Đà Nẵng. Trong khuôn khổ vòng Chung kết cuộc thi “Thách thức Công nghệ thông tin toàn cầu dành cho Thanh thiếu niên Khuyết tật” – Global IT Challenge for Youth with Disabilities (GITC 2026), từ ngày 27 đến 29/10/2026, tại thành phố Đà Nẵng; hôm nay (28/10), đã diễn ra Diễn đàn Đổi mới & Hòa nhập (InI Forum): “Từ chuyển đổi số đến AI bao trùm – Mở rộng kỹ năng, quyền và cơ hội (InI Forum 2026 – Innovation and Inclusion Forum “From Digital Transformation to Inclusive AI – Expanding Skills, Rights and Opportunities”).
“Diễn đàn là một không gian học thuật toàn cầu, nơi các chuyên gia chia sẻ các mô hình hay, bài học thực tế từ các nước, cùng áp dụng rộng rãi, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người yếu thế”, Chủ tịch Diễn đàn, ông Oh Joon nhấn mạnh.
Hướng đến một hệ sinh thái AI bình đẳng cho tất cả mọi người
Diễn đàn đặt ra một vấn đề ngày càng cấp thiết: Khi AI đang thay đổi cách con người học tập, làm việc và kết nối, làm thế nào để người khuyết tật tiếp cận công nghệ, phát triển kỹ năng và tham gia bình đẳng vào những cơ hội mới, mà không bị bỏ lại phía sau ?. Có một phiên dành cho chủ đề nhỏ “AI bao trùm cho tất cả”, để đánh giá, xem xét những cơ hội do AI đã tạo ra. Nhưng quan trọng hơn, cả Cộng đồng phải có trách nhiệm chung để đảm bảo rằng: Công nghệ phải bao trùm, mọi đối tượng đều dễ tiếp cận và trong mỗi hoàn cảnh đểu thông qua công nghệ kết nối thành công với các cơ hội trong thực tế.
Với vai trò là Chủ tịch Ủy ban Tổ chức Quốc tế GITC; Cố vấn cấp cao của Ủy ban Kinh tế và Xã hội của Liên Hợp Quốc về Châu Á và Thái Bình Dương (UN ESCAP), ông Oh Joon, Cựu Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Hàn Quốc tại Liên Hợp Quốc, đã nhấn mạnh rằng: Công nghệ chính là cầu nối.
Trong kỷ nguyên số và sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo, công nghệ không thể trở thành một rào cản mới, mà phải là công cụ, phá bỏ các rào cản vật lý và xã hội, đã tạo nên những cản trở đối với người khuyết tật. Chúng ta cần hướng đến một hệ sinh thái AI hòa nhập, nơi các thuật toán và công nghệ hỗ trợ được mọi thiết kế để phục vụ tất cả mọi người, đảm bảo thanh thiếu niên khuyết tật cũng có quyền tiếp cận bình đẳng.
Bà Nguyễn Thị Vân, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Trung tâm Nghị lực sống và là một biểu tượng truyền cảm hứng nổi bật của cộng đồng người khuyết tật tại Việt Nam bày tỏ:
“Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đang mở ra thêm nhiều cơ hội cho người khuyết tật. Nhưng tôi cũng trăn trở rằng: Liệu AI sẽ giúp thu hẹp khoảng cách, hay lại tạo ra những khoảng cách mới giữa những người có và không có điều kiện tiếp cận công nghệ?
Bởi công nghệ, dù tiên tiến đến đâu, cũng không tự động mang lại sự công bằng. Nếu thiếu kỹ năng, công cụ tiếp cận và cơ hội việc làm, người khuyết tật vẫn có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Nếu GITC cho chúng ta thấy những người trẻ khuyết tật, có thể làm được gì với công nghệ, thì diễn đàn hôm nay đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để những tiềm năng ấy trở thành cơ hội thực sự trong học tập, việc làm và cuộc sống ?
Tôi hy vọng diễn đàn sẽ thúc đẩy những kết nối và giải pháp thiết thực giữa chính phủ, các trường đại học, doanh nghiệp và các tổ chức của người khuyết tật, để họ không chỉ sử dụng mà còn được tham gia sáng tạo và phát triển công nghệ”.
Tại Diễn đàn, ông Shin Ki-hun (từng tham gia GITC lần đầu đầu tiên vào năm 2011), hiện là Nghiên cứu sinh Tiến sĩ AI, Đại học Quốc gia Pusan (Hàn Quốc) cũng đã có bài trình bày ấn tượng về chính :Hành trình khẳng định mình của một người trẻ khuyết tật”, mà chính ông đã trải qua. Những nỗ lực, lòng kiên trì, sự tự tin, làm chủ các kỹ năng và cơ hội, có thể định hình cả một tương lai.
Diễn đàn Đổi mới & Hòa nhập, diễn ra ngày 28/10/2026 còn có sự tham gia ông Dandy Victa, Hội đồng Quốc gia về Các vấn đề Người khuyết tật, Philippines; Bà Võ Hoàng Thủy Trang (Trang Vo), Giám đốc Quốc gia, Passerelles Numériques Vietnam (PNV). Đặc biệt, Giáo sư Anand Nayyar, Phó Chủ tịch Nghiên cứu kiêm Giám đốc Phòng thí nghiệm Hệ thống IoT và Thông minh, Trường Trí tuệ Nhân tạo (Đại học Duy Tân) đã thuyết trình về cách mà các công nghệ mới nổi, có thể hỗ trợ độc lập, phục hồi chức năng và giúp người khuyết tật tích cực hòa nhập hơn… Giáo sư Anand Nayyar cũng đảm nhận vai trò điều phối viên của phiên chủ đề “AI bao trùm cho tất cả”.
Từ cuộc thi công nghệ đến cơ hội khẳng định chính mình và cộng đồng những người kém may mắn
GITC được khởi xướng tại Hàn Quốc từ năm 1992. Bước đầu là các chương trình tranh tài (như IT Paralympiads, Ngày hội công nghệ thông tin dành cho người khuyết tật) trong nước. Chủ yếu thu hẹp thu hẹp khoảng cách số giữa những người người kém may mắn với cộng đồng đồng bình thường. Tuy nhiên, trong thời gian từ (1992 – 2010), các chương trình (vừa nêu) đã hoạt động khá ổn định tại Hàn Quốc, nâng cao rõ rệt năng lực ứng dụng tin học cơ bản – công nghệ thông tin, tạo nên những cơ sở vững chắc, giúp người khuyết tật tự tin tìm kiếm việc làm và hòa nhập xã hội.
Hiệp hội Phục hồi chức năng Hàn Quốc (Rehabilitation International Korea – RI Korea), cơ quan đã khởi xướng và duy trì chương trình, quyết định quốc tế hóa, không ngừng và kiên trì kết nối với các Chính phủ, các tổ chức quốc tế mở rộng mạng lưới tham gia, nâng tầm và phát triển thành cuộc thi quốc tế kể từ năm 2011.
GITC đã trở thành ngày hội công nghệ dành cho Người khuyết tật toàn cầu, thu hút khoảng 5.000 thanh niên khuyết tật, đến từ hơn 40 quốc gia, hướng tới nâng cao năng lực công nghệ, mở rộng cơ hội học tập, việc làm và hòa nhập xã hội cho người trẻ khuyết tật. Việt Nam đăng cai GITC lần đầu tiên cũng vào năm 2011 (tại Hà Nội). Đặc biệt, trong lần diễn ra GITC 2017, cũng đã công bố Tuyên bố Hà Nội – Hanoi GITC Statement (ghi nhận cam kết cùng nỗ lực chung vì sự phát triển lâu dài của GITC).
9 năm sau đó, lần đầu tiên GITC 2026 chính thức diễn ra tại Đà Nẵng (do Đại học Duy Tân và Doanh nghiệp xã hội: CTCP Nghị Lực Sống –chủ trì tổ chức) với sự chung tay hỗ trợ của nhiều doanh nghiệp, tổ chức, đặc biệt là các tổ chức và doanh nghiệp Hàn Quốc. Ban tổ chức bày tỏ mong muốn sẽ có một mùa GITC đáng nhớ đối với bạn bè quốc tế, mang đậm dấu ấn Việt Nam không ngừng hòa nhập và trách nhiệm. Bởi GITC 2026 là cột mốc tràn đầy ý nghĩa; Tròn 15 năm sự kiện cuộc thi “Thách thức Công nghệ thông tin toàn cầu dành cho Thanh thiếu niên Khuyết tật”.
9 quốc gia cử đội tuyển tham dự, trong đó các quốc gia Đông Nam Á, gồm Campuchia, MalaysiaThái Lan, Philippines và Việt Nam (Quốc gia đăng cai) cùng Hàn Quốc, Mông Cổ, Bangladesh, Ba Lan. Số thí sinh và đại biểu ưu tú đại diện cho 9 các quốc gia tham gia tranh tài và kết nối cộng đồng là 85 thanh niên khuyết tật. Ban tổ chức cho biết, nếu tính đại biểu, chuyên gia quốc tế cùng đồng hành, ban tổ chức sự kiện, lực lượng hỗ trợ GITC 2026 – Đà Nẵng Việt Nam ghi nhận có khoảng 500 người tham dự.
Các thí sinh sẽ tranh tài bằng chính khả năng sử dụng công nghệ, xử lý thông tin, sáng tạo, giải quyết vấn đề, ở 4 nội dung (mới) với yêu cầu cao về vận dụng kỹ năng số, tư duy sáng tạo và ứng dụng các công cụ số, trong đó yêu cầu cao về ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI), giải quyết những bài toán thực tiễn:
Sản phẩm số kết hợp – Cá nhân (eCombination): Đây là thử thách về khả năng ứng dụng AI, trong tìm kiếm dữ liệu, đi đến phân tích và giải quyết bài toán thực tế trên bảng tính (Excel) và bài thuyết trình (PowerPoint), trong thời gian nhất định. Nội dung số – Đội (eContent): Sản xuất sáng tạo video số gửi đi thông điệp hòa nhập. Cũng là thử thách kỹ năng vận dụng AI, lên kịch bản, quay dựng, … Sáng tạo số (eCreative): Lập trình và điều khiển xe tự hành/xe thông minh (Smart Car). Tương tác số (eInteractive): Thiết kế, phát triển các trò chơi tương tác dựa trên nền tảng AI.
Không chỉ là một cuộc thi, GITC còn là cơ hội để những người trẻ khuyết tật gặp gỡ, thử thách bản thân và được nhìn nhận bằng năng lực, sự sáng tạo và khát vọng, thay vì những giới hạn do khuyết tật.
“Chúng ta cần trang bị các kỹ năng công nghệ thông tin thực tiễn (như các nội dung tranh tài tại GITC). Điều này giúp các bạn trẻ trẻ khuyết tật làm chủ công nghệ thay vì bị động. Đào tạo công nghệ cho người khuyết tật, không dừng lại ở mục đích nhân đạo, mà đó cũng chính là là sự đầu tư nguồn nhân lực, giúp những người kém may mắn tự tin tham gia thị trường lao động, tự chủ kinh tế. Từ đó có một phần cống hiến cho sự phát triển bền vững của quốc gia”, Chủ tịch Diễn đàn, ông Oh Joon phân tích.
Dấu ấn Việt Nam trong lòng bạn bè
Tham gia tranh tài tại GITC, Việt Nam là một trong những đoàn lưu lại dấu ấn sâu đậm có phong độ rất ấn tượng: 52 giải thưởng (lớn, nhỏ). Giải thưởng Cống hiến (Contribution Award) từng được trân trọng trao đến Đội tuyển Nghị Lực Sống – GITC Việt Nam nhờ những đóng góp miệt mài và tinh thần thi đấu vượt trội. Thành tích của Nhi và đoàn Việt Nam tại GITC 2025, cũng là những tiền đề đưa đến sự lựa chọn Việt Nam đăng cai Vòng Chung kết GITC 2026.
GITC 2025 (diễn ra Ulsan, Hàn Quốc) cũng là năm Đội tuyển Việt Nam đã giành các giải thưởng lớn: Thí sinh Lê Thị Uyên Nhi, sinh năm 2004, một đại diện ưu tú của đội tuyển GITC Việt Nam, đến từ Ngũ Hành Sơn-Đà Nẵng; Nhi cùng lúc giành 2 giải thưởng Nhà chinh phục xuất sắc (Super Challenge Award), Giải Nhì Ứng dụng CNTT tổng hợp (Excellent e-Combination Award).
Uyên Nhi mắc bệnh teo cơ tủy sống (Spinal Muscular Atrophy/SMA) bẩm sinh. Bạn lớn lên với nhiều mặc cảm và tự ti kéo dài bởi bạn không thể rời khỏi chiếc xe lăn và mọi sinh hoạt cá nhân đều phải có sự hỗ trợ của người khác. Uyên Nhi dần thay đổi lối sống khép kín nhờ tình yêu thương của gia đình, nhất là khi bạn hòa nhập vào môi trường sống và học tập tại Trường Chuyên biệt Thanh Tâm.
Một tập thể bạn bè và những người cùng số phận đã động viên nhau để Uyên Nhi thay đổi cách nhìn về cuộc sống và ngày mai. Nhi quyết định sẽ đứng lên bằng nghị lực và tri thức. Muốn có tri thức, hiểu biết, thì phải học. Biết việc học tập của một người khuyết tật sẽ có nhiều khó khăn hơn, Nhi cũng không nãn lòng, bỏ cuộc sớm. Xuất sắc hơn, bạn quyết định theo học chuyên ngành Kinh doanh (chương trình cao đẳng) của một Đại học nước ngoài. Nhưng rồi bạn nhanh chóng đam mê ngành Thiết kế Đồ họa …
Năm tháng trôi qua, Uyên Nhi đã trưởng thành và khẳng định: Mình đã không bằng lòng với nghịch cảnh, không đầu hàng với định mệnh. Từ một học viên nay cô là nhân viên điều phối nghệ thuật (vận hành, quản lý phòng tranh; giới thiệu sản phẩm thủ công của học sinh khuyến tật) tại Trường Chuyên biệt Thanh Tâm. Bất ngờ nhất, Uyên Nhi còn là Trưởng bộ phận thiết kế (hình ảnh, đồ họa quảng cáo, phát triển hệ thống nhận diện thương hiệu và các ấn phẩm truyền thông), của khách sạn White Sand Boutique.
Uyên Nhi từng tham gia viết phần mềm và cập nhật dữ liệu cho hơn 400 bệnh nhân teo cơ tủy sống trên toàn quốc, giúp hơn 100 trường hợp tiếp cận được các giải pháp điều trị ở nước ngoài. Mọi việc cô đã làm như một lời nhắn nhủ: Đừng bao giờ bỏ cuộc, cam chịu nghịch cảnh. Sau kỳ thi tại GITC Hàn Quốc (2025) với thành tích làm vẻ vang hình ảnh đất nước tại một đấu trường đặc biệt quốc tế, cùng với những gì đã làm cho cộng đồng những người mắc phải căn bệnh nghiệt ngã SMA; Cô được tặng thưởng danh hiệu “Tỏa sáng Nghị lực Việt 2026” của Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
Hãy làm cho AI biết nhìn thấy con người, lắng nghe những điều chưa được nói ra
“Tôi sinh ra ở một vùng nông thôn Việt Nam, với khuyết tật vận động bẩm sinh. Tôi không thể tự đi lại và cần sự hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày… Nhờ công nghệ, tôi có thể học tập, làm việc, kết nối với mọi người và xây dựng doanh nghiệp riêng, cung cấp dịch vụ cho khách hàng ở bên kia trái đất. Công nghệ không làm khuyết tật của tôi biến mất, nhưng giúp tôi vượt qua nhiều rào cản và mở ra những cơ hội trước đây chưa từng nghĩ tới” – Bà Nguyễn Thị Vân – Chủ tịch Hội đồng sáng lập Trung tâm Nghị lực sống và là một biểu tượng truyền cảm hứng nổi bật của cộng đồng người khuyết tật tại Việt Nam, chia sẻ.
Sinh năm 1987 tại Nghệ An,cũng mắc bệnh SMA khiến cơ thể chỉ nặng khoảng 20kg của bà gắn liền với xe lăn từ nhỏ. “Khi còn nhỏ, tôi từng nghĩ thế giới của mình sẽ chỉ giới hạn trong một không gian rất nhỏ. Nhưng rồi, máy tính và Internet đã thay đổi cuộc sống của tôi”- bà kể lại.
Năm 2019, Tạp chí Forbes Việt Nam từng bình chọn và công bố Top 50 phụ nữ ảnh hưởng nhất Việt Nam, trong đó cái tên Nguyễn Thi Vân sáng lên với thành tích: Đồng sáng lập Trung tâm Nghị lực sống, mạnh mẽ tiếp quản và phát triển Trung tâm cùng người anh trai (là Nguyễn Công Hùng). Từ Trung tâm này gần 1.500 học viên khuyết tật đã được đào tạo miễn phí về công nghệ thông tin và kỹ năng sống. Sau này bà cũng là đồng sáng lập và giữ vai trò Chủ tịch Công ty CP Imagtor chuyên về dịch vụ chỉnh sửa ảnh và video, với đội ngũ nhân sự gồm rất nhiều lao động là người khuyết tật năm 2019. Bà Vân, cũng có tên trong Top bình chọn100 phụ nữ truyền cảm hứng thế giới.
“Tại Diễn đàn hôm nay, tôi muốn gửi lời nhắn tới các bạn sinh viên đang theo đuổi lĩnh vực công nghệ. Các bạn sẽ góp phần định hình thế giới công nghệ trong tương lai. Bên cạnh tạo ra những công nghệ ngày càng thông minh, các bạn hãy quan tâm đến vấn đề chúng sẽ phục vụ ai và có thể thay đổi cuộc sống của người yếu thế như thế nào ? Đôi khi, một dòng code hay một tính năng nhỏ cũng có thể mở ra cả một thế giới cơ hội cho người khác.
Hãy đặt tình yêu thương và sự thấu cảm vào sáng tạo, để AI không chỉ là một cỗ máy thông minh, mà còn biết nhìn thấy con người, lắng nghe những điều chưa được nói ra và giúp mỗi người có thêm cơ hội vươn lên”. Những tràng pháo tay vang lên và kéo dài trong hội trường Đại học Duy Tân để tưởng thưởng cho “Thông điệp của lòng trắc ẩn” mà bà Vân vừa gửi đi./.
Trần Ngọc
Bài viết cùng chuyên mục
IT JOBFAIR DUT 2026: Từ giảng đường đến môi trường làm việc thực tế
Lá nhân tạo vừa tạo hydro từ nước biển, vừa phân hủy chất độc hại
Lần đầu tiên, Đà Nẵng lên Đề án, xây dựng Kịch bản truyền thông Khoa học – Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số
Cần Thơ phải biến điểm số đổi mới thành sản phẩm
Sơn Trà Innovation Zone – cửa ngõ Đổi mới sáng tạo ven biển đầu tiên của Đà Nẵng
Lễ hội Đổi mới sáng tạo SƠN TRÀ 2026: Công nghệ toàn cầu hội ngộ cộng đồng địa phương