Ngày 5/1/2026, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) đã triệu tập phiên họp khẩn sau khi Mỹ tiến hành đột kích vào thủ đô Caracas và bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Đáng chú ý, cùng thời điểm, Bộ Tư pháp Mỹ đã rút lại cáo buộc cho rằng “Cartel de los Soles” là tổ chức ma túy ở Venezuela, nền tảng pháp lý chính của lệnh bắt giữ ông Maduro.
Phát biểu mở đầu cuộc họp, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhấn mạnh rằng hòa bình và an ninh quốc tế chỉ có thể được đảm bảo khi tất cả các quốc gia tuân thủ đầy đủ Hiến chương LHQ. Thông điệp này được cho là nhằm định hình khuôn khổ cho cuộc tranh luận căng thẳng phía trước, trong bối cảnh Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đồng thời ra hầu tòa tại một tòa án liên bang ở New York, chỉ cách trụ sở LHQ vài kilômét.
Phía Mỹ bác bỏ cáo buộc tiến hành hành động quân sự xâm lược. Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Michael Waltz khẳng định, đây là một chiến dịch thực thi pháp luật có sự hỗ trợ của quân đội, nhằm bắt giữ một cá nhân đã bị truy tố từ nhiều năm trước. Ông nhấn mạnh, Washington không phát động chiến tranh với Venezuela, cũng không chiếm đóng lãnh thổ nước này, đồng thời dẫn lại tiền lệ như vụ bắt giữ cựu lãnh đạo Panama Manuel Noriega năm 1989 để củng cố lập luận.
Ngược lại, Đại sứ Venezuela tại LHQ Samuel Moncada lên án mạnh mẽ hành động của Mỹ, gọi đây là một cuộc tấn công vũ trang phi pháp và xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia. Ông cáo buộc Mỹ đã ném bom vào lãnh thổ Venezuela, gây thương vong cho dân thường và lực lượng an ninh, đồng thời “bắt cóc” Tổng thống Maduro cùng Đệ nhất phu nhân Cilia Flores. Venezuela kêu gọi Hội đồng Bảo an yêu cầu Mỹ tôn trọng quyền miễn trừ của nguyên thủ quốc gia, trả tự do ngay lập tức cho ông Maduro và tái khẳng định nguyên tắc không sử dụng vũ lực để chiếm đoạt lãnh thổ hay tài nguyên.
Nhiều quốc gia Mỹ Latinh như Colombia, Brazil, Mexico, Chile và Panama cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc, cảnh báo rằng hành động quân sự đơn phương có thể làm trầm trọng thêm bất ổn khu vực và gây tổn hại nghiêm trọng cho dân thường. Các nước này nhấn mạnh, Mỹ Latinh từ lâu đã được tuyên bố là khu vực hòa bình, nơi mọi tranh chấp cần được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình.
Một số quốc gia như Argentina và Paraguay ủng hộ hành động của Mỹ, cho rằng việc bắt giữ Tổng thống Maduro có thể mở ra cơ hội tái thiết dân chủ, pháp quyền và nhân quyền tại Venezuela. Tuy nhiên, hành động này cũng làm dấy lên câu hỏi lớn: Mỹ truy bắt ông Maduro vì mục tiêu thực thi pháp luật liên quan đến cáo buộc ông dính líu đến tổ chức ma túy Cartel de los Soles hay đây thực chất là một động thái nhằm loại bỏ một nhân vật chính trị lâu nay đối đầu với Washington? Việc Bộ Tư pháp Mỹ rút lại cáo buộc hình sự nền tảng ngay sau chiến dịch càng khiến nghi vấn này thêm phần phức tạp, đặt ra lo ngại về việc sử dụng luật pháp quốc tế như một công cụ phục vụ lợi ích địa chính trị.
Trong khi đó, Nga và Trung Quốc phản đối gay gắt, lên án đây là hành vi xâm lược vũ trang, đồng thời cảnh báo về nguy cơ “bình thường hóa” việc sử dụng vũ lực đơn phương. Nhiều quốc gia khác như Nam Phi, Pakistan, Iran và Uganda cũng bày tỏ lo ngại rằng việc áp dụng luật pháp quốc tế một cách chọn lọc sẽ làm suy yếu nghiêm trọng hệ thống an ninh tập thể toàn cầu.
Cuộc khủng hoảng Venezuela đang trở thành phép thử lớn đối với uy tín của Hiến chương Liên Hợp Quốc, đặc biệt là các nguyên tắc cốt lõi như bình đẳng chủ quyền và không can thiệp. Trước hành vi bị cáo buộc là vi phạm luật pháp quốc tế của một quốc gia thành viên có vai trò lớn như Mỹ, Liên Hợp Quốc không chỉ đối mặt với thách thức trong việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, mà còn đứng trước trách nhiệm bảo vệ tính chính danh của hệ thống luật pháp toàn cầu mà tổ chức này đại diện. Việc xử lý khủng hoảng này sẽ định hình niềm tin của cộng đồng quốc tế vào vai trò trung gian, khách quan và hiệu quả của LHQ trong một thế giới đang ngày càng phân cực.
Daisy N