Ngày 17/6/2026, Đài truyền hình NTV (Đức) cho biết EU ngày càng lo ngại về quan hệ thương mại với Trung Quốc, từ xe điện giá rẻ, thép dư thừa đến các hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô. Trong bối cảnh Brussels thúc đẩy giảm phụ thuộc vào Bắc Kinh và tăng cường các biện pháp bảo hộ, lãnh đạo 27 nước thành viên EU sẽ thảo luận khả năng áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với Trung Quốc.
Quan hệ giữa EU và Trung Quốc đã xấu đi trong những năm gần đây. EU áp thuế đối với xe điện Trung Quốc, tìm cách loại bỏ các doanh nghiệp như Huawei khỏi hạ tầng viễn thông vì lo ngại an ninh, đồng thời hạn chế các công ty được hưởng trợ cấp nhà nước không công bằng tham gia đấu thầu công. Đáp lại, Bắc Kinh áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với một số nguyên liệu thô và chất bán dẫn.
Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič cho rằng quan hệ thương mại với Trung Quốc cần một “sự khởi đầu mới”, không phải theo hướng đối đầu mà là tái cân bằng. EU đặc biệt lo ngại tình trạng thâm hụt thương mại khi nhập khẩu từ Trung Quốc vượt xa xuất khẩu, với mức chênh lệch gần 32 tỷ euro chỉ riêng trong tháng 4.
Brussels cho rằng Bắc Kinh đang hỗ trợ mạnh mẽ cho các doanh nghiệp trong các lĩnh vực như xe điện, pin mặt trời, tua-bin gió và thép, tạo lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường toàn cầu. Theo EU, điều này khiến các doanh nghiệp châu Âu khó cạnh tranh và có nguy cơ bị đẩy khỏi thị trường, dù Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc.
EU cũng chỉ trích Trung Quốc chưa tạo điều kiện tiếp cận thị trường bình đẳng cho doanh nghiệp châu Âu, trong đó có lĩnh vực y tế, khi các bệnh viện Trung Quốc phải ưu tiên sử dụng một tỷ lệ đáng kể nguyên liệu và sản phẩm trong nước.
Ủy ban châu Âu đang thúc đẩy các biện pháp bảo hộ mạnh hơn, chủ yếu nhắm vào các doanh nghiệp Trung Quốc. Ngoài các công cụ hiện có như áp thuế chống trợ cấp và loại trừ doanh nghiệp khỏi đấu thầu công, Ủy viên Công nghiệp EU Stéphane Séjourné đề xuất mở rộng quyền áp thuế bảo hộ đối với toàn bộ các ngành công nghiệp.
Brussels cũng đề xuất các quy định đầu tư mới, đặc biệt với các dự án trong lĩnh vực pin, xe điện, năng lượng mặt trời và khai thác nguyên liệu thô. Theo đó, các nhà máy đầu tư tại châu Âu phải đáp ứng những điều kiện nghiêm ngặt hơn, trong đó trên một nửa lực lượng lao động phải là người châu Âu.
Tại hội nghị thượng đỉnh ngày 18/6, lãnh đạo EU sẽ thảo luận khả năng mở rộng các biện pháp này. Đức trước đây tỏ ra thận trọng do phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và lo ngại nguy cơ trả đũa, nhưng hiện sẵn sàng ủng hộ các quy định thương mại mới nếu không nhắm trực tiếp vào từng quốc gia.
Về phía Trung Quốc, các biện pháp đáp trả có thể bao gồm áp thuế, hạn chế xuất khẩu hoặc siết điều kiện đối với doanh nghiệp châu Âu. Trước đó, Bắc Kinh đã áp thuế đối với rượu cognac của châu Âu và cảnh báo áp thuế với thịt lợn cùng các sản phẩm sữa.
Theo nhà kinh tế Zhu Tian thuộc Trường Kinh doanh Quốc tế Trung Quốc – châu Âu tại Thượng Hải, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ phản ứng ở mức độ vừa phải, đủ để phát tín hiệu cảnh báo nhưng không làm đổ vỡ quan hệ song phương. Ông cho rằng leo thang căng thẳng sẽ gây thiệt hại cho cả hai bên: châu Âu đối mặt với chi phí cao hơn và quá trình chuyển đổi xanh chậm lại, trong khi Trung Quốc có nguy cơ mất một thị trường quan trọng.
Tuy nhiên, Giáo sư Xu Dingbo cảnh báo nguy cơ xảy ra một cuộc chiến thương mại EU – Trung Quốc là hoàn toàn có thật khi quan hệ giữa hai bên đang ở trạng thái thiếu ổn định. Dù vậy, các kênh đối thoại vẫn được duy trì. Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič khẳng định sẵn sàng đàm phán, trong khi Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào được cho là có thể thăm Brussels trong những tuần tới.
Những bất đồng về thương mại, đầu tư và cạnh tranh công nghiệp đang khiến quan hệ EU – Trung Quốc bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn. Trong khi Brussels quyết tâm giảm phụ thuộc và bảo vệ năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp châu Âu, Bắc Kinh cũng cho thấy sẵn sàng đáp trả các biện pháp mà họ cho là mang tính bảo hộ. Dù cả hai bên vẫn duy trì đối thoại và khẳng định mong muốn tránh đối đầu, nguy cơ căng thẳng thương mại tiếp tục gia tăng sẽ phụ thuộc vào khả năng tìm kiếm một sự cân bằng mới trong quan hệ kinh tế song phương thời gian tới.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.n-tv.de/wirtschaft/Warum-die-Sorgen-der-EU-im-Handel-mit-China-gross-sind-id30979053.html