Hungary: Căng thẳng năng lượng, sức ép EU và toan tính bầu cử của Thủ tướng Viktor Orbán

Theo AP ngày 25/2, Budapest gần đây cáo buộc Kyiv cố tình làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu Nga qua tuyến ống Druzhba pipeline, vốn đi qua lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, phía Ukraine bác bỏ cáo buộc này, khẳng định đường ống cung cấp dầu cho các nhà máy lọc dầu tại Hungary và Slovakia đã bị ảnh hưởng bởi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái do Nga thực hiện.

Trong những tuần gần đây, Thủ tướng Viktor Orbán đã đẩy mạnh chiến dịch chỉ trích Ukraine trước thềm cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào tháng Tư – được đánh giá là thách thức lớn nhất ông phải đối mặt trong 16 năm cầm quyền. Ông Orbán mô tả quốc gia láng giềng là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh Hungary, đồng thời khẳng định bản thân là người bảo đảm duy nhất cho sự ổn định và an toàn của đất nước.

Một cuộc phong tỏa dầu
Trong một video đăng trên mạng xã hội, Thủ tướng Viktor Orbán, nhà lãnh đạo được xem là duy trì quan hệ gần gũi nhất với Điện Kremlin trong số các nguyên thủ Liên minh châu Âu cáo buộc chính phủ Ukraine đang tiến hành “một cuộc phong tỏa dầu” nhằm gây sức ép lên Hungary. Ông cho rằng các cơ quan an ninh Hungary đã phát hiện Ukraine “chuẩn bị những hành động tiếp theo để làm gián đoạn hệ thống năng lượng của Hungary”, song không đưa ra bằng chứng cụ thể cho các cáo buộc này.

“Chúng tôi sẽ triển khai binh sĩ và các thiết bị cần thiết để đẩy lùi mọi cuộc tấn công gần các cơ sở năng lượng trọng yếu”, ông Orbán tuyên bố, đồng thời cho biết cảnh sát sẽ tăng cường tuần tra quanh các nhà máy điện, trạm phân phối và trung tâm điều khiển quan trọng.

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine ngày 24/2/2022, phần lớn các quốc gia châu Âu đã cắt giảm mạnh hoặc chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu năng lượng từ Moscow. Tuy nhiên, Hungary và Slovakia, đều là thành viên EU và NATO vẫn duy trì, thậm chí gia tăng nhập khẩu dầu khí từ Nga, đồng thời được hưởng cơ chế miễn trừ tạm thời khỏi lệnh cấm nhập khẩu dầu Nga của EU.

Cuối tuần qua, Hungary đe dọa sẽ chặn gói vay 90 tỷ euro của EU dành cho Kyiv và phủ quyết một vòng trừng phạt mới nhằm vào Nga. Ông Orbán khẳng định sẽ ngăn chặn mọi biện pháp hỗ trợ Ukraine từ phía EU cho đến khi hoạt động vận chuyển dầu được khôi phục.

Tuyến ống Druzhba pipeline đã ngừng hoạt động từ ngày 27/1. Theo các quan chức Ukraine, việc sửa chữa gặp nhiều rủi ro và chỉ có thể đảm bảo vận hành ổn định nếu Nga chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng.

Ngày thứ Tư, ông Orbán cũng ra lệnh cấm hoạt động máy bay không người lái tại hạt Szabolcs-Szatmár-Bereg, khu vực giáp biên giới Ukraine, trong bối cảnh lo ngại gia tăng về an ninh.

Một cuộc bầu cử mang tính bước ngoặt
Trong bối cảnh căng thẳng năng lượng và tranh cãi với Ukraine leo thang, Thủ tướng Viktor Orbán đang bước vào một trong những chiến dịch tranh cử cam go nhất kể từ khi trở lại nắm quyền năm 2010. Ông nhiều lần cáo buộc Kyiv “tống tiền” Budapest thông qua vấn đề trung chuyển năng lượng, cho rằng mục tiêu là buộc chính phủ Hungary thay đổi lập trường phản đối việc gia tăng hỗ trợ quân sự và tài chính của EU cho Ukraine. Theo ông Orbán, những gián đoạn nguồn cung dầu không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là đòn bẩy chính trị có thể tác động trực tiếp đến giá năng lượng và đời sống cử tri Hungary ngay trước thềm bầu cử.

Cuộc bỏ phiếu dự kiến ngày 12/4 được xem là phép thử nghiêm trọng nhất đối với quyền lực của nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất trong Liên minh châu Âu. Dù đảng cánh hữu Fidesz vẫn duy trì vị thế dẫn đầu trong phần lớn các khảo sát độc lập, khoảng cách đang thu hẹp trước sự nổi lên của lực lượng đối lập do Péter Magyar dẫn dắt. Nhân vật này thu hút sự chú ý nhờ thông điệp cải cách, chống tham nhũng và kêu gọi khôi phục quan hệ chặt chẽ hơn với EU.

Chiến lược tranh cử của Fidesz tập trung vào thông điệp an ninh và chủ quyền quốc gia. Đảng cầm quyền cảnh báo rằng nếu thất bại, đảng Tisza đối lập có thể thay đổi định hướng chính sách đối ngoại, kéo Hungary xích lại gần hơn với lập trường của Brussels và vô tình đẩy đất nước vào vòng xoáy xung đột tại Ukraine. Các thông điệp vận động nhấn mạnh nguy cơ bất ổn kinh tế, áp lực ngân sách và khả năng thanh niên Hungary bị cuốn vào chiến sự — dù phe đối lập bác bỏ kịch bản này là “gieo rắc sợ hãi”.

Giới quan sát cho rằng cuộc bầu cử lần này không chỉ quyết định tương lai chính trị của ông Orbán, mà còn có thể định hình lại vị thế của Hungary trong EU và NATO. Trong bối cảnh chiến sự tại Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và châu Âu tiếp tục tái cấu trúc chính sách năng lượng, lá phiếu của cử tri Hungary sẽ mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi quốc gia, tác động đến cán cân chính trị rộng lớn hơn trong khu vực Trung Âu.

Theo ASEAN News, trước sức ép ngày càng gia tăng từ EU và những căng thẳng trực tiếp với Ukraine, Hungary dưới sự lãnh đạo của Viktor Orbán đang lựa chọn một lập trường mang tính đối trọng rõ rệt. Budapest khẳng định ưu tiên tối thượng là an ninh năng lượng, ổn định kinh tế và chủ quyền chính sách, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc đi ngược lại xu hướng chung của EU trong vấn đề Nga–Ukraine.

Chính phủ Hungary cho rằng các quyết định liên quan đến nguồn cung dầu khí và hỗ trợ Ukraine phải được cân nhắc trên cơ sở lợi ích quốc gia, thay vì chịu sức ép chính trị từ Brussels. Đồng thời, Budapest tiếp tục sử dụng quyền phủ quyết trong EU như một công cụ mặc cả chiến lược, nhằm bảo vệ các miễn trừ về năng lượng và hạn chế những cam kết mà họ cho là có thể làm suy yếu nền kinh tế trong nước.

Cách tiếp cận này đặt Hungary vào vị thế đặc biệt trong nội bộ EU: vừa là thành viên của khối và NATO, vừa theo đuổi chính sách thực dụng, linh hoạt và đôi khi gây tranh cãi với các đối tác. Trong bối cảnh chiến sự Ukraine chưa có hồi kết và châu Âu tiếp tục tái định hình cấu trúc an ninh – năng lượng, lập trường của Budapest nhiều khả năng sẽ tiếp tục là điểm nóng trong các cuộc thương lượng khu vực thời gian tới.

Thế Nguyễn