Ngày 12/9/2026, Reuters đưa tin Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã cùng ký tuyên bố của nhóm BRICS tại New Delhi, kêu gọi các bên kiềm chế trong cuộc chiến ở Trung Đông. Động thái này được xem là tín hiệu tiến triển ngoại giao đáng chú ý giữa các quốc gia đang bị chia rẽ bởi xung đột.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã gặp Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan bên lề ngày đầu tiên của Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi. Đây là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa hai nước kể từ khi xung đột bùng phát.
Theo Văn phòng Truyền thông Abu Dhabi, hai nhà lãnh đạo trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế, trong đó có nỗ lực giảm căng thẳng, duy trì ổn định, thúc đẩy hòa bình và phát triển trong khu vực. Tuy nhiên, thông báo không đề cập kết quả cụ thể của cuộc thảo luận.
Phép thử ngoại giao đối với BRICS
Hội nghị thượng đỉnh tại New Delhi được xem là phép thử đối với năng lực ngoại giao của BRICS, khối được thành lập năm 2009 với mục tiêu gia tăng tiếng nói của các nền kinh tế mới nổi trong trật tự quốc tế.
Ban đầu, BRICS gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Khối sau đó mở rộng với sự tham gia của các thành viên mới, trong đó có Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran và UAE.
Các nhà tổ chức hội nghị cùng giới ngoại giao đặc biệt chú trọng việc thu hẹp bất đồng giữa Iran và UAE, trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục các đợt tấn công đáp trả lẫn nhau sau 6 tháng xung đột.
Trong thời gian xung đột, Iran đã nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào UAE. Gần đây nhất, vào cuối tháng 8, Tehran nhắm mục tiêu vào Căn cứ Không quân Al Minhad, nơi có lực lượng và trực thăng Mỹ đồn trú.
Trong tuyên bố chung, các nước BRICS bày tỏ “quan ngại sâu sắc” trước tình trạng căng thẳng tiếp tục leo thang tại Trung Đông/Tây Á, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và tránh những hành động có thể khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.
Tuyên bố cũng kêu gọi bảo vệ dân thường, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng, dòng chảy năng lượng và an ninh hàng hải.
“Những cuộc đối thoại khó khăn”
Theo các chuyên gia chính sách đối ngoại, một trong những thách thức quan trọng đối với BRICS tại hội nghị lần này là tìm được tiếng nói chung về cuộc khủng hoảng Trung Đông mà cả Abu Dhabi và Tehran có thể chấp nhận, qua đó mở đường cho việc thông qua tuyên bố chung.
Giới chuyên gia nhận định một tuyên bố như vậy khó có thể ngay lập tức làm thay đổi cục diện địa chính trị, song có ý nghĩa thể hiện sự đoàn kết của nhóm các nền kinh tế mới nổi.
Đại sứ quán Iran tại Ấn Độ đã đăng hình ảnh cuộc gặp giữa Tổng thống Pezeshkian và Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan, con trai của Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan. Tuy nhiên, phía Iran không công bố nội dung chi tiết của cuộc trao đổi.
Ông Sunjay Sudhir, cựu Đại sứ Ấn Độ tại UAE, nhận định với Reuters rằng “chìa khóa để kết thúc chiến tranh nằm ở Mỹ và Israel”.
Theo ông, điều Ấn Độ đang làm là duy trì những cuộc đối thoại khó khăn, qua đó cho thấy các quốc gia trong khu vực vẫn có thể ngồi lại với nhau, tiếp tục tiếp xúc ngoại giao và tìm kiếm những lĩnh vực có lợi ích chung.
Thủ tướng Modi: BRICS đã trưởng thành
Phát biểu khai mạc hội nghị, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho rằng BRICS đã trưởng thành và đây là thời điểm chuyển hóa tinh thần đoàn kết, đồng thuận thành những kết quả cụ thể trên trường quốc tế.
BRICS đang tìm cách nâng cao vai trò trong việc định hình các quy tắc quốc tế, đồng thời thúc đẩy cải tổ những thể chế như Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), vốn bị một số thành viên cho rằng chịu ảnh hưởng quá lớn của các cường quốc phương Tây.
Hội nghị có sự tham dự của nhiều nhà lãnh đạo, trong đó có Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng các nước BRICS cần thúc đẩy trật tự quốc tế theo hướng công bằng và bình đẳng hơn.
Ông Tập đồng thời khẳng định Trung Quốc sẵn sàng đóng “vai trò xứng đáng” trong các nỗ lực hướng tới hòa bình và ổn định tại Trung Đông.
Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), ông Tập nhấn mạnh các bên liên quan cần kiên trì giải quyết bất đồng bằng biện pháp chính trị và nỗ lực hướng tới một lệnh ngừng bắn toàn diện, lâu dài.
Trong khi đó, New Delhi, với quan hệ chặt chẽ với Mỹ, Nga, Israel, Iran và các quốc gia Arab vùng Vịnh, tiếp tục theo đuổi chính sách ngoại giao cân bằng. Tại hội nghị, Thủ tướng Modi cũng thúc đẩy các thành viên BRICS tăng cường hợp tác thương mại, giảm rào cản và mở rộng cơ hội kinh doanh.
Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc Iran và UAE cùng tham gia tuyên bố chung được xem là một bước tiến ngoại giao đáng chú ý của BRICS. Dù chưa thể tạo ra thay đổi tức thời đối với cục diện xung đột, hội nghị tại New Delhi cho thấy nỗ lực của khối trong việc duy trì đối thoại, thu hẹp bất đồng và gia tăng vai trò trong các vấn đề quốc tế. Với quan hệ rộng mở với nhiều bên, Ấn Độ cũng đang tìm cách phát huy vị thế cầu nối, thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm điểm đồng giữa các quốc gia có lợi ích khác biệt.
Thế Nguyễn