục tiêu bảo toàn lực lượng và giữ không gian cho tương lai.
Delcy Rodríguez dường như nhận thức sâu sắc rằng một quốc gia bị đẩy vào thế cô lập tuyệt đối sẽ rất khó bảo vệ lâu dài những giá trị mình theo đuổi. Ngược lại, giữ vững sự ổn định tối thiểu, duy trì khả năng vận hành của nhà nước và bảo vệ đời sống xã hội chính là cách để tránh kịch bản sụp đổ từ bên trong.
Trong chính trị quốc tế, thời gian là một dạng quyền lực đặc biệt. Các cường quốc thường muốn giải quyết nhanh, dứt điểm để áp đặt trật tự theo lợi ích của họ. Ngược lại, với những quốc gia không chịu khuất phục, kéo dài được trạng thái tồn tại ổn định là cách mở rộng cơ hội và bảo toàn khả năng xoay chuyển cục diện trong tương lai.
Mỗi khoảng lặng được giữ lại là một cơ hội để cục diện quốc tế thay đổi, để những mâu thuẫn mới nảy sinh trong chính phe gây sức ép, và để quốc gia bị dồn ép tìm kiếm thêm không gian xoay chuyển.
Tránh bẫy danh dự và bài học phổ quát cho các quốc gia không chịu khuất phục
Lịch sử chính trị thế giới cho thấy không ít quốc gia đã rơi vào bẫy danh dự: giữ được tư thế cứng rắn về ngôn từ, nhưng đánh mất khả năng kiểm soát thực tế. Sự cực đoan trong phản ứng, nhất là khi tương quan lực lượng bất lợi, thường dẫn đến cái giá rất đắt, bào mòn nguồn lực, thu hẹp không gian quyết sách và đẩy quốc gia vào thế bị động.
Rodríguez tránh được cạm bẫy này bằng cách không để đối phương quyết định nhịp độ và mức độ xung đột. Khôn ngoan ở đây không phải là lùi bước vô điều kiện, mà là giữ quyền chủ động tương đối trong một hoàn cảnh đầy ràng buộc và bất đối xứng.
Câu chuyện của Rodríguez không chỉ là câu chuyện riêng của Venezuela. Nó phản ánh bài toán chung của nhiều quốc gia trong thế giới hiện đại: không đủ sức áp đặt luật chơi, nhưng cũng không chấp nhận bị xóa tên khỏi bàn cờ quyền lực.
Điểm chung của các quốc gia không chịu khuất phục là sự kết hợp giữa kiên định chiến lược và linh hoạt sách lược. Họ hiểu rằng con đường tồn tại lâu dài hiếm khi là con đường ồn ào, mà thường là con đường đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉnh táo và khả năng tự kiềm chế, một nghệ thuật đấu tranh ở trình độ chính trị cao hơn, nơi mà tồn tại chính là điều kiện tiên quyết để tiếp tục chiến đấu vì những mục tiêu lớn hơn.
Khôn ngoan để tồn tại, bản lĩnh của những quốc gia không chịu khuất phục
Delcy Rodríguez, sau khủng hoảng, không đại diện cho sự thỏa hiệp, mà cho bản lĩnh của một kiểu lãnh đạo hiểu rõ giới hạn và biết cách xoay chuyển trong nghịch cảnh. Đó không phải là sự mềm yếu, mà là biểu hiện của sức mạnh chiến lược, thứ sức mạnh đến từ khả năng duy trì chủ quyền trong một thế giới vận hành theo logic quyền lực, chứ không phải công lý.
Trong bối cảnh bất cân xứng toàn cầu, khôn ngoan để tồn tại chính là hình thức cao nhất của bản lĩnh chính trị. Bởi chỉ khi tồn tại, quốc gia mới có thể tiếp tục định hình số phận của mình thay vì để kẻ khác định đoạt. Sự khôn ngoan ấy không tách rời nguyên tắc, mà là cách để bảo vệ nguyên tắc bằng chiến thuật linh hoạt, bằng khả năng đọc chính xác cán cân quyền lực, và bằng sự kiên định với lợi ích cốt lõi của dân tộc.
Từ góc nhìn chiến lược, đây chính là biểu hiện của chủ nghĩa hiện thực chính trị ở cấp độ cao, nơi giá trị không được gìn giữ bằng những tuyên ngôn, mà bằng năng lực tồn tại và khả năng xoay chuyển giữa các lực hút quyền lực. Giữ vững ổn định trong tâm bão không phải là dừng bước, mà là chuẩn bị để bước tiếp đúng lúc, đúng hướng và đúng thế.
Tồn tại, trong nghĩa đó, không phải là sự kết thúc của đấu tranh, mà là khởi đầu cho một giai đoạn đấu tranh ở tầm cao hơn, nơi sự tỉnh táo, bản lĩnh và tư duy chiến lược trở thành vũ khí mạnh mẽ nhất của những quốc gia không chịu khuất phục.
Minh Văn