(Đà Nẵng) – Nghị quyết (NQ) Đại hội đại biểu (ĐHĐB) toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiệm kỳ 2026 – 2031 lần đầu tiên đề cập có hệ thống và toàn diện khái niệm: Kinh tế số-Kinh tế xanh-Kinh tế tuần hoàn-Kinh tế chia sẻ; xác định là trọng tâm của phương thức sản xuất mới, chất lượng cao. NQ.ĐHĐB Đảng bộ thành phố Đà Nẵng lần I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định rõ mục tiêu đạt được đến năm 2045 xây dựng “Đà Nẵng trở thành đô thị sinh thái và thông minh”.
Huế – Đà Nẵng cùng chuyển đổi xanh
Ngày 21/4/2026, tại Đà Nẵng, Báo Tiền Phong phối hợp với UBND thành phố (TP) Đà Nẵng tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới TP Sinh thái và Thông minh”. Đại diện lãnh đạo nhiều bộ, ngành trung ương, các tỉnh, TP lân cận, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, sở, ngành, xã, phường, tổ chức chính trị xã hội, cộng đồng các hiệp hội, doanh nghiệp, cùng các cơ quan truyền thông đã tham dự.
Trước khi sáp nhập 2 địa phương (Đà Nẵng-Quảng Nam), Đà Nẵng (cũ) là địa phương đã đi tiên phong trong mô hình xây dựng “Thành phố Môi trường”, bắt đầu từ 2008.
“Với chủ trương sáp nhập, Đà Nẵng sau điều chỉnh địa giới đã mở rộng không gian đô thị, mang lại cho cơ hội phát triển các vùng sinh thái, khu đô thị mới; nhưng cũng đồng thời đặt ra yêu cầu cao về đồng bộ hạ tầng, kiểm soát ô nhiễm và bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững giữa các khu vực. Đà Nẵng đã tích hợp các mục tiêu chuyển đổi xanh vào quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 tại NQ số 06/NQ-HĐND (27/2/2026). Năm 2026, đã tiếp tục điều chỉnh Đề án “Xây dựng Đà Nẵng – TP Môi trường” theo Quyết định số 1099/QĐ-UBND cho giai đoạn 2026-2030; tích hợp đầy đủ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020, chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia, có lộ trình phù hợp với bối cảnh mở rộng không gian hành chính.
Chuyển đổi xanh mở ra nhiều cơ hội lớn cho thành phố như thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển các ngành kinh tế mới như công nghệ cao, năng lượng sạch, giao thông xanh,… và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Đà Nẵng đang đẩy mạnh kêu gọi đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, hướng tới mô hình tăng trưởng xanh”, ông Trần Nam Hưng-Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết.
TP Huế, đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững. Theo ông Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế: Đối với Huế chúng tôi, chuyển đổi xanh không chỉ là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng sống của người dân thành phố. Đó cũng là định hướng xây dựng Huế trở thành thành phố trực thuộc TW theo hướng “Di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan và thân thiện môi trường” theo NQ số 54/NQ-TW ngày 10/12/2019 của Bộ Chính trị. NQ.ĐHĐB TP Huế lần thứ XVII đã xác định mục tiêu đến năm 2030: “xây dựng, phát triển TP Huế theo hướng Xanh – Thông minh – Giàu bản sắc”.
Giải bài toán chung về gánh nặng hạ tầng đô thị sau sáp nhập, giảm thiệt hại ròng
Theo TS.KTS. Phạm Anh Tuấn (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội): Hạ tầng cảnh quan là phương pháp tiếp cận nhằm hoạch định chiến lược cho hệ thống cơ sở hạ tầng đa năng, bền vững về kinh tế và môi trường, đảo ngược tình trạng phát triển {chỉ thiên về} hạ tầng kỹ thuật; phương pháp này cũng hỗ trợ quá trình tái tạo các nguồn tài nguyên thiên nhiên vô giá và là phương pháp mở rộng các tham số cảnh quan thành hệ thống hiệu suất cao, đa chức năng, bao gồm cả hệ thống cơ sở hạ tầng truyền thống.
Một thực tế mà các đô thị lớn ở Việt Nam (hay các đô thị đảm nhận chức năng Thủ phủ của tỉnh mới) đó là tăng nhanh về mặt cơ học dân số. Một số lượng lớn cán bộ, công chức-viên chức từ địa phương, khu vực này, chuyển về làm việc tại đô thị trung tâm (tỉnh lỵ, trung tâm hành chính tập trung). Đà Nẵng là một ví dụ. Áp lực lớn đang đè nặng lên hạ tầng kỹ thuật của thành phố cũ. Đường phố đông đúc, dày đặc phương tiện giao thông (nhất là vào thời khắc cao điểm). Các áp lực về trường học, bệnh viện, môi trường, dịch vụ thiết yếu khác, mà điển hình là phương tiện đi lại công cộng…
Dẫn lời Bibri Simon Elias (Nhà Nghiên cứu nổi tiếng trong lĩnh vực TP thông minh; hiện là Nhà nghiên cứu tại NTNU (Đại học Sư phạm Quốc gia Đài Loan – National Taiwan Normal University), đồng thời cũng là cộng tác viên nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Bắc Âu), TS.KTS. Phạm Anh Tuấn, nhắc lại rằng: Để giảm thiểu đáng kể thiệt hại ròng đối với môi trường địa phương và toàn cầu, thì đô thị sinh thái là những nỗ lực hoạt động hài hòa với các hệ thống tự nhiên ; coi trọng các tài sản sinh thái của chính mình, cũng như các hệ sinh thái khu vực và toàn cầu (mà tất cả chúng ta đều phụ thuộc). Thông qua sự lãnh đạo, quy hoạch, chính sách, quy định, biện pháp thể chế, hợp tác chiến lược, thiết kế đô thị và các chiến lược đầu tư dài hạn toàn diện, cải thiện phúc lợi tổng thể của người dân và nền kinh tế địa phương.
“Một đô thị sinh thái ra đời khi hội đủ các yếu tố : {Có} hệ thống năng lượng – Giao thông – (kể cả ) Quản lý chất thải bền vững; Cơ sở hạ tầng – Các tòa nhà (hoạt động đạt) hiệu suất cao. Sự xanh hóa và đa dạng sinh thái được biểu hiện ở cấu trúc xanh đa chức năng cho dịch vụ hệ sinh thái, đặc biệt, (địa phương ấy có đủ) các công cụ để quy hoạch yếu tố xanh”, TS.KTS. Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh.
Chia sẻ về giải pháp, chương trình hành động thời gian đến, đại diện Chi cục Bảo vệ Môi trường – Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng, cũng cho thấy, hàng loạt vấn đề, mà để giải tỏa bớt áp lực lên hạ tầng đô thị, Đà Nẵng phải “tính tới”: Nghiên cứu, xây dựng mời và nâng cấp các công trình cấp nước đô thị: Nhà máy nước Hòa Liên, Hòa Trung, Hòa Phước, cầu Đỏ và các nhà máy nước phù hợp với định hướng phát triển của đô thị mới. Ưu tiên xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung tại các đô thị (từ loại V trở lên), khu công nghiệp, cụm công nghiệp chưa đảm bảo điều kiện về môi trường, đặc biệt là tại các địa bàn của Quảng Nam cũ. Cải tạo, nạo vét, khơi thông các sông, hồ có nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng như sông Trường Giang và sông Cổ Cò, nhằm phục hồi chất lượng nước và hệ sinh thái.
Theo các tiêu chí trên, NQ số 06/NQ-HĐND ngày 27/02/2026 của HĐND TP đã thông qua “Điều chỉnh Quy hoạch Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050”, đã xác lập rất rõ hành trình Đà Nẵng sẽ là TP Sinh thái-Thông minh. Cột mốc rất gần vào năm 2030, Đà Nẵng trở thành một trung tâm kinh tế xã hội lớn cả nước và vùng Đông Nam Á ; điểm đến hấp dẫn của thế giới ; có khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ và gìn giữ được môi trường sinh thái, đa dạng sinh học. Tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng có kết cấu hạ tầng hiện đại, đồng bộ, môi trường sống an toàn, trong lành, chất lượng cạo; kinh tế phát triển hiệu quả theo hướng kinh tế xanh, kinh tế cacbon thấp và thực hiện hướng đến mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0”;… xã hội phát triển hài hòa với thiên nhiên…
Thách thức không nhỏ – Góc nhìn từ Đà Nẵng, từ Quảng Nam
Theo ông Võ Thành, Chi cục trưởng, Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng), để chạm đích, Đà Nẵng đã và đang đối diện hàng loạt thử thách. Mà điều dễ thấy nhất là thực tế khách quan, những vấn đề (không mới) do bối cảnh lịch sử (địa lý) để lại : Hạ tầng thu gom, xử lý nước thải tập trung tại các khu đô thị của Quảng Nam cũ, mới chỉ đạt tỷ lệ thu gom, xử lý khoảng 10,09%. Các cụm công nghiệp (CCN), nhất là CCN do UBND cấp xã (của tỉnh Quảng Nam cũ) làm chủ đầu tư, còn thiếu hệ thống xử lý nước thải tập trung (dẫn đến khó khăn trong thu hút các dự án quy mô lớn, bối cảnh trước đây lẫn hiện tại). Tương tự , làng nghề ở Quảng Nam (cũ), hay khu vực nông thôn, hạ tầng cấp nước sạch (lẫn ô nhiễm từ các khu dân cư) còn nhiều hạn chế, chưa được xử lý triệt để. Hạ tầng xử lý chất thải rắn vừa thiếu, vừa chậm, vấn nạn lớn là chưa có hạ tầng quản lý chất thải nguy hại và xây dựng.
3 khó khăn, nguyên nhân chính tập trung ở bất cập trong quy hoạch (trong đó, ngành chức năng sẽ phải thực hiện khảo sát, rà soát, điều chỉnh lại các chương trình, kế hoạch về bảo vệ môi trường, đảm bảo phù hợp và thống nhất với Quy hoạch chung của Đà Nẵng mới, sau sáp nhập) ; Thiếu dữ liệu (trong khi đó, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về môi trường ở cấp Bộ chưa được kết nối, chuyển giao, chia sẻ, tổ chức hướng dẫn khai cho các địa phương). Đặc biệt cơ chế tài chính; trình độ, năng lực công nghệ (trong sản xuất, trong xử lý và quản lý chất thải) còn lạc hậu.
“Một trong những giải pháp của chúng tôi là xây dựng và sớm đưa vào vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu về môi trường cấp TP, kết nối, chia sẻ với các ngành và TW, phục vụ quản lý hiệu quả”, ông Võ Thành, phân tích.
Đà Nẵng đã chính thức kiến nghị Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngành hữu quan cần sớm ban hành các định mức kinh tế kỹ thuật, cơ chế, chính sách ưu đãi cho hoạt động bảo vệ môi trường, đặc biệt là hướng dẫn về đấu thầu dịch vụ công ích và mô hình PPP trong xử lý rác, nước thải. Ban hành chính sách khuyến khích mạnh mẽ và thiết thực trong (kêu gọi) xã hội hóa đầu tư vào lĩnh vực môi trường, nhất là tái chế chất thải, giao thông xanh, du lịch xanh.
Điểm nghẽn lớn hiện nay là hành lang pháp lý chưa hoàn thiện, dẫn đến vướng mắc trong thủ tục đầu tư đối với các dự án môi trường (đặc biệt là dự án xử lý chất thải rắn). Tập trung hoàn thiện các chính sách, tháo gỡ các ban hành chính sách hơn nữa việc xã hội hóa đầu tư.
Một khó khăn thách thức với bối cảnh mới, là nhân lực quản lý môi trường còn mỏng, lực lượng này cần được đào tạo chuyên môn nhiều hơn, sâu hơn, nhất là chú trọng chuyển giao để khai thác, sử dụng các công cụ mô hình, phân tích, dự báo các kịch bản tác động môi trường từng ngành, lĩnh vực, khu vực, lồng ghép vào các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của thành phố. Trong đó có cả vấn đề rất “thời sự”: Thu hồi, tái chế pin xe điện và tấm pin mặt trời thải bỏ chưa hề có quy định rõ ràng.
Đà Nẵng trở thành Điểm đến xanh-Lan tỏa động lực chuyển đổi xanh
Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, ông Phan Xuân Thanh, với tham luận “Xây dựng điểm đến Xanh – Từ chiến lược đến động lực phát triển kinh tế toàn diện” nhấn mạnh rằng: Du lịch xanh chính là nền tảng, “đầu kéo” lan tỏa phát triển “Kinh tế xanh” cho toàn TP. Tác động lên nhiều lĩnh vực dễ thấy như giao thông, bất động sản,nông nghiệp (nếu canh tác hữu cơ theo mô hình tuần hoàn, giảm phát thải, giá trị nông sản sẽ tăng từ 2 đến 3 lần), công nghiệp thực phẩm và văn hóa sáng tạo (bao gồm cả làng nghề, nghệ thuật bản địa, biến văn hóa thành tài sản kinh tế).
Tầm nhìn mới cần được xác lập là du lịch vận hành theo nguyên lý bền vững, “cam kết cùng xanh”, cùng theo đuổi các giá trị bền vững. Du lịch xanh cần một hệ sinh thái bao trùm từ giao thông đô thị – chuỗi cung ứng thực phẩm – hành vi cung ứng và tiêu dùng – Năng lượng, …Các tác động kinh tế – xã hội và môi trường của Du lịch xanh được tối ưu hóa tính tích cực, hiệu quả lâu dài. Du lịch xanh chắc chắn là động lực phát triển kinh tế toàn diện cho Đà Nẵng
Với Du lịch xanh, Doanh nghiệp sẽ ở vai trò dẫn dắt, không chỉ kinh doanh đơn thuần mà doanh nghiệp phải tạo ra sản phẩm mẫu, truyền cảm hứng, và từng bước chuẩn hóa trải nghiệm. Cộng đồng, mỗi người dân (nhất là hộ kinh doanh dịch vụ) sẽ cùng làm chủ. Nếu được hỗ trợ đào tạo (kỹ năng, dịch vụ, ngoại ngữ), hỗ trợ về tài chính, có mô hình hợp lý để người dân tham gia (ví dụ là cổ đông hợp tác xã dịch vụ du lịch), nhiều giá trị sẽ được bảo tồn, nhiều sản phẩm sẽ được phát triển đa dạng, khi chính người dân được hưởng lợi trực tiếp.
Ông Phan Xuân Thanh phân tích rằng, 4 trụ cột định hình lại, cấu trúc rõ một điểm đến Xanh bao gồm Môi trường (tuân thủ lộ trình Net Zero; Khả năng nương tựa tự nhiên-Thích ứng biến đổi khí hậu; Bảo tồn được tính đa dạng sinh học, trong đó định vị Sơn Trà là tài sản chiến lược của Đà Nẵng). Kinh tế: Tạo các lớp giá trị chiều sâu cho sản phẩm; tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.Về xã hội: Du lịch xanh gắn với bảo tồn văn hóa bản địa; thúc đẩy sự dấn thân của các bên; người dân hưởng lợi trực tiếp và công bằng. Đà Nẵng đang nắm các lợi thế về quản trị (Governance) đó là có chiến lược trong quản lý rủi ro môi trường, kinh tế, xã hội; chính sách minh bạch; dữ liệu và các tài nguyên đang dần được số hóa, chia sẻ.
“Đà Nẵng cần sớm có chính sách khuyến khích đầu tư mạnh mẽ vào nông nghiệp – nông thôn sinh thái, hỗ trợ đầu tư chuỗi giá trị du lịch nông nghiệp – giảm phát thải. Xây dựng “Điểm đến Xanh”, không chỉ là bảo vệ môi trường, mà là tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế đô thị theo chuẩn EGS (bộ 3 tiêu chuẩn đo lường mức độ phát triển bền vững và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường (Environmental), xã hội (Social) và quản trị (Governance), đồng thời, giữ vững được di sản bản địa. Đầu tư vào du lịch xanh hôm nay, không chỉ đầu tư cho một ngành nghề. Mà đó là đầu tư cốt lõi cho tương lai bứt phá của toán bộ nền kinh tế Đà Nẵng, đưa TP vươn lên vị thế hình mẫu phát triển xanh”, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, ông Phan Xuân Thanh kết luận.
Kinh nghiệm từ Huế: Hoàn thiện thể chế quản trị số và chính quyền đô thị thông minh
Không riêng Đà Nẵng, Huế cũng đặt mục tiêu xây dựng Huế trở thành điểm đến du lịch xanh, thân thiện môi trường, có trách nhiệm với di sản và cộng đồng. Huễ sẽ thúc đẩy liên kết, phát triển vùng du lịch ven biển Nam TP Huế – Đà Nẵng trở thành “Trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng biển và du lịch di sản văn hóa thế giới”. Huế tiếp tục đẩy mạnh quản trị xã hội qua thể chế quản trị số – chính quyền đô thị thông minh. Huế sẽ tiếp tục định hình hệ thống quản trị đô thị thông minh, trên cơ sở đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là nền tảng Hue-S. Đây cũng là nền tảng để cộng đồng hình thành thói quen “giám sát xanh”. Thúc đẩy mạnh mẽ giao thông xanh, ưu tiên phương tiện công cộng, phương tiện điện, phát triển không gian đi bộ và du lịch tận hưởng có chiều sâu gắn với di sản.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế, ông Nguyễn Đình Đức nhấn mạnh thêm rằng: Đô thị Huế sẽ phát triển theo mô hình đô thị xanh, đô thị sinh thái, lấy sông Hương làm trục cảnh quan trung tâm, tăng cường không gian xanh và mặt nước của vùng lõi đô thị; lấy đầm phá Tam Giang – Cầu Hai và dải ven biển làm điểm nhấn cho không gian phát triển của các đô thị vệ tinh, trong đó chú trọng hình thành nên các lâm viên xanh quy mô lớn trên toàn TP như lâm viên Kim Phụng, Rú Chá và khu lâm viên ven biển (trên cơ sở phục hồi các sinh cảnh lập địa có giá trị bảo tồn trên rú cát nội đồng). Tạo cực tăng trưởng mới cho thành phố trong giai đoạn tới, khi hình thành đô thị sinh thái, đô thị ven biển hiện đại, gắn với phát triển kinh tế biển, du lịch và thích ứng biến đổi khí hậu.
Diễn đàn trao đổi cởi mở, thực chất, hiệu quả; thực thi giải pháp, kiến tạo hành động
“Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường và áp lực phát triển đô thị, chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành một yêu cầu cấp thiết, mang tính sống còn đối với mọi quốc gia, mọi địa phương.
Chuyển đổi xanh là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và quyết tâm cao. Đây không chỉ là câu chuyện của công nghệ hay nguồn lực, mà còn là câu chuyện của tầm nhìn, của sự đồng thuận và của trách nhiệm với các thế hệ tương lai.
Ban tổ chức kỳ vọng hội thảo hôm nay, trở thành diễn đàn trao đổi cởi mở, thực chất và hiệu quả. Đó là tiếp tục nhận được các đề xuất về giải pháp, cơ chế chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh tại Đà Nẵng, Huế nói riêng và Việt Nam nói chung; đồng thời lan tỏa thông điệp về phát triển bền vững tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Báo Tiền Phong cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, truyền thông mạnh mẽ và tạo diễn đàn để các sáng kiến xanh được lan tỏa và nhân rộng trong xã hội”, nhà báo Phùng Công Sưởng – Tổng Biên tập Báo Tiền Phong chia sẻ./.
Trần Ngọc