Ngày 24/10/2026, tờ Thế Giới Trẻ (Đức) đăng bài viết “Đoàn kết trong mâu thuẫn – Cuộc họp Ngoại trưởng tại Istanbul” của nhà báo Jörg Kronauer, đặt ra vấn đề đáng chú ý: Liệu những biến động sâu sắc đang bao trùm Tây Á có đang thúc đẩy sự hình thành một cấu trúc quan hệ quốc tế mới giữa các cường quốc trong khu vực?
Đây là câu hỏi trọng tâm tại cuộc họp ngoại trưởng bất thường diễn ra hôm thứ Sáu ở Istanbul, với sự tham dự của Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út, Pakistan, Ai Cập cùng bốn nước châu Âu gồm Đức, Pháp, Ý và Anh. Đáng chú ý, Ả Rập Xê Út, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã hợp tác thành lập Hiệp định Mecca mới hồi tháng 8, hướng tới xây dựng một cơ chế quốc phòng khu vực dựa trên nguồn lực nội khối, giảm sự phụ thuộc vào các cường quốc bên ngoài, đặc biệt là Mỹ. Ai Cập cũng đang cân nhắc tham gia và đã bắt đầu phối hợp chính trị với ba nước này trong khuôn khổ R4 (Khu vực-4).
Mục tiêu chiến lược của nhóm R4 là tăng cường tự chủ, nhưng chưa thể tách rời Mỹ. Quan hệ chính trị và quân sự gắn bó lâu dài khiến các nước này khó có thể đoạn tuyệt với Washington. Tuy nhiên, sự thiếu ổn định trong chính sách đối ngoại của chính quyền Trump đang thúc đẩy họ tìm kiếm các đối tác thay thế và đa dạng hóa quan hệ. Bên cạnh nỗ lực phát triển năng lực công nghiệp, nhất là công nghiệp quốc phòng trong nước, nhóm R4 vẫn phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc về kinh tế và đang mở rộng mua sắm vũ khí từ Hàn Quốc. Trong bối cảnh các nước châu Âu cũng ngày càng bất an trước cách tiếp cận của Washington, tăng cường hợp tác với châu Âu có thể giúp nhóm R4 mở rộng dư địa chiến lược.
Sức ép an ninh hàng hải đang tạo thêm động lực cho hợp tác. Tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz và những rủi ro an ninh gia tăng ở eo biển Bab al-Mandab đặt cả châu Âu lẫn nhóm R4 trước những thách thức cấp bách. Trong khi đó, lập trường cứng rắn của Mỹ và Israel đối với Iran làm dấy lên câu hỏi liệu các bên có thể xây dựng một cách tiếp cận khác nhằm ổn định khu vực hay không.
Tuy nhiên, triển vọng hợp tác vẫn bị giới hạn bởi những khác biệt chính trị sâu sắc. Thổ Nhĩ Kỳ xác định việc phối hợp ủng hộ người Palestine là một trong những mục tiêu của cuộc họp, trong khi lập trường thân Israel của Đức có thể trở thành trở ngại đáng kể. Bất đồng còn hiện diện trong chính sách đối với châu Á, đặc biệt là vai trò của Ấn Độ, đối thủ lâu năm của Pakistan trong chiến lược của châu Âu.
Cuộc họp ngoại trưởng tại Istanbul phản ánh nỗ lực tìm kiếm những khuôn khổ hợp tác mới trong bối cảnh trật tự khu vực biến động và niềm tin vào các cam kết an ninh của Mỹ suy giảm. Dù lợi ích chung về an ninh, kinh tế và quyền tự chủ chiến lược đang thúc đẩy nhóm R4 và các nước châu Âu xích lại gần nhau, những bất đồng về Palestine, Israel và cán cân quyền lực tại châu Á vẫn là những rào cản đáng kể. Vì vậy, ý nghĩa trước mắt của cuộc gặp không nằm ở khả năng hình thành ngay một liên minh mới, mà ở việc thăm dò dư địa hợp tác và mở rộng các lựa chọn chiến lược. Liệu những tính toán thực dụng có đủ sức vượt qua khác biệt lợi ích để định hình một cấu trúc quan hệ quốc tế mới tại Tây Á hay không vẫn phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa đối thoại thành những cam kết hợp tác cụ thể.
Hồ Ngọc Thắng/Nguồn: https://www.jungewelt.de/artikel/532102.im-widerspruch-vereint.html
Bài viết cùng chuyên mục
Lừa đảo trực tuyến: Khi thu hồi tài sản trở thành bài toán nan giải
Nước Pháp trong làn sóng biểu tình và bất ổn xã hội
Đài Loan điều tra mối liên hệ giữa tội phạm có tổ chức và hoạt động “đàn áp xuyên quốc gia” của Trung Quốc
Giảm họp ở cơ sở từ nhận thức đến hành động
EU định hình chiến lược Bắc Cực, giảm phụ thuộc vào Mỹ
Giải thích chính trị – Các cuộc biểu tình ở Pháp