Ngày 5/3/2026, Nghị định 68/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 18/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính đã bổ sung nhiều quy định mới trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Các quy định này hướng tới việc minh bạch doanh thu, chuẩn hóa thủ tục kê khai và tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh trên nền tảng số. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, không ít hộ kinh doanh vẫn chưa tiếp cận đầy đủ nội dung theo quy định, dẫn đến lúng túng khi thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
Những quy định mới đáng chú ý trong quản lý thuế hộ kinh doanh
Quy định mới được ban hành nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong bối cảnh hoạt động kinh doanh ngày càng đa dạng, đặc biệt là sự phát triển của thương mại điện tử và các nền tảng số. Các quy định mới tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình quản lý thuế, giúp cơ quan quản lý có đầy đủ thông tin về doanh thu và hoạt động kinh doanh của người nộp thuế.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc xác định mốc doanh thu 500 triệu đồng mỗi năm để phân loại nghĩa vụ khai thuế của hộ kinh doanh. Theo quy định, hộ kinh doanh có doanh thu từ mức này trở xuống thực hiện thông báo doanh thu theo mẫu quy định; trong khi đó, hộ kinh doanh có doanh thu trên mức này phải thực hiện kê khai thuế theo tờ khai riêng. Việc phân loại theo ngưỡng doanh thu giúp cơ quan quản lý áp dụng phương thức quản lý phù hợp với quy mô hoạt động của từng hộ kinh doanh.
Trong thực tế tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, phần lớn hộ kinh doanh có quy mô nhỏ và hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực buôn bán nông sản, dịch vụ ăn uống, kinh doanh vật tư nông nghiệp hoặc bán lẻ tại các chợ truyền thống. Với đặc điểm này, việc xác định ngưỡng doanh thu giúp nhiều hộ kinh doanh nhỏ giảm bớt thủ tục kê khai thuế phức tạp, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý tập trung quản lý nhóm hộ kinh doanh có quy mô lớn hơn.
Một điểm mới khác là quy định hai phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh, gồm tính thuế theo doanh thu và tính thuế theo thu nhập. Trong trường hợp áp dụng phương pháp tính theo thu nhập, người nộp thuế phải xác định doanh thu, chi phí được trừ và thu nhập tính thuế theo quy định của pháp luật về thuế. Quy định này nhằm làm rõ cơ sở xác định nghĩa vụ thuế đối với hộ kinh doanh có quy mô hoạt động lớn hơn.
Theo quy định mới cũng quy định phân loại hình thức kê khai thuế theo quy mô doanh thu. Theo đó, hộ kinh doanh có doanh thu lớn có thể thực hiện khai thuế theo tháng; nhiều hộ kinh doanh khác thực hiện khai thuế theo quý hoặc theo từng lần phát sinh. Việc phân loại này nhằm phù hợp với quy mô hoạt động và giảm bớt thủ tục đối với nhóm hộ kinh doanh nhỏ.
Một nội dung đáng chú ý khác là quy định khai báo tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử phục vụ hoạt động kinh doanh. Hộ kinh doanh phải thông báo các tài khoản thanh toán này với cơ quan thuế theo mẫu quy định và cập nhật khi có thay đổi. Quy định này nhằm tăng cường minh bạch trong việc quản lý dòng tiền liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Bên cạnh đó, chính sách mới cũng quy định việc quản lý địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh. Khi thành lập, thay đổi, tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động địa điểm kinh doanh, hộ kinh doanh phải thực hiện thông báo với cơ quan thuế theo mẫu biểu quy định. Điều này giúp cơ quan quản lý cập nhật thông tin về địa điểm hoạt động thực tế của hộ kinh doanh.
Các văn bản hướng dẫn cũng chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu quản lý thuế, bao gồm các mẫu thông báo doanh thu, tờ khai thuế, tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân và các mẫu liên quan đến địa điểm kinh doanh, tài khoản thanh toán. Việc ban hành hệ thống biểu mẫu thống nhất giúp người nộp thuế thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện nghĩa vụ kê khai.
Ngoài ra, chính sách mới còn quy định trách nhiệm khai thuế thay và nộp thuế thay trong một số trường hợp. Theo đó, các tổ chức hợp tác kinh doanh với cá nhân hoặc trả thu nhập cho cá nhân kinh doanh phải thực hiện khai thuế thay theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Một nội dung quan trọng khác là tách riêng doanh thu từ hoạt động thương mại điện tử trong hồ sơ khai thuế. Quy định này nhằm phản ánh rõ nguồn doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, đồng thời tạo cơ sở cho công tác quản lý thuế đối với lĩnh vực thương mại điện tử.
Bên cạnh đó, Văn bản hướng dẫn cụ thể về hồ sơ hoàn thuế và xử lý tiền thuế nộp thừa, giúp người nộp thuế thực hiện các thủ tục hoàn thuế theo quy định.
Các quy định mới cũng đưa ra điều khoản chuyển tiếp đối với những trường hợp đã thực hiện khai thuế theo quy định trước đây, đồng thời hướng dẫn việc lập bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị đối với một số trường hợp khi chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập.
Nhìn chung, các quy định mới hướng tới mục tiêu chuẩn hóa quy trình quản lý thuế, giúp cơ quan quản lý và người nộp thuế có cơ sở rõ ràng hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.
Kinh doanh online và yêu cầu minh bạch doanh thu
Cùng với sự phát triển của kinh tế số, hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử ngày càng phổ biến. Nhiều cá nhân và hộ kinh doanh đã tận dụng các nền tảng trực tuyến để mở rộng hoạt động kinh doanh, tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương khác nhau.
Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, xu hướng này cũng diễn ra khá rõ trong những năm gần đây. Nhiều hộ kinh doanh tại các tỉnh, thành đã sử dụng các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để giới thiệu và tiêu thụ các sản phẩm đặc sản địa phương như trái cây, thực phẩm chế biến hoặc sản phẩm thủ công.
Trong bối cảnh đó, việc tách riêng doanh thu từ hoạt động thương mại điện tử trong các mẫu tờ khai thuế được xem là một nội dung quan trọng của chính sách quản lý thuế mới. Việc kê khai riêng doanh thu từ hoạt động kinh doanh trực tuyến giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở theo dõi nguồn doanh thu phát sinh từ hình thức kinh doanh này.
Thực tế tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy, nhiều hộ kinh doanh đã từng bước tận dụng các nền tảng số để mở rộng kênh tiêu thụ sản phẩm. Ngoài các hình thức bán hàng truyền thống tại chợ và cửa hàng nhỏ lẻ, không ít hộ kinh doanh đã tham gia bán hàng trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Nhiều mặt hàng đặc sản của địa phương như trái cây, sản phẩm chế biến từ nông sản, thực phẩm khô hoặc sản phẩm thủ công được quảng bá và tiêu thụ thông qua hình thức bán hàng trực tuyến.
Tuy nhiên, phần lớn các hộ kinh doanh trong khu vực vẫn có quy mô nhỏ, phương thức quản lý doanh thu còn đơn giản, trong khi các giao dịch thanh toán trực tuyến ngày càng phổ biến. Vì vậy, quy định tách riêng doanh thu từ hoạt động thương mại điện tử và yêu cầu khai báo tài khoản thanh toán phục vụ kinh doanh được xem là cơ sở giúp cơ quan quản lý có thêm thông tin phục vụ công tác quản lý thuế, đồng thời góp phần từng bước hình thành thói quen kê khai minh bạch doanh thu trong hoạt động kinh doanh trực tuyến.
Bên cạnh đó, quy định khai báo tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử phục vụ hoạt động kinh doanh cũng góp phần hỗ trợ công tác quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh online. Trong nhiều trường hợp, doanh thu từ bán hàng trực tuyến được thanh toán thông qua chuyển khoản hoặc ví điện tử, do đó việc khai báo các tài khoản này giúp cơ quan quản lý có thêm thông tin phục vụ công tác quản lý thuế.
Tại nhiều địa phương trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, hoạt động kinh doanh của hộ gia đình vẫn gắn với các chợ truyền thống, cửa hàng nhỏ lẻ hoặc mô hình kinh doanh tại nhà. Vì vậy, việc tiếp cận các quy định mới về quản lý thuế đôi khi vẫn gặp khó khăn đối với một số hộ kinh doanh.
Thực tế cho thấy không ít hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vẫn chưa nắm rõ các quy định về kê khai doanh thu, phương pháp tính thuế hoặc các thủ tục thông báo với cơ quan thuế. Điều này cho thấy việc phổ biến, tuyên truyền nội dung của chính sách quản lý thuế mới là rất cần thiết để giúp cộng đồng hộ kinh doanh hiểu và thực hiện đúng quy định.
Ở góc độ quản lý, việc ban hành các quy định mới cũng hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng giữa các hình thức kinh doanh. Khi doanh thu được kê khai đầy đủ, địa điểm kinh doanh được quản lý rõ ràng và các giao dịch thanh toán được thực hiện theo quy định, công tác quản lý thuế sẽ trở nên hiệu quả hơn.
Trong điều kiện kinh tế số tiếp tục phát triển, việc hiểu và tuân thủ các quy định của sẽ giúp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoạt động ổn định, đúng pháp luật và phù hợp với xu hướng quản lý hiện nay.
Trọng Nguyễn